Connect with us

ELIMU

Tofauti ya utegemezi kati ya bajeti kuu ya serikali na bajeti ya elimu yaibua mjadala

Published

on

Wakati utegemezi katika bajeti kuu ya Serikali ukishuka mwaka hadi mwaka, utegemezi katika Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia umekuwa ukiongezeka jambo ambalo wadau wanaeleza kuwa huenda likaathiri utoaji wa elimu bora pale wahisani wanaposhindwa kutoa mikopo au misaada waliyoahidi kwa wakati.

Utegemezi wa fedha za nje katika bajeti ya elimu, kwa mujibu wa wadau unaweza kuathiri uboreshaji wa mazingira ya kujifunzia na kufundishia ikiwa Serikali haitaimarisha mfumo wa ukusanyaji mapato ya ndani.

Uchambuzi wa bajeti  za wizara ya elimu kwa miaka minne uliofanywa na Fikra Pevu umebaini kuwa katika kipindi cha miaka minne mfululizo tangu mwaka wa fedha 2015/2016 hadi mwaka wa fedha ujao wa 2018/2019 utegemezi wa fedha za nje katika miradi ya maendeleo katika bajeti ya wizara ya elimu umekuwa ukiongezeka kila mwaka.

Hali hiyo ni tofauti na bajeti kuu ambayo katika kipindi hicho  utegemezi umekuwa ukipungua mwaka hadi mwaka kiasi cha kuibua mjadala juu ya mgawanyo na  mwenendo wa mapato na matumizi ya serikali.

Fedha za nje ambazo hutafsiriwa kama utegemezi hujumuisha misaada, mikopo yenye masharti nafuu na ufadhili wa miradi mbalimbali ya maendeleo ambazo hutolewa na mashirika ya kimataifa ya fedha na nchi marafiki.

Katika mwaka wa fedha ujao wa 2018/2019, wizara ya elimu imepanga kutumia Sh1.4 trilioni ambapo kati ya fedha hizo Sh311 bilioni ni fedha za nje sawa na asilimia 22.11 ya bajeti yote.

Katika mwaka ujao wa fedha, bajeti kuu inatarajiwa kuwa Sh32.4 trilioni na mapato ya nje yatakuwa Sh2.67 trilioni sawa na asilimia nane ya mapato yote ya Serikali kwa mwaka huo.

Hata hivyo utegemezi ya wizara ya elimu umepungua kiduchu kwa 0.57% ukilinganisha na mwaka 2017/2018 ambapo mapato ya nje yalikuwa Sh310.07 (22.68%).

Iwapo utalinganisha na mwenendo wa utegemezi wa bajeti kuu ya Serikali ambao upo ndani ya tarakimu moja,  bado utegemezi wa bajeti ya elimu umekuwa ni mkubwa kwa miaka mitatu mfufululizo (2016/2017-2018/2019) kwa kuwa umevuka asilimia 20 ya bajeti yote.

Katika kipindi hicho, bajeti ya elimu imekuwa ikitegemea zaidi ya moja ya tano ya bajeti yake yote kutoka kwa wahisani, jambo ambalo haliashirii mwelekeo mzuri wa utekelezaji wa miradi ya maendeleo katika wizara hiyo.

Ni mwaka 2015/2016 pekee wizara hiyo ilijadhatiti kutumia fedha zake za ndani kuendesha wizara.

Pia katika kipindi hicho cha 2015/2016 Serikali ilipanga kupata fedha za nje Sh4.46 trilioni kwa ajili ya bajeti kuu sawa na asilimia 19.8 ya bajeti yake yote kabla ya kufanya mageuzi makubwa mwaka uliofuata ambapo ilipunguza utegemezi wa nje hadi kufikia trilioni 3.12 kati ya trilioni 29.54 ya bajeti kuu.

