Connect with us

Afya

UKIMWI: Sauti zisizosikika, majanga yasiyopona na biashara ya ukahaba

Published

on

KWA Monica Ibrahim, kahaba anayefanya shughuli zake pale Mbeya Carnival Night Club, mapenzi ni furaha iliyopotea kitambo kwa kuwa inamletea majeraha mengi maishani mwake, kiasi cha kumlazimu kuendesha maisha ya ukahaba ambayo awali aliyachukia mno.

Mara ya kwanza alipobakwa na kijana mmoja kijijini kwake Sungwi, Kisarawe, Pwani wakati wa likizo akiwa anasoma sekondari alijua kwamba ni ajali tu kwa sababu alimpenda pia kijana huyo ingawa hakuwa tayari kwa wakati huo na hakuthubutu kuripoti tukio hilo popote, lakini wakati mapenzi ya kweli yalipoibuka, mambo yakageuka kuwa mabaya zaidi.

“Niliolewa na mwanamume ambaye nilimpenda. Alikuwa kama mfalme kwangu kwa sababu alionesha mapenzi ya dhati na kunijali. Tulibahatika kupata watoto wawili kwenye ndoa yetu – kwa kiume na wa kike.

“Lakini ghafla, mambo yakabadilika. Mume wangu akaanza kunipigia bila sababu za msingi, anachelewa kurudi na akija amelewa chakari, wakati mwingine harudi kabisa nyumbani hata kwa siku tatu akisingizia alikuwa na shift kazini,” Monica alimweleza mwandishi wa FikraPevu akielezea masahibu ambayo baadhi ya wanawake wanakumbana nayo katika ulimwengu wa mapenzi.

Anasema alilazimika kuikimbia nyumba yake jijini Dar es Salaam, maeneo ya Kunduchi, asubuhi moja wakati mumewe, akiwa hajarudi kwa siku mbili, aliporejea ‘kutoka kazini’ (alikuwa mhudumu wa hoteli moja katikati ya Jiji la Dar es Salaam) akiwa amelewa chakari kama kawaida yake, akajitupa kitandani bila kuvua nguo na kumlazimu yeye kumvua nguo kama ilivyokuwa ada.

Ilikuwa ni wakati akimvua nguo hizo ndipo alipogundua kwamba mumewe alikuwa bado amevaa kondomu iliyotumika!

“Kosa kubwa nililolifanya ni kumuuliza. Pombe zilimtoka na akanipiga vibaya, kipigo ambacho sitaweza kukisahau maishani. Yule mwanamume nusura aniue. Nashukuru majirani walitokea kwa wakati na kuninusuru na wakanipeleka hospitali ya Mwananyamala ambako nililazwa kwa wiki mbili.

“Naambiwa hata uso wangu ulikuwa hautamaniki, achilia mbali viungo vingine kiasi cha kushindwa hata kunyanyua mikono. Yeye hakuwahi kuja kunitazama hata mara moja na nilipopona na kuruhusiwa kutoka tu nikaamua kuja Mbeya kwa shoga yangu ambaye naye kazi yake ni kama yangu sasa.

“Kwangu mimi wanaume ni kama wanyama ambao wanatakiwa kuchunwa tu na haijalishi unawachuna kwa namna gani. Ninapenda kuwaona wakiwa wameumia na hiyo inanipa faraja. Natafuta mwanamume mwenye pochi iliyonona, hasa walevi. Nikimpata, ninapendelea tunywee pombe chumbani kwenye faragha. Wenyewe wanadhani ninawapenda, lakini hapana. Ninachowafanyia huko ndani huwaacha wakipiga kelele kwa miezi, au hata miaka,” anasema bila kupepesa macho.

“Tazama hii!” Anamuonesha mwandishi wa FikraPevu vidonge vya valium ambavyo ni vya usingizi na mara kadhaa hupewa wagonjwa wanaotakiwa kufanyiwa upasuaji.

“Mara tunapokuwa chumbani, nikishaona mwanamume amelewa, ninachanganya kwa hila na pombe yake na kumshawishi kimahaba aendelee kunywa na baada ya dakika chache tu anakuwa hajitambui. Hapo ndipo ninapompukutisha kila kitu na kutokomea.”

