Connect with us

Afya

Wageni wanaoingia nchini kupimwa homa ya manjano

Published

on

Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto imesema inaendelea kupima na kutoa chanzo ya ugonjwa wa homa ya manjano kwa wasafiri wanaoingia nchini ili kudhibiti maambukizi ya ugonjwa huo  kwa wananchi.

Katika taarifa iliyotolewa na Katibu Mkuu wa wizara hiyo, Dkt. Mpoki Ulisubisya imeeleza kuwa Tanzania haiko katika nchi  za Afrika zenye tishio la kukumbwa na ugonjwa wa homa ya manjano lakini tahadhari ni muhimu kwasababu nchi jirani zinazotuzunguka zinakabiliwa na ugonjwa huo.

“Hata hivyo, upatikanaji wa mdudu wa homa ya manjano na mazingira ya uzalianaji yanatuweka katika hatari ya kupata ugonjwa wa homa ya manjano ikiwa virusi vitaingia nchini. Ikiwa tumezungukwa na nchi zenye ugonjwa huo inaongeza uwezekano wa Tanzania kuathirika na virusi hivyo,” ameeleza sehemu ya ripoti hiyo.

Kutokana na hatari hiyo, wasafiri kutoka katika nchi zenye maambukizi ya ugonjwa huo wanalazimika kupima na kupata chanzo kabla ya kuruhusiwa kuingia nchini, isipokuwa wale wenye vyeti vinavyosibitisha kuwa hawana maambukizi ya homa ya manjano.

“Chanzo ya homa ya manjano ni lazima kwa wasafiri wanaotoka  nchi zilizo na hatari ya kusambaza ugonjwa huo. Hii pia inahusisha wasafiri wanaosafiri na ndege za masafa marefu ambao wanapita katika nchi hizo kwa saa 12 au zaidi,” imeeleza taarifa hiyo.

Ugonjwa wa homa ya manjano ni hatari sana na umewekwa chini ya uangalizi wa kimataifa. Kulingana na Kanuni za Kimataifa cha Afya (IHR) za mwaka 2005 zinauchukulia ugonjwa huo kama ni dharura ya kimataifa  ili kuhakikisha hauthiri idadi kubwa ya watu duniani.

Shirika la Afya Duniani (WHO) limeiweka Tanzania kwenye ramani ya nchi ambazo haziko kwenye hatari ya kupata maambukizi ya virusi vya ugonjwa huo lakini imetoa tahadhari ili kujikinga na maambukizi mapya ambayo yanaweza kuingia  kutoka nchi zenye virusi vya homa ya manjano.

Nchi  za Afrika zilizo kwenye hatari kubwa ya kusambaza virusi vya homa ya manjano ni Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi,  Jamhuri ya Afrika ya Kati, Congo, Ivory Coast, Chad, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Ethiopia na Ghana.

Nchi zingine ni Gambia, Guinea, Guinea Bissau, Kenya, Liberia, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Sudan Kusini, Uganda na Togo.

Lakini nchi zilizo nje ya bara la Afrika kama Argentina, Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuadol, Guyana, Panama, Peru, Suriname, Trinidad na Tobago na Venezuela, nazo zitahusika katika chanzo ya homa ya manjano.

Hata hivyo, watanzania wanaosafiri kwenda katika nchi zilizotajwa hapo juu, watatakiwa kupata chanzo ya homa ya manjano siku 10 kabla ya kusafiri ili kujikinga na virusi baada ya kurejea nchini.

“Kwa watanzania wanaosafiri kwenda nchi zenye hatari ya kusambaza homa ya manjano wanatakiwa kupata chanjo siku 10 kabla ya kusafiri,” imeeleza ripoti hiyo.

 

Ugonjwa wa homa ya manjano ni nini?

Ugonjwa huo unaenezwa na mbu aina ya aedes wenye virusi vya viitwavyo  “ Hepatitis  B “ (  HBV) ambavyo hushambulia zaidi ini la mwanadamu.  Virusi hivi visipotibiwa hutengeneza uvimbe kwenye ini na kusababisha saratani ya ini ambayo husababisha kifo.

 Homa ya manjano ni tatizo linaosababisha ngozi yako, midomo na sehemu nyeupe ya jicho kuwa ya njano kutokana na kuongezeka kwa rangi ya bilirubini katika damu inayotengenezwa kwenye ini baada ya kuvunjwa kwa seli nyekundu za damu.

