Connect with us

ELIMU

Unyanyapaa watawala ‘Elimu Jumuishi’, wanafunzi wenye ulemavu hatarini kukosa fursa ya elimu

Published

on

Mkakati wa kitaifa wa utekelezaji wa Elimu Jumuishi unaweza usifanikiwe kutokana na kushindwa kuboresha mazingira ya kosomea ya wanafunzi wenye mahitaji maalumu.

Elimu Jumuishi ni mpango wa kitaifa ambao una lenga kuondoa ubaguzi na kuwawezesha wanafunzi wote bila kujali hali zao za kiafya kupata elimu bora. Mpango unajumuisha wanafunzi wenye ulemavu wa aina mbalimbali kusoma pamoja na wanafunzi wa kawaida ili kuimarisha umoja na usawa katika mfumo wa elimu nchini.

Lakini wadau wa elimu nchini wanapatwa na mashaka kama kweli kuna dhamira ya dhati kuwaelimisha watoto wenye ulemavu ikizingatiwa kuwa uboreshaji wa miundombinu ya shule sio wa kuridhisha.

Shirika la HakiElimu kupitia Mpango  Kazi wake wa 2017-2021 ulifanya tathmini  ikiwa mazingira ya shule jumuishi yanakidhi mahitaji ya wanafunzi wenye mahitaji maalum na kama sera na mikakati ya elimu inakidhi mahitaji tofauti ya wanafunzi wakati wa kujifunza na kufundishwa. 

Katika tathmini hiyo walilenga kundi la wanafunzi wenye changamoto ya uoni katika shule za msingi na sekondari ambapo katika matokeo ya jumla walibaini kuwa mazingira ya kusomea kwa wanafunzi hao sio rafiki na hali isiporekebishwa itakwamisha kundi la walemavu kuelimika.

Mikoa iliyoshiriki katika tathmini hiyo ni; Dodoma, Iringa, Lindi, Morogoro, Mwanza Ruvuma, Shinyanga, Tabora na Tanga ambapo ilijikita kutathmini mazingira na vifaa vya Mafunzo; usaidizi wa walimu katika kujifunza kwa watoto wenye changamoto za uoni; namna wanafunzi wenye changamoto za uoni wanavyojifunza na ufaulu wao; ushiriki wa wanafunzi wenye changamoto ya uoni katika masuala ya kijamii katika shule jumuishi na uelewa wa maafisa elimu juu ya Mkakati wa kitaifa juu ya Elimu Jumuishi.

Ripoti ya tathmini hiyo inaeleza kuwa, “Kulingana na utafiti, wanafunzi wengi wenye changamoto za uoni walikiri kutoridhishwa na mazingira ya kujifunzia ambayo si rafiki na yanawazuia kutembea kwa uhuru. Mazingira hayo yasiyo rafiki ni pamoja na barabara mbaya, vyoo visivyo na miundombinu ya kukidhi mahitaji yao na umbali mrefu kutoka katika mabweni hadi madarasani”.

Asilimia 69 ya walimu waliohojiwa walikiri kwamba miundombinu ya shule ikiwemo madarasa, vyoo, barabara, haijajengwa kwa kuzingatia mahitaji ya wanafunzi wenye changamoto za uoni.

Ubora na ubunifu wa vifaa vya kufundishia na kujifunzia haviendani na mahitaji ya kundi la wanafunzi wenye changamoto za uoni. Lakini pia kuna Upungufu mkubwa wa vifaa vya kufundishia kama nukta nundu, tarakilishi, vichapishi vya nukta, kamera za usalama, nundu na makaratasi ya nukta nundu na kalamu ambavyo vina mchango mkubwa katika ufaulu wa wanafunzi.

“Asilimia 87 na asilimia 60 ya wanafunzi walio na changamoto za uoni walieleza kwamba mahitaji maalumu ya kujifunzia kwa watoto wenye changamoto za uoni hayakidhi mahitaji ya kundi hilo,” inaeleza sehemu ya ripoti hiyo.