Katika mwakao huo, wizara ilitumia asilimia 3.24 ya fedha za nje kugharamia shughuli za maendeleo na kiasi hicho kikaongezeka mara sita zaidi na kufikia asilimia 19.82 mwaka uliofuata wa 2016/2017.

  • Ukitaka kujua matokeo ya shule za sekondari tembelea hapa- Elimu Yangu

Ongezeko kubwa la utegemezi katika mwaka 2016/2017 huenda lilichochewa na kuanza kutekelezwa  kwa sera ya elimu bure ambayo ilihitaji fedha nyingi kwa ajili ya kuboresha miundombinu ya elimu nchini.

Hata hivyo, bajeti ya elimu imekuwa ikiongezeka kila mwaka huku fedha zinazotengwa kutekeleza miradi ya elimu ikiwemo uboreshaji wa mazingira ya kujifunzia na kufundishia nazo zimekuwa zikiongezeka kila mwaka.

Mathalani mwaka 2015/2016 bajeti ya maendeleo ilikuwa 48.3% katika mwaka uliofuata wa 2016/2017 bajeti hiyo iliongezeka hadi 64.2% na 2017/2018  (68.5%) iliongezeka kabla ya kushuka mwaka 2018/2019 hadi kufikia 926.96 (66.1%).

                                    Fedha za maendeleo ni muhimu kwa uboreshaji wa mazingira ya kusomea

Kutokana na ukweli kwamba utekelezaji wa miradi ya maendeleo ya elimu hutegemea kwa sehemu fedha za nje, wadau wanaeleza kuwa kuna uwezekano likaathiri utoaji wa elimu bora pale wahisani wanaposhindwa kutoa mikopo na misaada waliyoahidi kwa wakati.

Katika mapendekezo  ya Serikali ya mpango wa maendeleo ya Taifa na kiwango cha ukomo wa bajeti wa 2018/2019, Waziri wa Fedha na Mipango, Dk. Philip Mpango alisema “kuchelewa kupatikana kwa misaada na mikopo kunatokana na majadiliano na washirika wa maendeleo kuchukua muda mrefu; na pia kupanda kwa riba ya mikopo ya kibiashara katika soko la fedha la kimataifa.”

 

Nini kifanyike

Wadau wa masuala ya elimu wameishauri serikali kuimarisha mfumo wa makusanyo ya ndani na kupunguza utegemezi wa fedha za wahisani ili kuhakikisha bajeti ya maendeleo inapatikana kwa wakati.

Mkurugenzi Mtendaji wa Shirika la HakiElimu, Dk. John Kallaghe wakati akitoa mapendekezo ya shirika lake kwa bajeti ya wizara ya elimu ya 2018/2019 alisema serikali inapaswa kubuni vyanzo vya ndani vitakavyoihakikishia wizara uhai wakati wote.

“Serikali inatakiwa kutenga na kuongeza bajeti kwa ajili ya miradi ya maendeleo katika sekta ya elimu na hasa fedha zinazokwenda Ofisi ya Rais-Tamisemi kwa ajili ya elimu msingi.

“Lakini bajeti ya maendeleo itegemee vyanzo vya mapato vya ndani na kutenga bajeti yenye uhalisia wa kutatua changamoto sugu na muda mrefu za miundombinu mashuleni,” anasema Dk Kallaghe.

             Utegemezi wa bajeti unaathiri uboreshaji wa miundombinu ya shule

 

Serikali yajipanga kupunguza utegemezi

Serikali  imeeleza kuwa itaimarisha sera za mapato kwa mwaka 2018/19 ili kuongeza mapato ya ndani kwa kurahisisha ulipaji wa kodi kwa kutumia mifumo ya kielektroniki na kuendelea na zoezi la kurasimisha sekta isiyo rasmi.

Waziri wa Fedha na Mipango, Dk. Philip Mpango amesema fedha za ndani zitakazopatikana zitaelekezwa katika utekelezaji wa miradi ya maendeleo na uboreshaji wa huduma za kijamii ikiwemo elimu.

