Connect with us

Uchunguzi

TUCTA watumbukia katika kashfa ya kutakatisha mabilioni ya fedha mali ya TRA

Published

on

SHIRIKISHO la Vyama vya Wafanyakazi Tanzania (TUCTA) limeingia katika kashfa kubwa ya kutumika kutakatisha fedha.

Katika mbinu za hali ya juu za kuingiza fedha haramu katika mzunguko halali, baadhi ya watumishi wa TUCTA wametumia shirikisho hilo kupitisha sehemu ya Sh. bilioni tano zilizotakatishwa.

FikraPevu limebaini kuwa hata baada ya kugundulika kwa “uporaji” huu, waliotiwa mbaroni na hata kesi kuanza, ni watendaji wadogo- wenye nafasi za chini, huku wahusika wakuu wakiendelea “kula bata” mitaani. Wako huru.

Imebainika kuwa fedha hizo zilizokuwa za malipo ya kodi kutoka Kampuni ya Simu Tanzania (TTCL) kwenda Mamlaka ya Kodi Tanzania (TRA), zilichepushwa “safari” na kuingia kwenye akaunti kadhaa ikiwamo ya TUCTA na “kupotea.”

FikraPevu ina taarifa kuwa wahusika wakubwa wanatembea vifua mbele mitaani, baada ya kufanikiwa kuukwepa mkono wa sheria.

Kwa kuzingatia haya, FikraPevu inaweka wazi njia haramu zilizotumika kutakatisha fedha hizo kutoka kwa mmoja wa walipakodi wakubwa nchini.

Shilingi bilioni tano zilivyotakatishwa

Mnamo 20 Januari 2017, Hakimu Mkazi wa Kisutu, Reanatus Rutatinisibwa, aliwahukumu kifungo cha miaka mitano jela, aliyekuwa Mhasibu wa Masuala ya Kodi wa TTCL, Marcus Mussa Masila, baada ya kumtia hatiani kwa kosa la jinai ya kutakatisha fedha zaidi ya Sh. bilioni tatu.

Pamoja na Masila, watu wengine wanne walioshirikiana naye katika kutenda jinai hiyo, walitiwa hatiani pia. Hao ni Justice Lumina Katiti,  Mhasibu wa TRA; Kanuti Ferdinand Ndomba, Meneja Miradi wa kampuni ya UEE Tanzania Limited; Gidion Wasonga Otullo, Mkurugenzi wa East Africa Procurement Services Ltd; and Robert Phares Mbetwa, Mkurugenzi wa Romos Technology Company Ltd.

Kwa mujibu wa hukumu, mahakama ilithibitisha pasipo shaka, kwamba, kati ya mwaka 2007 na 2009, watu hawa walikula njama na kufanikiwa kuchepusha Sh. 3,399,251,740 mali ya kampuni ya TTCL, zikiwa ni fedha kwa ajili ya malipo ya kodi zilizokuwa njiani kwenda TRA.

Pamoja na kwamba, mahakama imethibitisha kiasi nhicho cha fedha, FikraPevu imefanikiwa kupata taarifa zinazothibitisha kwamba, kiasi halisi cha fedha zilizochepushwa na “wapigadili” hawa ni Sh. 5,409,808,750.

Hii maana yake ni kwamba, kiasi cha Sh. 2,010,557,010 kiliporwa na hakuna ushahidi wa kimahakama wa kuwatia hatiani wahusika.

FikraPevu ina taarifa kuwa fedha hii imetakatishwa kwa kununua mali kama vile magari na majengo, kuanzisha biashara kama vile shule na kuendesha kampuni za kuweka na kukopa fedha, yaani, Microfinance Institutions (MFI’s).

Kwa ujumla, FikraPevu imebaini kwamba kuna kampuni kuu nne zilizotumika kufanikisha mchepuko huu wa kifedha. Kampuni hizo ni: International Legal Consultants, Eastgate Relocation Service, Six Dessile Traders, Trade Union Congress Of Tanzania (TUCTA) na UEE Tanzania Limted.

Nyaraka zinaonesha kwamba, viwango vya fedha zilizochepushwa kwenda katika kila kampuni ni kama ifuatavyo:

Jina la Kampuni

Anwani

Kiasi cha Fedha

Akaunti Na.