Walimu wengi waliohojiwa walikiri kutokuwahi kuhudhuria mafunzo yoyote yanayowapa ujuzi wa kufundisha katika darasa jumuishi. Lakini shule hazina walimu wa kutosha kukidhi mahitaji ya wanafunzi.

“Asilimia 49 ya walimu wanaamini wana ujuzi unaotakiwa kufundisha katika darasa jumuishi, asilimia 44 wanaamini Tathmini ya mafunzo na ushirikishwaji wa Wanafunzi wenye changamoto za uoni katika Shule Jumuishi nchini Tanzania hawana ujuzi wa kutambua na kukidhi mahitaji ya kujifunza kwa watoto wenye changamoto ya uoni na asilimia 7 hawafahamu kama wana ujuzi’,” inafafanua zaidi ripoti hiyo.

Pia ushiriki wa wanafunzi katika shughuli za kijamii ikiwemo michezo na burudani ni mdogo kwasababu ya kukosekana kwa mazingira rafiki, vifaa maalumu na kunyanyapaliwa na wanafunzi wenzao.

Kwa kuzingatia kuwa maafisa elimu ndio watekelezaji wa sera na mipango ya elimu katika ngazi ya wilaya, watafiti waligundua kuwa ijapokuwa maafisa elimu wengi wanafahamu mpango wa elimu jumuishi bado kuna wengine hawana uelewa juu ya mpango huo.

Changamoto huenda zikawa kubwa zaidi maeneo ya vijijini kuliko mijini na wanafunzi walio na aina zingine za ulemavu kama viziwi, vipofu na wale wenye mtindio wa ubongo. Lakini kwa kiasi gani serikali na wadau wa elimu wanaguswa na hali hii inayowakumba wanafunzi wenye ulemavu katika shule jumuishi.

Kauli za Wadau

Mwalimu Sophia Mjema, ambaye ni mlemavu wa kutokuona amesema ikiwa serikali haitawaangalia wanafunzi walemavu na kuwatimizia mahitaji yao, nchi haiwezi kuondokana na umaskini. “Kundi moja linapoachwa nyuma, umasikini tunaotaka kuuvuka hatutauvuka, miji yetu itabaki na ombaomba kwasababu wao hawajasoma, hakuna aliyefanya utafiti kuwaangalia”.

Kwa upande wake, Meneja Programu wa Uwezo Tanzania, Zaida Mgalla amesema tafiti zinahitajika zaidi kwa elimu jumuishi ili kuhakikisha elimu inayotolewa kwa wanafunzi wenye ulemavu inakuwa ya uhakika.

“Ni changamoto na tunafahamu hivyo na jambo ambalo mtu yeyote ambaye anatafakari kufanya research (tafiti) zaidi katika kupima watoto nadhani hilo ni suala la kuangalia,” ameshauri.

Ameongeza kuwa serikali ina budi kuanzisha kozi maalumu kwa vyuo vyote vya ualimu ili walimu wote wapate mafunzo ya kuwahudumia watoto wenye ulemavu waliopo kwenye shule jumuishi.

Amebainisha kuwa, “Kuwe na special mainstreaming ya special least education kwenye vyuo vya ualimu kuhakikisha walimu wote wanapatiwa hiyo taaluma ili kusiwe na upungufu wa walimu hao tena.”

Naye Mhadhiri wa Shule kuu ya Elimu ya Chuo kikuu cha Dar es Salaam, Dkt. Luka Mkonongwa alipoulizwa nini kifanyike kuboresha elimu jumuishi amesema kuwa kuna haja ya kufanya tathmini ya utekelezaji wa mpango wa elimu jumuishi ili kubaini kama tuko katika njia sahihi.