Hali hii inaweza kuambatana na kinyesi cheye rangi ya udongo mfinyanzi au kutoa mkojo mweusi, mwili kuwasha, kutapika kukosa hamu ya kula na uchovu.

Ugonjwa  wa  manjano  hauna  tiba  isipokuwa  mgonjwa   akiwahi  hospitali  atapatiwa dawaza  kupambana  na  virusi  kuvipunguza  nguvu  za  kupambana  na  ini., kupandikizwa  ini  ambapo ini lililoathirika huondolewa na kuwekwa jingine japokuwa ni vigumu kupata ini salama.

Ukigundua kuwa umeambukizwa ugonjwa huu unashauriwa kuacha kutumia pombe, dawa za kulevya, na vitu vingine vinavyoathiri utendaji wa ini.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Wilaya 6  vinara ugonjwa wa ukoma nchini. Mila potofu zachochea tatizo kwenye jamii

Published

on

Imeelezwa kuwa watanzania wanashauriwa kuendelea kujihadhari na ugonjwa wa ukoma, licha ya kupungua kwa maambukizi yake katika maeneo mbalimbali nchini.

Tahadhari hiyo inatokana na uchunguzi wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto uliofanyika katika mwaka wa fedha wa 2017/2018 na kubaini kuwa wilaya 6 za Tanzania zilibainika kuwa na vimelea vya ukoma katika ngazi ya jamii.

Katika hotuba ya wizara hiyo kwa mwaka 2018/2019, Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu alibainisha kuwa,  “kwa upande wa ugonjwa wa Ukoma, Wizara ilifanya uchunguzi wa vimelea vya Ukoma katika ngazi ya jamii kwenye Wilaya 6 zenye maambukizi makubwa katika mikoa ya Geita (Chato), Lindi (Liwale), Mtwara (Nanyumbu), Morogoro (Kilombero) na Tanga (Mkinga na Muheza).”

Katika kubaini visa vya ugonjwa huo, wananchi 500 walifanyiwa uchunguzi ambapo watu 54 sawa na asilimia 10.8 waligundulika kuwa na vimelea vya ugonjwa wa ukoma na kuanzishiwa matibabu.

Kati ya hao 500 waliofanyiwa uchunguzi, takriban watu 300 wamepatiwa tiba kinga ili wasisambaze kwa watu wengine au  kuathirika zaidi na maambukizi hayo.

Waziri Ummy amesema wizara yake inaendelea na jitihada za kuwaelimisha wananchi jinsi ya kujikinga na ugonjwa huo. Na wilaya ambazo zina maambukizi makubwa zimewekwa kwenye Mpango wa Taifa wa Kudhibiti Kifua Kikuu na Ukoma.

                          Dalili za wazi ni kuwepo kwa ganzi na vidonda visivyouma kwenye mikono na miguu

Ukweli kuhusu Ukoma

Kwanza ifahamikie kuwa ukoma ni ugonjwa kama yalivyo magonjwa mengine. Kumekuwa na imani potofu kwa baadhi ya watu wakihusisha ukoma na visa vya kulogwa au kurithi.

Kwa mujibu wa Wizara ya Afya, Ukoma ni ugonjwa wa kuambikiza ambao unaathiri ngozi na mishipa ya fahamu. Ukoma huenezwa kwa njia ya hewa. Chanzo cha maambukizi hayo ni mgonjwa ambaye hajaanza matibabu.

Kuna aina mbili za ukoma. Ukoma hafifu yaani wenye vimelea vichache na huwapata watu wenye kinga kubwa dhidi ya ukoma. Aina ya pili ni ukoma mkali au wenye vimelea vingi na huwapata watu wenye kinga ndogo dhidi ya ukoma. Mgonjwa mwenye aina hii huweza kuwaambukiza watu wengine kwa njia ya hewa iwapo hajapata matibabu.

Dalili za ukoma ni kujitokeza kwa baka au mabaka yasiyo na hisia katika sehemu yoyote ya mwili. Mabaka hayo yanaweza kuwa bapa, yamevimba, hayawashi, hayaumi na kukosa hisia ya mguso.

Dalili za wazi ni kuwepo kwa ganzi na vidonda visivyouma kwenye mikono na miguu. Kuvimba vinundu kwenye masikio na sehemu nyingine ya mwili. Kushindwa kufumba macho na kuishiwa nguvu kwenye misuli na kukamaa kwa viganja vya mikono na miguu.