“Eneo hili linalenga kuendeleza mafanikio ya upatikanaji wa huduma msingi kwa ustawi wa maisha ya Watanzania. Miradi katika eneo hili ni pamoja na: ujenzi na ukarabati wa maktaba za mikoa; ujenzi na uboreshaji wa maabara katika shule na taasisi; kuendeleza ujenzi na kuboresha upatikanaji wa huduma ya maji, kupanua huduma za elimu ya afya na usafi wa mazingira shuleni, mijini na vijijini,” ameeleza Dk Mipango.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ELIMU

Hamasa ya wazazi kufuatilia maendeleo ya watoto shuleni yaongezeka

Published

on

Elimu bora ina faida kubwa kwa maisha ya kila siku ya wananchi na pia huchangia ukuaji wa uchumi. Kwa kutambua hilo, Serikali nyingi katika nchi zinazoendelea na zile zenye uchumi wa kati zimeweka Elimu kuwa kipaumbele katika mipango ya maendeleo.

Tanzania ni miongoni mwa nchi hizo, na Serikali ya awamu ya tano imeipa kipaumbele sekta ya elimu kwa kuongeza bajeti ya elimu kwa trilioni 2.1 kwa sekta ya elimu katika mwaka wa fedha 2017/18 ukilinganisha na trilioni 1.7 zilizotengwa mwaka 2015/2016.

Lakini mafanikio ya elimu yanategemea wadau mbalimbali kutekeleza wajibu wao ili kufikia lengo la kuwaelimisha watoto ambapo wazazi au walezi ni miongoni mwa wadau hao. Utafiti mpya uliotolewa unaonesha mwamko wa wazazi kufuatilia maendeleo ya wanafunzi na shule umeongezeka ukilinganisha na miaka iliyotangulia.

Taasisi ya Twaweza katika utafiti wake; Elimu bora au bora elimu? Uliotolewa Mei, 2018 unaeleza kuwa Wazazi 7 kati ya 8 wenye watoto wanaosoma shule za msingi ambao ni sawa na asilimia 85 wanasema walikutana na walimu wa watoto wao angalau mara moja au mbili mwaka uliopita – na karibu idadi sawa na hiyo (86%) wanasema walitembelea shuleni kwa watoto wao angalau mara moja katika kipindi hicho hicho (haijaoneshwa kwenye jedwali).

Takwimu hizi zilikusanywa kutoka kwa wahojiwa 1,786 katika awamu ya 23 ya kundi la pili la Sauti za Wananchi, na zilikusanywa kati ya 25 Septemba na 15 Oktoba mwaka 2017 ambapo idadi ya kukutana kwa mzazi na mwalimu imeongezeka kutoka mwaka 2016 hadi 2017.

 

Lakini wazazi wengi wa watoto ambao wanasoma katika shule za msingi wanaamini njia pekee ya kuchangia maendeleo ya watoto wao ni kuwatunza na kuwalea katika maadili sahihi bila kusahau kuwafunza nidhamu watoto wao ili wawe wasikivu kwa walimu wao.

Kaya zenye watoto wanaosoma shule za msingi huwaadhibu watoto wao kama njia mojawapo ya kuusaidia uongozi wa shule (52%),” inaeleza ripoti ya utafiti huo.

Pamoja na hayo, idadi kubwa ya wazazi wanaona wana wajibu wa msingi wa kuhakikisha watoto wao wanajifunza lakini wanafikiri walimu ndio wenye jukumu kubwa la kufanikisha elimu ya watoto.

Utafti huo umeonyesha kwamba wazazi wako tayari kuchangia katika uboreshaji wa mazingira ya walimu ili wafudishe kwa ufanisi na kuwasaidia watoto wao kufanya vizuri katika mitihani.