“Kuna maendeleo mengi yamefanyika katika kuwatambua walemavu na suala la elimu. Kuna walemavu wengi wamepata fursa ya kwenda shule lakini suala la msingi hapa si kuwapeleka hao watoto eneo linaloitwa shule. Suala la msingi je, wananufaikaje juu ya elimu hiyo wanayoipata? Je, tumeandaa mazingira ya kufanana na hali za hao watoto? Inawezekana tafsiri ya elimu jumuishi haikueleweka kilichobadilika ni lile jina la la shule na kuwa shule jumuishi”, amesema Dkt. Mkonongwa.

Hata hivyo, ameshauri kuwa, “Kwa suala la kujitahidi kutokana na mpango wa elimu jumuishi tumefanikiwa lakini tunatakiwa tukae chini tutafakari na kuona namna watoto hawa watakavyofaidika na hii elimu la sivyo tutaonekana tumewafanyia kejeli”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ELIMU

Hamasa ya wazazi kufuatilia maendeleo ya watoto shuleni yaongezeka

Published

on

Elimu bora ina faida kubwa kwa maisha ya kila siku ya wananchi na pia huchangia ukuaji wa uchumi. Kwa kutambua hilo, Serikali nyingi katika nchi zinazoendelea na zile zenye uchumi wa kati zimeweka Elimu kuwa kipaumbele katika mipango ya maendeleo.

Tanzania ni miongoni mwa nchi hizo, na Serikali ya awamu ya tano imeipa kipaumbele sekta ya elimu kwa kuongeza bajeti ya elimu kwa trilioni 2.1 kwa sekta ya elimu katika mwaka wa fedha 2017/18 ukilinganisha na trilioni 1.7 zilizotengwa mwaka 2015/2016.

Lakini mafanikio ya elimu yanategemea wadau mbalimbali kutekeleza wajibu wao ili kufikia lengo la kuwaelimisha watoto ambapo wazazi au walezi ni miongoni mwa wadau hao. Utafiti mpya uliotolewa unaonesha mwamko wa wazazi kufuatilia maendeleo ya wanafunzi na shule umeongezeka ukilinganisha na miaka iliyotangulia.

Taasisi ya Twaweza katika utafiti wake; Elimu bora au bora elimu? Uliotolewa Mei, 2018 unaeleza kuwa Wazazi 7 kati ya 8 wenye watoto wanaosoma shule za msingi ambao ni sawa na asilimia 85 wanasema walikutana na walimu wa watoto wao angalau mara moja au mbili mwaka uliopita – na karibu idadi sawa na hiyo (86%) wanasema walitembelea shuleni kwa watoto wao angalau mara moja katika kipindi hicho hicho (haijaoneshwa kwenye jedwali).

Takwimu hizi zilikusanywa kutoka kwa wahojiwa 1,786 katika awamu ya 23 ya kundi la pili la Sauti za Wananchi, na zilikusanywa kati ya 25 Septemba na 15 Oktoba mwaka 2017 ambapo idadi ya kukutana kwa mzazi na mwalimu imeongezeka kutoka mwaka 2016 hadi 2017.

 

Lakini wazazi wengi wa watoto ambao wanasoma katika shule za msingi wanaamini njia pekee ya kuchangia maendeleo ya watoto wao ni kuwatunza na kuwalea katika maadili sahihi bila kusahau kuwafunza nidhamu watoto wao ili wawe wasikivu kwa walimu wao.

Kaya zenye watoto wanaosoma shule za msingi huwaadhibu watoto wao kama njia mojawapo ya kuusaidia uongozi wa shule (52%),” inaeleza ripoti ya utafiti huo.

Pamoja na hayo, idadi kubwa ya wazazi wanaona wana wajibu wa msingi wa kuhakikisha watoto wao wanajifunza lakini wanafikiri walimu ndio wenye jukumu kubwa la kufanikisha elimu ya watoto.

Utafti huo umeonyesha kwamba wazazi wako tayari kuchangia katika uboreshaji wa mazingira ya walimu ili wafudishe kwa ufanisi na kuwasaidia watoto wao kufanya vizuri katika mitihani.