Kuvimba mwili kukiambatana na homa kali na upofu. Kupoteza kwa viungo vya mwili kama vile vidole vya mikono au miguu. Dalili zote ni dhahiri, ukizipata unashauriwa kufika kwenye kituo cha tiba kilicho karibu yako kwaajili ya matibabu.

Ukoma  hutibiwa kwa dawa mchanganyiko zinazojulikana kama ‘Multi Drug therapy’ (MDT). Tiba  hutolewa bure katika vituo vyote vya tiba nchini.

Kwa mujibu wa Shirika la Afya (WHO) Kila mwaka visa vipya 200,000 vya ukoma huripotiwa. Umoja wa Mataifa umeitaja Tanzania kuwa miongoni mwa nchi 22 ambamo kila mwaka kuna visa vipya vya wagonjwa wa ukoma.

Continue Reading

Afya

MPANDA:  Shule inayoongoza kwa ufaulu Kyela licha ya changamoto lukuki

Published

on

Wanafunzi wa shule ya msingi Mpanda iliyopo kata ya Ipyana wilayani Kyela wanalazimika kusoma kwa kupokezana kutoka na madarasa ya shule ya kuchakaa na kutokufanyiwa ukarabati kwa muda mrefu.

Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Hilder `Kajubili ameiambia Fikra Pevu kuwa  shule yake inakabiliwa na upungufu wa madarasa kutokana  na ukweli kwamba madarasa yaliyokuwepo yalijengwa muda mrefu na tayari yameanguka.

Jitihada za kujenga madarasa mapya ili kuwawekea mazingira mazuri wanafunzi zimekuwa zikisuasua jambo linaloleta changamoto katika ufanisi wa walimu kufundisha darasani.

“Tuna uhaba wa madarasa sana, kwahiyo tuna double sessions (mikondo miwili) umeona madarasa tuliyanayo mengi ni magofu. Kwa hiyo tuna vyumba vya madarasa 6 tu, hao ni wengi sana (wanafunzi)wengine wanaingia mchana, wengine wanaingia asubuhi,” amesema Mwalimu Hilder.

Shule hiyo ambayo ilianzishwa mwaka 1957 ina wanafunzi 832 ambapo wavulana ni 417 na wasichana 415 ambao hutumia vyumba 6 tu. Hiyo ina maana kuwa kwa wastani kila darasa lina wanafunzi  72 ambapo ni juu  ya uwiano unaohitajika wa darasa 1 kwa wanafunzi 40 (1:40).

Awali kabla ya madarasa kubomoka wanafunzi wote walikuwa wanaingia asubuhi, lakini uchakavu na kuanguka kwa kuta za madarasa kulikosababishwa zaidi na mvua za msimu kumeifanya shule hiyo kuzungukwa na magofu.

Upungufu huo wa madarasa pia umechochewa na mwamko wa wazazi kuwapeleka watoto shuleni baada ya kuanza kwa utekelezaji wa elimu bila malipo lakini imekuwa ni changamoto kwa walimu kuwahudumia wanafunzi wote katika shule hiyo.

              Moja ya darasa liliaharibika katika shule ya msingi Mpanda

Licha ya shule hiyo kukabiliwa na upungufu wa madarasa, pia ina upungufu mkubwa wa matundu ya vyoo ambapo walimu na wanafunzi wanatumia matundu 4 tu.

“Tulijenga vyoo vya muda kwanza, vyoo vya kawaida lakini ni vichache matundu yako manne; mawili wasichana na mawili wavulana. Ni vile vya kuflashi, unamwaga maji,” amesema Mwalimu Hilder.

Licha ya shule msingi Mpanda kukabiliwa na changamoto ya upungufu wa madarasa na matundu ya vyoo kwa miaka miwili mfululizo, bado walimu wameendelea kufundisha kwa moyo  na kuifanya shule hiyo kuwa miongoni mwa shule zinazofanya vizuri katika matokeo ya darasa la saba wilayani Kyela.

Mathalani katika matokeo ya mwaka 2016, wakati choo cha wanafunzi kimetitia, shule hiyo ilishika nafasi ya 8 kiwilaya na mwaka uliofuata wa 2017 ilipanda na kushika nafasi ya 3  kati ya shule 42.

Naye mwanafunzi wa darasa la sita katika shule hiyo, Joyce Mwabwagilo (13) amesema wanashirikiana na walimu wao kuhakikisha mazingira yanayowazunguka ikiwemo usafi wa vyoo yanawasaidia kupata maarifa sahihi. “Masomo tuko vizuri, ufaulu uko vizuri lakini changamoto ni upungufu wa madarasa.”