Mkurugenzi wa Twaweza, Aidan Eyakuze akitoa maoni yake kuhusu utafiti huo, amesema wazazi wameongea kwa uwazi; wanajali zaidi ubora wa elimu kuliko gharama za kuipata elimu hiyo. Inawezekana kwamba mtazamo huu unetokana na changamoto za sasa katika sekta ya elimu kufuatia ongezeko la idadi ya watoto shuleni baada ya kufutwa kwa ada.

Ni vema viongozi wa ngazi zote wakayazingatia maoni haya ya wananchi wakati wa kuandaa na kutekeleza sera za elimu,” amesema Eyakuze.

Mbunge wa zamani wa Bunge la Afrika Mashariki, Dk Perpetua Nderakindo anasema haitakiwi kuitegemea Serikali peke yake katika kuboresha elimu hivyo ni lazima kuwe na ushirikiano wa pamoja na uwajibikaji katika kutengeneza mfumo wa elimu nchini utakaozaa matunda yanayotakiwa katika Taifa.

Dunia ya sasa inahitaji ushirikiano na naamini wazazi wanataka elimu bora kwa watoto wao hivyo ushirikiano, uwajibikaji na uwekezaji ni vya muhimu katika elimu yetu,” anasema Dk Nderakindo.

Hata hivyo, baadhi wanaeleza kuwa usimamizi mzuri wa shule nchini utasaidia kurudisha ubora wa elimu itakayowaandaa vijana kukabiliana na changamoto za ulimwengu wa sasa.

Meneja wa Utafiti na Sera wa asasi ya kiraia ya Haki Elimu, Bonaventure Godfrey amesema suluhisho ya changamoto hizo katika elimu mojawapo ni usimamizi bora wa shule nchini.

Anaeleza kuwa shule zote za msingi na sekondari zikisimamiwa vyema kwa Serikali kuwajibika ipasavyo wananchi au wazazi nao watawajibika.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

ELIMU

Sababu 6 zinazothibitisha kwanini kukosolewa ni jambo zuri

Published

on

Mark Thomas anasema, kukosolewa kunaweza kuwa kitu kizuri bila kujali imetoka kwa mtu wa aina gani au anayefanya kazi gani.

Kukubali kukosolewa yaweza kuwa jambo gumu sana. Katika nafasi fulani katika ulimwengu huu unaotegemea mawazo na maoni, utakutana na mtu yeyote (anaweza kuwa mteja, hadhira au hata msomaji tuu) ambaye atataka kukwambia namna ya kufanya mambo yako kwa namna nzuri zaidi.

Yaweza kuwa vigumu kukabiliana na hali hiyo; ukizingatia kwamba hakuna mtu anayependa kuambiwa anakosea.

Sio wakati wote kukosolewa ni kubaya kwasababu wakati mwingine unaweza kutumia kukosolewa huko katika kujiboresha kitaaluma. Fahamu sababu sita zinazothibitisha kuwa kukosolewa ni jambo zuri:

Kukosolewa ni namna ya mawasiliano

Inapotokea mtu anakukosoa inamaanisha kwamba anataka kukupa mrejesho kuhusu huduma unayotoa na hii inaweza kuwa nafasi nzuri ya kujifunza kuhusu watu unaofanya nao kazi na jinsi ya kuwafanya wawe wateja wanaorizika na kazi yako.

Chukua muda kufikiria kile wanachokisema watu kabla hujajibu chochote, maana kwenye biashara au kufanya kazi na mtu ambaye yupo tayari kukosolewa na kufanyia kazi kile anachoambiwa humaanisha pande zote mbili zinaweza kufanya kazi kwa pamoja kufikia mafanikio mazuri. Uzalishaji unamaanisha kujua kile ambacho wateja wako wanataka.

 

Mrejesho hukusaidia kuboresha huduma zako

Unapodhani kwamba unachokifanya kipo sawa lakini hupati mrejesho wowote kutoka kwa watu, unakuwa na uhakika kiasi gani kama unachokifanya kina uzuri wowote? Haijalishi unajishughulisha na nini, kusikiliza na kufanyia kazi mrejesho unaoupata kutoka kwa wateja wako kutakusaidia kujua kipi ni kizuri na kipi kiboreshwe zaidi.