Monica ni miongoni mwa wanawake na wasichana wengi wanaofanya biashara ya ukahaba katika eneo la Mbeya Carnival, klabu pekee na maarufu jijini humo iliyoko pembeni mwa barabara kuu ya kwenda Zambia katika eneo la Mafiati, ambayo mara nyingi hufurika watu kuanzia Ijumaa hadi Jumapili huku bendi mbili za jijini humo – Itumba na Baby TOT – zikiwa zinatumbuiza.

Ukipita katika eneo hili nyakati hizo, utakuta magari mengi yakiwa yameegeshwa nje, wakati ndani kuna kelele zinazotokana na muziki wa zilipendwa unaoporomoshwa na bendi hizo huku eneo la kuchezea likiwa limesheheni watu.

Baadhi ya wasichana wanacheza bila kupumzika kwani hawawezi kuketi kwa sababu hawana fedha za kununulia vinywaji, ingawa siyo dhambi kupumzika.

Rafiki yangu mmoja ananiambia kwamba wengi kati ya wasichana hao wako kazini, wanawawinda watu wanaohitaji huduma ya ngono kwa malipo.

“Mbeya ni miongoni mwa majiji makubwa Tanzania, nah ii ndiyo klabu pekee ya usiku ambako watu wengi, wakiwemo wale wanaosafiri kwenda nje ya nchi, huamua kuja kupoteza muda wao. Kama ilivyo kwa Dar es Salaam, Mwanza na Arusha, ukahaba umeshamiri jijini Mbeya kama unavyoona. Wengi si wazaliwa wa hapa, wanatoka kila kona ya Tanzania,” rafiki yangu ananieleza.

Mwandishi wetu alijikuta akitikisa kichwa kwa masikitiko akifikiria ni aina gani ya maisha ambayo jamii yetu imeyachagua na vipi kuhusu janga la UKIMWI.

Monica ni mmoja tu kati ya wanawake wengi wanaofanya ukahaba nchini Tanzania, huku wengi wao wakiwa wameingia kwenye biashara hiyo bila kupenda bali wamelazimishwa na sababu mbalimbali za kijamii, ikiwemo ugumu wa maisha, manyanyaso katika familia na hata kubakwa na wanaume wasio na utu – wakiwemo wanandugu.

Kwa mfano, tofauti na sehemu nyingi, makahaba katika maeneo mengi ya Jiji la Mwanza huwa hawajiuzi barabarani, bali hupita kila hoteli na nyumba ya wageni wakigonga milango.

Wakati fulani nikiwa jijini humo niliwahi kugongewa mlango mchana kweupe, nikadhani ni mhudumu, lakini nilipofungua nikakutana na mabinti watatu ambao umri wao haukuwa zaidi ya miaka 18 na walistahili kuwa shule – kama siyo sekondari basi hata chuoni.

Kabla hata sijawakaribisha, wote wakajitoma ndani, wakiwa wamevalia mavazi ambayo walistahili kuvaa usiku.

“Niwasaidie nini?” Nikauliza kwa mshangao.

Badala ya kujibiwa kwa maneno, kila mmoja akaanza kujinadi kwa ama kuonyesha matiti yake au tabasamu.

“Tuangalie, yupi uliyependezwa naye? Au hata ukitaka wote tubaki hapa sawa tu!” ndilo jibu nililoambulia. Wawili tayari walikuwa wamejikaribisha kitandani na mmoja akiwa ameketi kwenye sofa lililopo humo chumbani.

Kwa hasira nilifoka na kuwataka watoke haraka, lakini katika mshangao wangu ndiyo kwanza wakaanza kunicheka.

“Wewe mgeni Mwanza eeh? Sisi tunapita humu kwa sababu tunatambua wapo wanaume wengi wanaogopa kwenye barabarani kutafuta wanawake wa kuwastarehesha, sasa wewe kaka unaonekana mshamba.”

Nilitamani nimzabue kibao, lakini nikasita, na wakati huo huo wawili wakatoka haraka na kumwacha mwenzao aliyeketi kwenye sofa ambaye wala hakuonyesha mshtuko.

“Wewe mbona hutoki?” nikamuuliza kwa ukali.

“Sikiliza kaka yangu, najua unaweza kuwa mgeni, sikulaumu… hata hivyo, sisi hatufanyi hivi kwa kupenda, maisha ni magumu na hatuna pa kwenda,” akanieleza.

Binti huyo, ambaye alijitambulisha kama Bhoke, alisema kwamba alikimbia kijijini kwao huko Tarime baada ya baba yake kumlazimisha aolewe miaka mitatu iliyopita wakati akiwa kidato cha kwanza.

