Connect with us

Afya

Ugonjwa wa ‘presha’ kitanzi kipya kwa wazee, serikali ichukue hatua haraka

Published

on

UGONJWA wa shinikizo la damu, maarufu kwa jina la 'presha,' unatajwa kuwa kitanzi kipya katika maisha ya wazee Wilaya ya Magu, Mkoa wa Mwanza.

“Ugonjwa huu unaua!” Wataalamu wa masuala ya afya wanasema, wazee wengi nchini wanakabiliwa na tatizo hilo ukiwamo ugonjwa wa kisukari.

Imebainika kwamba, jamii hiyo ya wazee wilayani Magu inaishi na ugonjwa huo bila wahusika kujitambua.

Hali hiyo inatokana na kutokuwa na uwezo wa kwenda hospitalini kupima afya zao, umasikini na kukosa usaidizi wa kutosha kutoka kwa familia, jamii na serikali kwa ujumla.

Kifaa cha kupima presha.

Zaidi ya wazee 500 kati ya idadi inayotajwa kuwapo 100, 507 Wilaya ya Magu, kati ya wakazi wote 299,759 waishio humo, wamepimwa na kugundulika kuwa na ugonjwa huo wa shinikizo la damu, wengi wao wanatajwa kuwa wanawake.

Halikadhalika, wazee 200 nao wamebainika kuwa ma ugonjwa wa kisukari wilayani humo. Hizi ni takwimu zilizotolewa na idara ya afya wilayani Magu, Februari 2017.

Utafiti unasema asilimia 80 ya idadi yote ya wazee Wilaya ya Magu iliyopo Mashariki mwa Mkoa wa Mwanza, wanaishi vijijini.

Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto Duniani (UNICEF) linasema silimia 50 ya watoto yatima Tanzania, wanalelewa na wazee hasa bibi zao, kutokana na kuzaliwa nje ya ndoa.

Miongoni mwa vyanzo vya ugonjwa huo ni pamoja na umasikini, ongezeko la kemikali kwenye figo (renin), kutelekezwa na familia zao, kushindwa kufanyakazi kwa kichocheo kiitwacho Insulin.

Utafiti unasema kwamba, presha ya kawaida huwa ipo 120 – 80, presha inayoelekea kupanda 120-139 80-89.

Presha hatua ya kwanza ni 140-159 90-99, presha hatua ya pili ni 160-179 100-109 na presha hatua ya tatu kiwango chake katika vipimk ni 180-110. Ifahamike kuwa presha inaua.

Kilio cha wazee

Mzee Matondo Joshua (70) mkazi wa Wilaya ya Magu, yeye anaamini wazee ni nguzo muhimu katika maendeleo na amani ya nchi.

Kwamba Serikali ya Rais Dkt. John Magufuli, itafute ufumbuzi wa haraka dhidi ya maradhi hayo yanayowaandamana zaidi wazee wa kuanzia umri wa miaka 60.

Anasema kuwa, ingawa hafahamu kama ana tatizo la ugonjwa wa shinikizo la damu, lakini muda mwingi mapigo ya moyo wake yanakwenda kasi na kukosa raha.

Mzee huyo aliyekuwa akiongea kwa lugha ya Kisukuma, anasema hana uwezo wa kutembea kutoka umbali mrefu hadi hospitali ya Wilaya ya Magu, kwenda kupima afya yake.

"Naamini hata hospitalini hakuna dawa. Nitakwenda na nini huko Magu? Naomba tusaidiwe vipimo na dawa.

"Mimi nashauri Serikali ianze kuzunguka kutupima sisi wazee, ili ijuwe matatizo yetu ya kiafya halafu ututibu bure. Tulilomba mhola guke," anasema mzee huyo, huku akimalizia kwa kusema katika lugha ya Kisukuma, akimaanisha kwamba, 'wanaomba uzima tu.'

John Katinde (71) yeye anakiri wazee wengi kusumbuliwa na ugonjwa huo wa shinikizo la damu.

Anasema ugonjwa huo unawaandama zaidi wazee kutokana na sababu kuu tano. Mosi, umasikini, pili, kutelekezwa na familia zao.

Tatu, msongo wa mawazo, nne, kukosa huduma bora za afya, tano, dawa kutokuwapo za kutosha hospitalini.

"Serikali kupitia Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, ianzishe kampeni maalumu ya kuwapima bure wazee ugonjwa wa presha (shinikizo la damu). Wazee wasitelekezwe.

"Ikianzishwa kampeni hii kwanza itasaidia Serikali kujua ukubwa wa tatizo la shinikizo la damu kwa wazee, halafu ndiyo inatafuta mbinu ya kukabiliana nao," anasema mzee Katinde.

Haijaripotiwa mzee yeyote kupoteza maisha wilayani Magu, kutokana na ugonjwa huo wa shinikizo la damu, ingawa tatizo hilo linatakiwa kudhibitiwa.

Mzee Katinde ambaye pia ni Katibu Mkuu wa Mtandao wa Mashirika yasiyokuwa ya kiserikali wilayani Magu (Macsonet), Wizara ya Afya inao wajibu wa kuanzisha maabara za kutembea zitakazotumika kupima afya za wazee vijijini.