Cheki Na.

International Legal Consultants

P.O.Box 65534 DSM

 

300,731,421

0016011762,

Barclays Bank, Ohio Branch

 

36360

 

Eastgate Relocation Service

P.O.Box 108151 DSM.

304,302,521

0016008397, Barclays Bank, Ohio Branch

36678

 

Six Dessile Traders

P.O.Box 63378 DSM

 

740,750,237

0156003956, Barclays Bank, Kisutu Branch

37258 na

38165

Trade Union Congress Of Tanzania (TUCTA)

  P.O.Box 15359 DSM

 

671,212,379

01j1007892600, CRDB Bank

35973

 

UEE Tanzania Limted

P.Bo.Box Tarime, Mwanza

 

2,511,841,809

0102020446000, Standard Chartered Bank International House Branch

37532,

38092 na

37842

Nyaraka hazisomeki

Nyaraka hazisomeki

880,970,381

Nyaraka hazisomeki

36601

JUMLA (TZS)

 

5,409,808,750

 

 

Ni wazi kwamba, sehemu kubwa ya fedha iliyotoroshwa iliingizwa katika akaunti ya UEE Tanzania Limted, yenye makazi yake Tarime, huko Mara. Akaunti hii ilipokea kiasi cha Sh. 2,511,841,809.

Hata hivyo, kwa sehemu kubwa, akaunti hii ilikuwa ni daraja la kupeleka fedha hizo kwenye akaunti za kampuni nyingine nne za wapigadili. Kampuni hizo ni: HG Equipment and Parts, East Africa Procurement Services Limited, Plant And Machinery System na Romos Technology Co.Ltd. Mgawanyo wa fedha hizi kati ya kampuni hizi ulikuwa kama ifuatavyo:

Jina la Kampuni

Anwani ya kampuni

Akaunti  Na

Kiasi cha fedha 

Eastafrica Procurement Services Limited

P.O.Box 11175 DSM

 01j1021186000, CRDB Holland Branch, DSM

600,915,093

Hg Equipments And Parts

P.O.Box 7309 DSM

  56000283, Baclays Bank, Dsm

548,742,850

Plant And Machinery System

P.O.Box DSM

 102040067900, Standard Chartered Bank Kariakoo Branch, DSM

515,234,290

Romos Technology Co. Ltd

P.O.Box DSM

 240603610, Kenya Commercial Bank, Dsm

898,205,945

JUMLA (TZS)

 

 

2,563,098,180

Mbali ni wingi wa fedha zilizochotwa kimafia na wapigadili husika, jambo jingine linaloshangaza akili ni namna fedha hizo zilivyoweza kutoroshwa, kwa kipindi cha miezi sita mfululizo, tangu Juni 2008 mpaka Desemba 2008, bila taasisi husika kubaini ufisadi huo.

Jinsi utoroshaji wa fedha ulivyotekelezwa

FikraPevu imebaini kuwa wahusika walifanikisha njama za kupora fedha za serikali kwa ufundi mkubwa kupitia ushirikiano kati ya wafanyakazi wa TTCL na TRA, kama ifuatavyo:

Ndani ya TTCL, ilikuwa ni kawaida kuandaa na kupeleka kodi ya serikali kwenye ofisi za TRA kwa kutumia hundi.

Hundi hizo zilikuwa zinaelekezwa kwenye akaunti ya TRA iliyoko “NBC Corporate branch,” jijini Dar es Salaam. Chini ya utaratibu huu, NBC alikuwa ni wakala wa kukusanya kodi kwa niaba ya TRA na hatimaye kuwasilisha kodi hiyo katika akaunti ya TRA iliyoko Benki Kuu ya Tanzania (BoT). 

Hundi husika ilikuwa inaambatana na nakala tatu za fomu ya TISS (mfumo wa kufanya malipo ya kielektroniki kwenda BoT). Fomu hii ilikuwa inabeba maagizo yafuatayo: 

Please transfer from my/our account the amount of TZS ABC to Commissioner for Large Taxpayers, Tanzania Revenue Authority, Bank of Tanzania, Account Number PQR, Swift Code XYZ.