Alipomweleza kwamba hataki kuolewa anataka kusoma, baba yake akaapa kwamba angemuua kwa kuwa tayari alikuwa amepokea ng’ombe saba kwa ajili ya mahari.

“Nikakimbia kwenda Musoma na baadaye nikaja hapa Mwanza. Usiniulize nilifikaje, lakini mwili wangu huu huu ndio ulionifikisha hapa na ninaishi kwa kuutegemea, ingawa ndoto zangu nilitaka kuwa nesi,” alisema binti huyo kwa masikitiko.

Ukahaba umekuwa mada kubwa kwenye mijadala mingi kuhusiana na janga la ugonjwa wa UKIMWI. Vyombo karibu vyote vya habari vinaandika kuhusu maambukizi ya virusi vya UKIMWI na wanawatazama makahaba kama kundi linalochangia kwa kiwango kikubwa maambukizi hayo.

Serikali na mashirika yanayojihusisha na mapambano dhidi ya UKIMWI yanasema makahaba na ukahaba ndilo eneo linalochangia.

Kiwango kikubwa cha maambukizi ya virusi na watu wanaoishi na virusi kimeonekana kwa watu wanaojihusisha na ukahaba – makahaba wenyewe na wateja wao – na hata pale kiwango cha maambukizi kinapokuwa chini kwenye kundi hilo, mara nyingi kinakuwa juu kuliko kiwango kinachoonekana kwa watu wazima wenye maambukizi.

“Samahani kaka. Unaweza kuninunulia kinywaji?” sauti ya kike inayotokea nyuma yangu inanigutusha kwamba kumbe ningalipo jijini Mbeya. Ninageuka na kuwaona wasichana wawili wakiwa wamesimama mezani kwetu.

Rafiki yangu anajaribu kusema jambo fulani lakini ninamkatisha kwa kuvuta kiti kumkaribisha mmoja wao wakati mwenzake tayari alikwishajikaribisha kwenye kiti kingine. Bia mbili zinaletwa kwa ajili yao kupitia kwenye ‘bill’ yetu.

“Mbona hunywi bia?” msichana wa kwanza ananiuliza baada ya kuona nakunywa soda wakati rafiki yangu akingwa bia. Namweleza kwamba sijisikii vyema kutokana na uchovu wa safari. Hili linaonesha kumkera na anataka kunyanyuka, lakini namsisitiza aketi kwani tungependa tuzungumze.

“Mimi sipendi ‘kampani’ ya mtu asiyekunywa pombe, kila wakati yuko macho tu na hiyo siyo staili yangu ya kufanya kazi. Huwezi kumtoroka ukishamnywea bia zake. Haijalishi, inaonekana wewe ni mgeni, bora rafiki yako huwa namuona hapa. Jina langu ni Halima Mgaya na rafiki yangu hapa anaitwa Joyce Chagula. Asante kwa vinywaji,” anasema.

Wakati muda ukiendelea kusonga pengine kutokana na bia tatu alizokunywa, bila kuulizwa, Halima anaanza kuwalaani wazazi wake, hasa baba yake aliyeoa matala, ambaye hakumpeleka shule ingawa alichaguliwa kuendelea na kidato cha kwanza.

“Ninamchukia, kwa sababu kama asingekuwa yeye, sasa hivi ningekuwa mchumi. Yeye ndiye aliyeababisha niwachukie wanaume kwa sababu hakutimiza wajibu wake kama mzazi. Unaweza kuwa baba halafu huwahudumii watoto?

“Sikuomba nizaliwe, lakini yeye na mama ndio walionileta duniani. Hakuna hata mmoja kati yetu aliyesoma sekondari, sasa nikiwa mtoto wa mwisho kuzaliwa, nilidhani baba angebadili mawazo yake na kunipeleka. Badala yake akaondoka na kutuacha – watoto wote 11 – kijijini na kupotelea anakokujua yeye.

“Nadhani wanaume wote wako sawa tu na ninawachukia,” alisema na kuongeza kwamba ana miaka 19.

Halima anasema anapendelea kulala na wanaume waliooa kwa sababu wanajua jinsi ya kumhudumia mwanamke na humwachi fedha nyingi tofauti na vijana wasiooa.