Sofia Maduhu (81) yeye analishukuru Shirika la Maperece linaloshughulika na utetezi wa wazee wilayani Magu, kutoa mashine za kupima shinikizo la damu kwa wazee wilaya hiyo na kuwapatia dawa za kupunguza tatizo hilo.

Holo Nkwabi (68), Juma Bahame (72) na Suzana Samuel, na baadhi yao waliokataa kutaja majina yao wanaiomba Serikalini kuanza kuwalipa wazee pensheni kama wanavyolipwa wenzao wa Zanzibar.

Wazee hao wa wilayani Magu wanasema kulipwa kwao pensheni itawasaidia kupunguza ukali wa maisha, pamoja na kupata uwezo wa kununua dawa na chakula.

Hali ikoje?

Chanzo kikuu cha ugonjwa wa shinikizo la wazee Wilaya ya Magu ni umasikini unaowakabili baadhi yao.

Sababu nyingine ni kutelekezwa na familia zao, kukosa usaidizi wa karibu katika mahitaji yao, unyanyapaa, unywaji wa pombe zikiwamo za kienyeji (gongo) na uvutaji wa sigara.

Mganga Mfawidhi wa Hospitali ya Wilaya ya Magu mkoani Mwanza, Dkt. Kudisala Kulwa, anathibitisha wazee 500 waliopimwa hadi kufikia Februari mwaka huu, wana tatizo la ugonjwa huo wa shinikizo la damu.

"Wazee wengine 200 waligundulika kuwa na ugonjwa wa kisukari. Hili ni tatizo kubwa kwa afya za wazazi wetu hawa," Dkt. Kudisala anaiambia FikraPevu.

Inatajwa hivi sasa idadi hiyo inaweza kuwa imeongezeka hadi kufikia zaidi ya wazee 1,000 wanaosumbuliwa na maradhi hayo wilayani Magu.

Mganga mfawidhi huyo wa Hospitali ya Wilaya ya Magu, anataja mojawapo ya vyanzo vya ugonjwa huo ni pamoja mishipa ya moyo na figo kuchoka kufanyakazi.

"Licha ya mwaka huu Wilaya ya Magu kuongoza kitaifa kutoa huduma bora kwa wazee, sisi tunapoagiza dawa tunahakikisha tunaweka bajeti ya dawa za wazee," anasisitiza Dk. Kudisala.

FikraPevu  Uchunguzi umebaini kwamba, kazi ya upimaji wa ugonjwa huo kwa wazee Serikali imeiacha mikononi mwa Shirika moja la kiraia la Maperece.

Kwa mujibu wa utafiti, zaidi ya sh. Milioni 12 zimetumiwa na Shirika la Maperece kwa ajili ya kutoa vifaa na mashine 60, za kupima ugonjwa huo dhidi ya wazee wilayani humo.

"Uzee haukwepeki. Shirika la Maperece tumetoa mashine hizi kwa wazee wetu hapa wilayani Magu, ili wawe wanazunguka kuwapima pia wazee wenzao ugonjwa wa presha.

“Ugonjwa huu kwa sasa unaonekana kuwa tatizo kwa waze wetu, lazima tupambane nao kuhakikisha tunawasaidia," Julius Mwengela, Mratibu wa Shirika la Maperece anaiambia FikraPevu.

Utafiti uliofanyika mwezi Machi 2013, uliowasilishwa kwenye Mkutano wa Chama cha Wenye Matatizo ya Moyo huko New Orleáns, nchini
Marekani, unasema:

"Matumizi ya chumvi kupita kiasi yalichangia vifo vilivyohusiana na matatizo ya moyo vya watu milioni 2.3 duniani kote."

Asilimia 42 ya watu hao walifariki dunia kutokana na magonjwa ya moyo. Asilimia 41 walifariki kwa ugonjwa wa kiharusi.

Hii ni kwa mujibu wa vifo vilivyorekodiwa mwaka 2010 tu. Hivyo, Tanzania ni vema ikaanzisha kampeni ya utoaji elimu kwa wananchi kujikinga na ugonjwa wa shijikizo la damu.

Kwa mujibu wa utafiti huo, nchi inayoongoza kwa watu wake kula chumvi nyingi kuliko nchi zote duniani ni Kazakhstan iliyopo Asia ya Kati,
jirani na nchi ya Urusi.

Nchi ya Kenya na Malawi zinatajwa kuwa na matumizi madogo zaidi ya chumvi kwa raia wake barani Afrika.

Madaktari bingwa wanasema, wastani wa kiwango cha chumvi unaokubalika kiafya ambao mtu anatakiwa kula kwa siku, ni miligram 2,300 tu. Hii ni Sawa na kijiko kidogo cha chumvi kwa siku moja.

WHO wanasemaje?

Takwimu za Shirika la Afya Duniani (WHO) zinasema, tayari watu bilioni moja duniani kote wanaathiriwa na shinikizo la juu la damu.