Yaani (tafsiri isiyokuwa rasmi), “Tafadhali hamisha kutoka kwenye akaunti yangu kiasi cha TZS ABC kwenda kwa Kamsihna wa Walipa Kodi Wakubwa, wa Mamlaka ya Mapato Tanzania, iliyoko Benki Kuu ya Tanzania, Akaunti namba PQR, kwa kutumia nywila XYZ.

Fomu ya TISS pamoja na hundi zilikuwa zinabebwa na Mhasibu wa Kodi wa TTCL na kupelekwa benki ya NBC. Ni wakati wa safari hii, alipofanya uchakachuaji wa nyaraka, katika namna ambayo ilifanikisha uchepushaji wa fedha kwenda mahali kusikokusudiwa na mlipa kodi.

Katika uchakachuaji huo, fomu halali ya TISS ilikuwa inabadilishwa na nafasi yake kuchukuliwa na na fomu feki ya TISS, safari hii, fomu feki ikiwa inaielekeza benki kufanya malipo nje ya akaunti ya TRA  (“non-TRA Transfers).

Fomu feki ya TISS ilikuwa inataja kampuni binafsi ambayo ilioneshwa kama mlipwaji aliyekuwa ametoa huduma kwa TTCL.

Vinara wakuu wa mchongo wote huu walikuwa ni watu watano; Marcus Mussa Masila, Justice Lumina Katiti, Kanuti Ferdinand Ndomba; Gidion Wasonga Otullo na Robert Phares Mbetwa.

Japo, Mahakama haikuweza na huenda haitawezekana kubaini kisheria, wahusika wote waliokuwa nyuma ya pazia la mchongo huu, watu hawa watano ndio walikuwa “wanajeshi” waliokuwa mstari wa mbele, katika “uwanja wa mapambano,” kila mmoja akiwa na majukumu yake maalum. Lakini, mhusika mkuu ni Marcus Mussa Masila.

Wakati Masila akiwa safarini kwenda benki, huku akiwa amebeba hundi na fomu halali za TISS, alikuwa akifanya mambo matatu, hatua kwa hatua.

Kwanza, alikuwa anatenganisha hundi halali na fomu halali za TISS na kuzitunza fomu hizo halali mahali anakokujua yeye.

Pili, alikuwa anaandaa nakala tatu za fomu feki ya TISS, na kuziwekea mhuri feki wa TTCL na sahihi feki za maofisa wa TTCL. Katika fomu feki za TISS alionesha kwamba mwenye haki ya kulipwa, sio TRA, bali kampuni feki alizokuwa ameandaa yeye.

Tatu, angeunganisha hundi halali na fomu feki za TISS na kuzikabidhi kwenye benki ya NBC.

Mara baada ya benki kuzipokea nyaraka hizi, yaani, hundi halali na fomu halali za TISS, NBC wangezigonga mihuri, kuzisaini, kuhifadhi hundi halali na kubakiza nakala moja ya fomu ya TISS na kisha kumrudishia Marcu Mussa Masila, nakala mbili za fomu feki za TISS, lakini zenye saini na mihuri halali ya benki ya NBC.

Katika hatua ya nne, Marcus Mussa Masila, angefanya maandalizi ya kuzikabidhi nakala mbili za fomu feki za TISS kwenye ofisi za TRA, ili wathibitishe kama tayari malipo yamefanyika benki, wazisaini fomu hizo, wahifadhi nakala moja na kumpa nakala nyingine Masila kwa ajili ya kumbukumbu za TTCL.

Kwa vile, nyaraka feki zisingerudishwa ndani ya TTCL, wala kuhifadhiwa katika mafaili ya TRA, alilazimika kufanya uchakachuaji maalum hapa.

Fomu feki za TISS zenye mihuri halali ya benki ya NBC alizitupa, na kutafuta fomu halisi za TISS alizokuwa ameficha mahali hapo awali, safari hii, fomu halali za TISS zikigongwa mihuri feki na kuwekewa saini feki za wafanyakazi wa benki ya NBC.