Kwa upande wake, Mwalimu Douglas Mwalukasa ameiomba serikali na wadau kuguswa na hali iliyopo shuleni hapo na kuchukua hatua ya kuwaboreshea mazingira ya kufundishia ili shule hiyo iendelee kufanya vizuri kitaaluma.

“Tuna upungufu wa madarasa, vyumba kama viwili hivi. Tunaendelea kufanya juhudi kuwasiliana na wadau kuweza kutusaidia kukamilisha vyoo vipya tunavyojenga.

                Darasa lingine ambalo halina madirisha na limepata nyufa

Akizungumza na Fikra Pevu, Mratibu wa Elimu kata ya Kyela, Hezron Mwaikinda amesema wanaendelea na mipango ya kutatua changamoto za elimu katika shule za msingi ikiwemo kujenga madarasa na vyoo katika shule ambazo zina upungufu mkubwa  ili kuhakikisha wanafunzi wanapata mazingira bora ya kusomea.

“Tunayo mipango kazi, kuna mambo ambayo unakuwa umepewa kipaombele kwa msimu wa mwaka huu ni kujenga madarasa na vyoo. Jukumu tulilonalo ni kuwaomba wadau mbalimbali watusaidie katika ujenzi,” amesema Hezron

Kwa upande wake, Katibu wa Muungano wa Asasi za Kiraia Wilaya ya Kyela, Loth Mwangamba amesema wataendelea kushirikiana na Halmashauri ya Kyela kuhakikisha wanatafuta fedha kutoka kwa wafadhili ili kuboresha elimu wilayani humo.

Continue Reading

Afya

Likizo ya uzazi kwa wanaume na mgongano wa sheria, mila na wanasiasa

Published

on

Jukumu la kumlea na kumtunza mtoto ni la wazazi wote wawili yaani baba na mama. Matunzo hayo yanaanza mama anapokuwa mjamzito mpaka siku ya kujifungua.

Katika siku za mwanzo za kuzaliwa mtoto, inashauriwa wawazi wote wawili kuwa karibu na mtoto ili kujenga msingi mahusiano mazuri ya upendo kwa kichanga. Ili jambo hilo lifanikiwe wazazi watalazimika kuacha majukumu mengine  na kutumia  muda mwingi kukaa na mtoto.

Dhana hiyo imeleta mjadala na mitazamo tofauti katika jamii hasa kwa wanaume ambao ni wafanyakazi wa kuajiriwa kwamba wanapaswa kuacha majukumu yao kwa muda na kuungana na mtoto. Hapo ndipo linakuja suala la kupata likizo ya uzazi kwa wanaume (paternity leave).

Kulingana na Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini ya mwaka 2004 ya Tanzania inatoa likizo ya siku tatu kwa mwanaume na miezi mitatu kwa mwanamke kwa ajili ya uzazi hasa mtoto akizaliwa.

Licha ya sheria mbalimbali duniani kutoa mwongozo wa likizo ya uzazi kwa wanaume bado kumekuwepo na mkanganyiko wa mawazo kuhusu dhana hiyo.

Wabunge nchini Nigeria wamekataa kupitisha muswada wa likizo ya hiari ya uzazi kwa wafanyakazi wa  sekta ya umma na binafsi. Mswada huo ulioshindwa kusomwa kwa mara ya pili bungeni hivi karibuni.

Ili muswada uwe sheria nchini Nigeria, unatakiwa usomwe mara ya kwanza na ya pili, kisha utapitiwa na kamati ya Bunge na kusomwa tena kwa mara ya tatu kabla rais hajatia saini.

Kukataliwa kwa muswada huo kulitokana na sababu za asili na kitamaduni. Wakazi wengi wa Nigeria wanajihusisha na ndoa za wake wengi. Baadhi ya wabunge waliopinga muswada huo wanaamini kuwa mwanaume mwenye wake wengi atalazimika kuchukua likizo nyingi kwa mwaka ili kuwahudumia wake zake wakati wamejifungua.

Uhusiano wa baba na mtoto huamarika ikiwa atapata muda wa kukaa naye

Siyo mara ya kwanza kwa wabunge hao kuzuia miswada inayozingatia usawa wa kijinsia. Machi 2016, walizuia pia muswada ambao ulidhamiria kuondoa ubaguzi  wa kijinsia kwenye siasa, elimu na ajira.