Kwamba maradhi hayo yanasababisha mshtuko wa moyo (Heart Attacks), kupooza na kiharusi (Strokes).

Kwa mujibu wa shirika hilo, takribani watu milioni nane hufariki dunia kila mwaka kwa ugonjwa huo wa kupanda kwa shinikizo la damu.

Kauli ya viongozi

Halmashauri ya Wilaya ya Magu inasema, kazi ya kushughulikia tatizo hilo linatekelezwa na Shirika la Maperece, linaloshughulikia haki za wazee wilaya hiyo.

"Suala hilo la wazee linashughulikiwa na Shirika la Maperece," anasema Mwenyekiti wa Halmashauri ya wilaya hiyo, Hilari Elisha wakati akizungumza na FikraPevu.

Elisha anasema kwamba, halmashauri inafanyakazi ya kutoa matibabu bure kwa wazee wilayani humo.

Mkuu wa wilaya hiyo, Khadija Nyembo, alipoulizwa namna Serikali wilayani humo inavyoshughulikia kudhibiti ugonjwa huo wa shinikizo la damu kwa wazee, naye alianza kwa kulitupia mpira Shirika hilo la Maperece.

"Maperece wapo wanawasaidia. Wazee wanatibiwa bure, sasa kampeni ya nini?" alihoji kwa njia ya simu mkuu huyo wa Wilaya ya Magu.

Hata hivyo, DC Nyembo akasema tena: "Ukienda pale hospitali ya wilaya (Magu) utaambiwa pisha mzee, pisha mzee atibiwe kwanza. Tunafanya vizuri."

FikraPevu inaamini kuwa viongozi wa idara ya afya na serikali kwa ujumla wilayani humo, bado hawajaona umuhimu wa kupambana na tatizo la ugonjwa huo unaoua!

Jitihada zaidi zinatakiwa kufanyika, ikiwamo kufanyika kampeni ya upimaji wa ugonjwa wa shinikizo la damu kwa wazee waishiyo vijijini.

Kadhalika, maabara na kliniki za kutembea zinatakiwa kupelekwa vijijini kwa ajili ya kazi hiyo, ili Serikali na jumuiya nyinginezo zifahamu ukubwa au udogo wa tatizo hilo kwa jamii ya wazee.

Mratibu wa Mradi wa Kulinda na Kutetea Haki za Wanawake Wazee kutoka Maperece, Gres Rububula, anasema shirika hilo limekuwa likitoa elimu ya umuhimu wa wazee kupima afya zao.

"Jitihada za pamoja baina ya Serikali na mashirika ya kiraia zinatakiwa, ili kuokoa maisha ya wazee wetu," Gres anaiambia FikraPevu na kuongeza;

"Wazee wanaporwa mashamba yao, wananyanyaswa. Tunataka mzee aheshimiwe na athaminiwe mbele ya jamii na kisheria pia."

Mambo ya kuzingatia

Ili kuondoa au kupunguza tatizo la ugonjwa huo, serikali inapaswa kuzingatia mambo makuu matano.

Mosi; ianzishe kampeni maalumu ya upimaji afya hususani ugonjwa wa shinikizo la damu kwa wazee, kwa kutumia maabara na kliniki zinazotembea.

Kwani baadhi ya wazee hawana uwezo wa kusafiri au kutembea, hadi kwenye vituo vya kutolea huduma za afya kwa ajili ya kupima afya zao.

Pili; serikali isambaze vifaa vya kupima maradhi ya shinikizo la damu wilayani Magu na kwingineko nchini, ili kubaini ukubwa wa tatizo kisha kulitafutia ufumbuzi kwa faida ya jamii na taifa kwa ujumla.

Tatu; viongozi wa Serikali na mashirika ya kiraia waelimishe jamii umuhimu wa kupima afya zao, kunguza uzito wa mwili, kupunguza ulaji wa chumvi nyingi, wazee wale vyakula vingi vyenye potasiamu na vyenye vitamini D.

Nne; elimu itolewe kwa jamii kupunguza unywaji wa pombe, kunywa vidonge vyenye kalisi na magnesi, kula vyakula vyenye makapi mengi na kutovuta siga.

Suala la tano na muhimu linalotakiwa kuzingatiwa na Serikali; Ni wazee kulipwa pensheni angalau sh. 100,000 kila mwezi.

Ulipwaji wa pensheni kwa wazee utasaidia watu hao waliopigania uhuru wa nchi, kuendesha miradi yao ya kiuchumi itakayowakwamua umasikini, pamoja na kupata fedha za kununua chakula na dawa.

FikraPevu inafahamu kuwa chocolate zina aina ya kirutubisho kiitwacho flavanols, kinacholainisha mishipa ya damu na kuwezesha damu kutembea vizuri mwilini.

Utafiti unasema asilimia 18 ya wagonjwa wa presha waliokula chokoleti, walionesha kupata ahueni kwa tatizo hilo kushuka.

Hivyo mtu mwenye ugonjwa wa presha anashauriwa kula angalau chokoleti moja kwa siku, iliyotengenezwa kwa cocoa.

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

 

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com