Kwa vile wafanyakazi wa benki walioitwa mahakamani walikana kuhusika katika hatua hii ya uchakachuaji, hitimisho la kimantiki ni kwamba, Masila alichonga mihuri feki na kuitumia kwa ajili hii. Bila shaka, atakuwa alitafuta wataalam wa kughushi saini za wafanyakazi wa benki pia.

Baada ya hapo, katika hatua ya tano, Masila angewasilisha fomu halali za TISS, lakini zenye saini na mihuri feki ya benki, kwa Justice Lumina Katiti. Kwa kuwa hakuna hata senti moja ilikuwa imeingia kwenye akaunti ya benki ya TRA, ni wazi kwamba, Katiti “aliwezeshwa.”

Hivyo, Katiti akajifanya kaona fedha imelipwa, kusaini fomu husika, na baadaye kusawazisha hesabu kwenye mtandao wa kompyuta. Mwisho wa siku, kompyuta ilikuwa inaonesha kwamba fedha imepokelewa na TRA, na TTCL hadaiwi kitu!

Na hatimaye, katika hatua ya sita, Masila, angerudisha ofisini fomu halisi ya TISS, ikiwa na mhuri halali wa TRA, lakini yenye mhuri feki wa benki, na kuitunza katika mafaili ya TTCL.

Mchezo huu uliendelea kwa miezi sita mfululizo, mpaka hapo, “msamaria mmoja” ndani ya benki aligundua kwamba fedha zinazoingizwa na kutolewa kwenda kwa kampuni mbalimbali, kwa kuangalia wingi  wake, zilikuwa ni sawa na kodi ambayo alizoea kuona ikilipwa na TTCL kwenda TRA. Hivyo, msamaria mwema huyu akawapigia simu TTCL kuwatahadharisha juu ya mashaka yake. Hivyo, ndivyo siri ilivyofichuka!

Wahusika wakuu wakimbia kazi ndani ya TTCL

Baada ya siri hii kufichuka, baadhi ya wahusika wakuu walikuwa ndani ya TTCL wakaacha kazi kimyakimya. Miongoni mwao ni watumishi wawili wa Idara ya Fedha ndani ya TTCL.

FikraPevu linaweza, kwa uhakika kabisa kutaja namba zao za ajira kuwa ni PF 23187 na PF 90091.

Hata hivyo, majina yao kwa sasa hatutayataja kwa kuwa bado FikraPevu inaendelea na kazi za kiuchunguzi juu ya kashfa hii kubwa ndani ya taasisi ya umma.

Pamoja na hayo yote, kuna maswali kadhaa bado hayana majibu: Je, hizo Sh. bilioni tano zilizoporwa zitarudi serikalini? Na je, ilikuwaje, TUCTA inayojinasibu na kambi ya watetezi wa maadili, wakaanguka katika shimo la kashfa kubwa namna hii? Muda ni hakimu mzuri.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamii

Vigogo Halmashauri za Monduli, Karagwe, Biharamulo kikaangoni upotevu wa milioni 171.8 za miradi ya maji

Published

on

Maji ni uhai. Ni uhai kwasababu  yanabeba dhana nzima ya mwanadamu yeyote kuishi na kufanya shughuli zingine za maendeleo. Pia maji ni uhai kwasababu yanagusa sekta zote za uzalishaji, popote utakapokwenda utahitaji maji. Hiyo ndiyo thamani ya maji.

Ni dhahiri kuwa jambo lolote linalofanyika kwa nia ya kuvuruga au kuhalibu mfumo wa upatikanaji wa maji safi na salama, linalenga kuuawa uhai wa binadamu. Kuanzia kwenye uhalibifu wa mazingira, vyanzo vya maji, ukosefu wa rasilimali fedha na watu kutekeleza miradi ya maji hadi kukosekana kwa utashi wa kisiasa kuhakikisha wananchi wanapata maji ya uhakika.

Katika makala hii tunajadili matumizi mabaya ya fedha za miradi ya maendeleo katika baadhi ya halmashauri za wilaya nchini ambazo zimetumia vibaya fedha na kuwahatarishia uhai wakazi wa maeneo yao.