Mtazamo wa wabunge wa Nigeria hautofautiani sana na raia wa Marekani ambao wanaona mwanaume hapaswi kupewa kabisa likizo ya uzazi na wengine wanaenda mbali zaidi na kutaka hata mwanamke asipate kabisa likizo hiyo.

Kulingana na utafiti uliofanywa na taasisi ya Pew mwaka 2017 ulibaini kuwa mtu 1 kati ya 7 (asilimia 15) wa Marekani alisema akina baba wasipewe likizo ya uzazi kabisa. Na asilimia 3 ya raia wa Marekani wanafikiri kuwa hata mama aliyejifungua hapaswi kupewa kabisa likizo ya uzazi na malipo.

Mtazamo wa likizo ya uzazi kwa wanaume, pia umeganyika kulingana na vyama vya siasa. Utafiti huo unaeleza kuwa wanachama wa chama cha ‘Republican’ ambao wana mawazo huru wanasema likizo hiyo siyo lazima. Mwanachama 1 kati ya 4 (26%) wa Republican ambaye ni Mhafidhina anafikiri mwanaume hapaswi kabisa kuondoka kazini kwa ajili ya masuala ya uzazi.

Lakini asilimia 13 tu ya wanachama wenye msimamo wa kawaida wanakubaliana na dhana hiyo huku asilimia 91 ya wanachama wa chama cha ‘Democrat’ hawakubaliani na na wanaume kunyimwa likizo ya uzazi.

Pia imebainika kuwa upinzani wa likizo hiyo unakuwa mkubwa kadiri mtu anavyozidi kuwa mtu mzima. Mathalani Wamerikani wenye umri wa miaka 65 na kuendelea  ambao kwa asilimia 36 walisema sio lazima kupewa likizo hiyo. Lakini  wanaume waliopata watoto wachanga wanaona ni muhimu kupata likizo ili wajumuike na familia zao kuimarisha upendo.

 

Tanzania na Ulaya wasimama kidete

Wakati raia wa Nigeria na Marekani kwa sehemu wakipinga likizo ya uzazi kwa wanaume, wananchi wa Ulaya na Tanzania wanakubaliana na kuwepo kwa likizo hasa katika mtazamo wa usawa wa kijinsia.

Aliyewahi kuwa Waziri wa Nchi Ofisi ya Rais Fedha na Mipango ya Maendeleo ya Zanzibar, Omar Yussuf Mzee amewahi kusema kuwa likizo ya uzazi kwa akina baba pindi wake zao wanapojifungua inasaidia ulezi wa wazazi wawili baina ya mama na baba.

“Hatua hii itasaidia kuondokana na ile dhana kwamba suala la afya ya uzazi linamhusu mama pekee. Lakini hatua hii inategemewa iwe chachu ya kuwashirikisha akina baba katika harakati  zote za huduma ya afya ya uzazi na mtoto,” alinukuliwa Waziri Mzee.

Kwa mujibu wa jalida la Business Insider, linaeleza kuwa nchi ya Sweden ndio ina sera nzuri ya likizo ya uzazi ambapo inatoa likizo ya siku 480 kwa wazazi waliopata mtoto kwa mara ya kwanza inayoambatana na malipo ya asilimia 80 ya mshahara wa kawaida.

Wanaume wametengewa siku 90 (miezi 3) likizo ya malipo ya uzazi. Wanaopewa kipaombele ni akina baba ambao wanapata mtoto kwa mara ya kwanza. Sweden wanaamini kuwa likizo hiyo inaimarisha uhusiano kati ya baba na mtoto wakati ambao wazazi wote wawili wameelekeza macho yao kwa kumlea.

Nchini Norway, akina baba wanapata likizo ya wiki 0 hadi 10, huku wanaume wa Finland wanapewa wiki 8 lakini mtoto akifikisha miaka 3 baba anaweza kuchukua likizo ya malezi. Akina baba wa Slovenia nao wana siku 90 za likizo ambazo huambatana  na malipo ya asilimia 100 kwa siku 15 za mwanzo. Lakini likizo inaweza kuanza hata kabla mama hajajifungua.

Nchi za Ulaya zimefanikiwa kwa kiasi kikubwa kuimarisha usawa wa kijinsia kwenye sekta ya afya ya mama na mtoto.

Licha ya mitazamo tofauti ya likizo ya uzazi kwa wanaume, tafiti nyingi zimethibitisha wazi kuwa likizo hiyo ni njia nzuri ya kurejesha na kuimarisha upendo na muunganiko wa familia.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com