“Najua hiyo siyo sahihi, lakini inatokea tu kwamba wateja wangu wote ni watu waliooa. Najiuliza pengine wake zao huwa hawawatoshelezi ndiyo maana wanakwenda kutafuta ngono nje hata kwa gharama. Inaniuma kufikiria kwamba huenda hata mama hakuwa akimhudumia vyema baba ndiyo maana akaamua kutafuta  wanawake wengine.

Lakini mwanamke anaposhindwa kutimiza majukumu yake, wacha mwanamke mwingine afanye kwa niaba yake!” anasema.

Makahaba daima wana wapenzi wengi. Hii inamaanisha kwamba, kama watakuwa wameambukizwa virusi vya UKIMWI, basi wanaweza kuviambaza kwa wateja wengine – kwa kujua ama kutokujua – hivyo kuongeza maambukizi katika jamii.

Ingawa Tume ya Kudhibiti Ukimwi Tanzania (TACAIDS) imeeleza kwamba maambukizi ya Ukimwi yameshuka kwa asilimia 20 kati ya mwaka 2010 na 2015 kufikia asilimia 5.1, lakini hali bado ni mbaya na inatisha, kwani kati yao asilimia 6.2 ni wanawake na asilimia 3.8 ni wanaume.

Maambukizi mapya yameshuka zaidi kwa watoto duniani kote kutoka watoto 290,000 mwaka 2010 hadi kufikia watoto 150,000 mwaka 2015, huku maambukizi kwa watu wazima yakiwa hayajashuka tangu mwaka 2010. Nchini Tanzania, watu milioni 1.4 wanaishi na Virusi vya UKIMWI.

Mikoa ya Njombe, Mbeya na Iringa ndiyo inayoongoza kwa maambukizi ya Virusi vya Ukimwi nchini ambayo inaongoza kwa asilimia 14.8, asilimia 9.1 na 9 mtawalia.

Mikoa mingine na asilimia za maambukizi katika mabano ni Ruvuma (7.2), Shinyanga (7.4), Dar es Salaam (6.9) Rukwa (6.2), Katavi (5.9), Pwani (5.9), Tabora (5.1), Kagera (4.8) na Geita (4.7).

Mikoa mingine aliyoitaja ni Mara (4.5), Mwanza (4.2), Mtwara (4.1), Kilimanjaro (3.8), Kigoma (3.4), Simiyu (3.6), Morogoro (3.8), Singida (3.3), Dodoma (2.9), Manyara (1.5), Lindi (2.9), Tanga (2.4), Unguja (1.9) na Pemba (0.3).

Kujikinga na maambukizi ya virusi kwa watu wanaojihusisha na biashara ya ukahaba umekuwa ndio mkakati wan chi nyingi katika mapambano dhidi ya UKIMWI, huku njia ya ngono salama ikisisitizwa.

“Pochi yangu imejaa kondomu – za kike na za kiume. Nikipata mteja namwambia kwamba nataka ngono salama, lakini wengine ni wabishi hawataki kutumia, hivyo ninapaswa kujilinda mwenyewe, ninaamua kuvaa kondomu ya kike bila mwenyewe kujua, na hasa kwa vile wengi wanakuwa tayari wamekwishalewa na hawahitaji mambo yoyote ya utangulizi ambayo hata mimi sina haja nayo. Maisha ni muhimu sana kwangu,” anasema Joyce Chagula.

Neno 'changudoa' au ‘kahaba’ linamaanisha mlolongo mrefu wa watu wanaojihusisha na biashara ya ngono katika mazingira tofauti. Hawa ni pamoja na wanawake, wanaume na wanaopenda kufanya ngono ya jinsia moja (mashoga na wasagaji) ambao wanaweza kufanya kama kazi yao ya kudumu ama ya muda, kwenye madanguro, au baa, au hata barabarani na hata majumbani.

“Ni biashara ya aibu, ndiyo. Lakini tutafanyaje? Maisha siyo rafiki kabisa.” Anasema Monica. “Kama ningesoma, ningetafuta kazi nzuri, lakini sina fedha za kuanzisha biashara rasmi. Unaweza kujiunga na VICOBA lakini mikopo yake haikidhi. Ninachokifanya ama kukipata hapa ni kwa ajjili ya kushibisha tumbo tu, wakati mwingine unampata mteja ambaye hakukupi hata senti, anakwambia bia ulizokunywa zinatosha!”

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

 

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com