Mkurugenzi wa Twaweza, Aidan Eyakuze akitoa maoni yake kuhusu utafiti huo, amesema wazazi wameongea kwa uwazi; wanajali zaidi ubora wa elimu kuliko gharama za kuipata elimu hiyo. Inawezekana kwamba mtazamo huu unetokana na changamoto za sasa katika sekta ya elimu kufuatia ongezeko la idadi ya watoto shuleni baada ya kufutwa kwa ada.

Ni vema viongozi wa ngazi zote wakayazingatia maoni haya ya wananchi wakati wa kuandaa na kutekeleza sera za elimu,” amesema Eyakuze.

Mbunge wa zamani wa Bunge la Afrika Mashariki, Dk Perpetua Nderakindo anasema haitakiwi kuitegemea Serikali peke yake katika kuboresha elimu hivyo ni lazima kuwe na ushirikiano wa pamoja na uwajibikaji katika kutengeneza mfumo wa elimu nchini utakaozaa matunda yanayotakiwa katika Taifa.

Dunia ya sasa inahitaji ushirikiano na naamini wazazi wanataka elimu bora kwa watoto wao hivyo ushirikiano, uwajibikaji na uwekezaji ni vya muhimu katika elimu yetu,” anasema Dk Nderakindo.

Hata hivyo, baadhi wanaeleza kuwa usimamizi mzuri wa shule nchini utasaidia kurudisha ubora wa elimu itakayowaandaa vijana kukabiliana na changamoto za ulimwengu wa sasa.

Meneja wa Utafiti na Sera wa asasi ya kiraia ya Haki Elimu, Bonaventure Godfrey amesema suluhisho ya changamoto hizo katika elimu mojawapo ni usimamizi bora wa shule nchini.

Anaeleza kuwa shule zote za msingi na sekondari zikisimamiwa vyema kwa Serikali kuwajibika ipasavyo wananchi au wazazi nao watawajibika.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

ELIMU

Sababu 6 zinazothibitisha kwanini kukosolewa ni jambo zuri

Published

on

Mark Thomas anasema, kukosolewa kunaweza kuwa kitu kizuri bila kujali imetoka kwa mtu wa aina gani au anayefanya kazi gani.

Kukubali kukosolewa yaweza kuwa jambo gumu sana. Katika nafasi fulani katika ulimwengu huu unaotegemea mawazo na maoni, utakutana na mtu yeyote (anaweza kuwa mteja, hadhira au hata msomaji tuu) ambaye atataka kukwambia namna ya kufanya mambo yako kwa namna nzuri zaidi.

Yaweza kuwa vigumu kukabiliana na hali hiyo; ukizingatia kwamba hakuna mtu anayependa kuambiwa anakosea.

Sio wakati wote kukosolewa ni kubaya kwasababu wakati mwingine unaweza kutumia kukosolewa huko katika kujiboresha kitaaluma. Fahamu sababu sita zinazothibitisha kuwa kukosolewa ni jambo zuri:

Kukosolewa ni namna ya mawasiliano

Inapotokea mtu anakukosoa inamaanisha kwamba anataka kukupa mrejesho kuhusu huduma unayotoa na hii inaweza kuwa nafasi nzuri ya kujifunza kuhusu watu unaofanya nao kazi na jinsi ya kuwafanya wawe wateja wanaorizika na kazi yako.

Chukua muda kufikiria kile wanachokisema watu kabla hujajibu chochote, maana kwenye biashara au kufanya kazi na mtu ambaye yupo tayari kukosolewa na kufanyia kazi kile anachoambiwa humaanisha pande zote mbili zinaweza kufanya kazi kwa pamoja kufikia mafanikio mazuri. Uzalishaji unamaanisha kujua kile ambacho wateja wako wanataka.

 

Mrejesho hukusaidia kuboresha huduma zako

Unapodhani kwamba unachokifanya kipo sawa lakini hupati mrejesho wowote kutoka kwa watu, unakuwa na uhakika kiasi gani kama unachokifanya kina uzuri wowote? Haijalishi unajishughulisha na nini, kusikiliza na kufanyia kazi mrejesho unaoupata kutoka kwa wateja wako kutakusaidia kujua kipi ni kizuri na kipi kiboreshwe zaidi.