Tumia taarifa unazozipata kuboresha kile unachokifanya, inaweza kuwa vigumu kusikiliza kauli hizo zinazoumiza lakini itafanya unachokizalisha kiwe imara katika uzalishaji wake.

 

Hukufanya ufikirie kuhusu utendaji kazi wako

Kukosolewa kunakojenga huweza kukufanya uachane na utendaji mbovu na kuhamia kwenye mzuri. Jaribu kuwa na malengo na chukulia kile unachokizalisha kama vile sio cha kwako.

Hii inaweza kuwa ngumu hasa pale ambapo unahusika kwa kiwango kikubwa kwenye kile unachokifanya, lakini ukijaribu kufikiria zaidi unaweza kugundua namna ambavyo utaweza kuboresha namna ya utendaji kazi wako na kuzuia kushindwa kwa namna yoyote ile wakati wa kazi.

Jaribu kuangalia kama kuna taarifa yoyote ya ziada unayoihitaji? Je, kuna kitu umekisahau wakati ulipouanza huo mradi? Je, kazi inaweza kumalizika kwa muda uliopangwa awali?.

 

Kukosolewa kunakofaa kunaweza kukuletea manufaa

Fikiria pale inapotokea ukapata mteja ambaye yupo tayari kukwambia namna ya kumuhudumia vizuri; na wewe tuu ndio ukawa na taarifa hizi.

Hii hukuweka katika nafasi nzuri kwenye soko kuliko mtu mwingine yeyote na huweza kutumika siku za usoni ili kuboresha vitu na kuvipata kwa haraka. Jitahidi kutafuta taarifa hizi kutoka kwa wateja wako na kuwafanya wawe wazi kwako kuhusu kile wanachokitaka.

 

Tumia lugha nzuri, kusababisha suluhu

Lugha unayoitumia kujibu pale unapokosolewa ni ya muhimu sana. Jitahidi kuepusha ugomvi katika kujibu kwako. Badala yake badilisha kujibu kwako kuwa katika mazungumzo kuhusu namna ya kulikabili tatizo.

Hii itakufanya ubaki kwenye nafasi nzuri katika kazi yako na hautapoteza muda mwingi kuwaza kuhusu nini kifanyike ili kurekebisha mambo.

Yaweke maneno yako katika vitendo ili kuonesha kwamba unakubali kukosolewa, toa mrejesho wako kwa namna nzuri na fanikisha kukamilisha kazi yako.

 

Usichukulie kukosolewa kama shambulio binafsi

Inapotokea mtu hajaipenda kazi yako kwa mara ya kwanza usichukulie kwamba mtu huyo anakuchukia.

Hata pale unapokosolewa kwa kuonewa usiwe mwepesi kujibu kwa haraka na kwa hasira maana unaweza kuharibu uhusiano wako wa kazi na mtu huyo na inaweza kukuharibia sifa nzuri uliyonayo kwenye soko.

Kuna wakati kukosolewa kunaweza kuonekana kama shambulio binafsi, na wakati mwingine utakuwa sahihi kuwaza hivi. Tambua kwamba watu hukosea hivyo ni muhimu kukumbuka kutoruhusu maoni ya watu kukukasirisha.

Hata hivyo mtu makini anaweza kupokea kukosolewa kwa aina yoyote ile na akatoa mrejesho mzuri hata kama kukosolewa kwake kumekuwa ni shambulio binafsi kwake.

Watu wa aina hii wanaweza kutumia nafasi hiyo kwa manufaa yao, na kama itashindikana kabisa vunja mkataba wa kufanya kazi na mtu huyo kwa namna nzuri na kuacha sifa yako katika soko ikiwa bado ni nzuri.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com