Tumia taarifa unazozipata kuboresha kile unachokifanya, inaweza kuwa vigumu kusikiliza kauli hizo zinazoumiza lakini itafanya unachokizalisha kiwe imara katika uzalishaji wake.

 

Hukufanya ufikirie kuhusu utendaji kazi wako

Kukosolewa kunakojenga huweza kukufanya uachane na utendaji mbovu na kuhamia kwenye mzuri. Jaribu kuwa na malengo na chukulia kile unachokizalisha kama vile sio cha kwako.

Hii inaweza kuwa ngumu hasa pale ambapo unahusika kwa kiwango kikubwa kwenye kile unachokifanya, lakini ukijaribu kufikiria zaidi unaweza kugundua namna ambavyo utaweza kuboresha namna ya utendaji kazi wako na kuzuia kushindwa kwa namna yoyote ile wakati wa kazi.

Jaribu kuangalia kama kuna taarifa yoyote ya ziada unayoihitaji? Je, kuna kitu umekisahau wakati ulipouanza huo mradi? Je, kazi inaweza kumalizika kwa muda uliopangwa awali?.

 

Kukosolewa kunakofaa kunaweza kukuletea manufaa

Fikiria pale inapotokea ukapata mteja ambaye yupo tayari kukwambia namna ya kumuhudumia vizuri; na wewe tuu ndio ukawa na taarifa hizi.

Hii hukuweka katika nafasi nzuri kwenye soko kuliko mtu mwingine yeyote na huweza kutumika siku za usoni ili kuboresha vitu na kuvipata kwa haraka. Jitahidi kutafuta taarifa hizi kutoka kwa wateja wako na kuwafanya wawe wazi kwako kuhusu kile wanachokitaka.

 

Tumia lugha nzuri, kusababisha suluhu

Lugha unayoitumia kujibu pale unapokosolewa ni ya muhimu sana. Jitahidi kuepusha ugomvi katika kujibu kwako. Badala yake badilisha kujibu kwako kuwa katika mazungumzo kuhusu namna ya kulikabili tatizo.

Hii itakufanya ubaki kwenye nafasi nzuri katika kazi yako na hautapoteza muda mwingi kuwaza kuhusu nini kifanyike ili kurekebisha mambo.

Yaweke maneno yako katika vitendo ili kuonesha kwamba unakubali kukosolewa, toa mrejesho wako kwa namna nzuri na fanikisha kukamilisha kazi yako.

 

Usichukulie kukosolewa kama shambulio binafsi

Inapotokea mtu hajaipenda kazi yako kwa mara ya kwanza usichukulie kwamba mtu huyo anakuchukia.

Hata pale unapokosolewa kwa kuonewa usiwe mwepesi kujibu kwa haraka na kwa hasira maana unaweza kuharibu uhusiano wako wa kazi na mtu huyo na inaweza kukuharibia sifa nzuri uliyonayo kwenye soko.

Kuna wakati kukosolewa kunaweza kuonekana kama shambulio binafsi, na wakati mwingine utakuwa sahihi kuwaza hivi. Tambua kwamba watu hukosea hivyo ni muhimu kukumbuka kutoruhusu maoni ya watu kukukasirisha.

Hata hivyo mtu makini anaweza kupokea kukosolewa kwa aina yoyote ile na akatoa mrejesho mzuri hata kama kukosolewa kwake kumekuwa ni shambulio binafsi kwake.

Watu wa aina hii wanaweza kutumia nafasi hiyo kwa manufaa yao, na kama itashindikana kabisa vunja mkataba wa kufanya kazi na mtu huyo kwa namna nzuri na kuacha sifa yako katika soko ikiwa bado ni nzuri.

Continue Reading

Muhimu Kusoma