Halmashauri hizo ni Monduli, Karagwe na Biharamulo ambazo  zimekiuka makubaliano ya mkataba wa utekelezaji wa miradi ya maji na kusababisha milioni 171.8 kutumika kwa matumizi ambayo hayakukusudiwa.

Halmashauri hizo 3 katika mwaka wa fedha unaoishia Juni 2017 zilikuwa zinatekeleza miradi ya maji chini ya ufadhili wa Mfuko wa Maendeleo ya Sekta ya Maji (WSDP). Fedha za mfuko wa WSDP hutolewa na nchi wahisani au mashirika ya kimataifa kuhakikisha wananchi hasa maeneo ya vijijini wanapata maji safi na salama.

Wahisani hao wanaongozwa na dhamira kuu; maji ni uhai na binadamu popote alipo ni lazima aypate ili aweze kuishi. Lakini wapo baadhi ya watendaji katika halmshauri hizo kwa kujua au kutokujua wanahujumu miradi inayofadhiliwa na wahisani hao.

Tabia hiyo inatajwa kuwa kikwazo kwa wafadhili kuendelea kuwasaidia wananchi kupata maji kwasababu kukosekana kwa utashi wa kisiasa  kwa baadhi ya watendaji ambao kwa namna moja ama nyingine wanatumia tatizo la maji kama mtaji wa kujinufaisha kisiasa na kupata nafasi za uongozi serikalini.

Kulingana na Mkataba wa makubaliano (MoU) wa uanzishaji wa Mfuko wa WSDP aya ya 9.2.2 pamoja na marekebisho yake ya mwaka 2013 inaeleza kuwa, “Serikali imekubali kusamehe kodi zote zilizowekwa moja kwa moja au zisizo za moja kwa moja kwenye matumizi yote yanayostahili ya bidhaa, kazi na huduma za kifedha chini ya WSDP”.

Lakini halmashauri za  wilaya za Monduli mkoani Arusha; Karagwe na Biharamulo mkoani Kagera zilikiuka kifungo hicho na kutoza kodi yenye thamani sh. Milioni 171.8 kwenye miradi minne ya maji iliyofadhiliwa na mfuko wa WSDP ambayo haikupaswa kukatwa.

Kwa mujibu wa ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG) ya mwaka wa fedha unaoishia Juni 2017 inaeleza kuwa katika halmashauri ya Wilaya ya Monduli ilibainika mikataba miwili ambayo ilitozwa kodi yenye thamani ya sh. Milioni 87.7 kutoka kwenye miradi ya maji ambayo haikustahili kulipa kodi katika wilaya hiyo.

“Nimebaini mikataba miwili, Na. LGA/004/2016/17/RWSSP/W/14 na Na. LGA/004/2016/17/RWSSP/W/10 katika Halmashauri ya Wilaya Monduli Mkoani Arusha, ambapo kiasi cha VAT (ongezeko la thamani) Sh. 87,765,679 kililipwa kwa ajili ya miradi ya maji iliyosamehewa kodi”, imeeleza ripoti hiyo ambayo ilitolewa na CAG, Prof. Mussa Assad wiki iliyopita.

Halmashauri za Karagwe na Biharamulo nazo zilifuata mkondo ule ule wa Monduli kwa kutoza kodi ya sh. Milioni 84.035 kwenye miradi miwili ya maji iliyokuwa ikitekelezwa na mfuko wa WSDP katika wilaya zao.

Taarifa ya CAG inafafanua kuwa “Nimebaini pia mikataba miwili katika Halmashauri za Wilaya Karagwe na Biharamulo yenye namba LGA/033/W/2016/17/W/NT/07 na LGA/032/2016-2017/HQ/WSDP/W/76 LOT 03 ambapo kodi ya ongezeko la thamani (VAT) yenye thamani ya Sh. 84,035,685 ilijumuishwa katika gharama ya miradi ya maji iliyosamehewa kodi.”

Kwa vyovyote vile katika miradi hiyo mitatu kuna harufu ya ufisadi, kama miradi hiyo haikutakiwa kulipa kodi fedha hizo zimeenda wapi?. Na kama serikali ilipokea hizo fedha ilitumia vigezo gani kwasababu masharti ya mkataba ambao serikali ilisaini hayaruhusu kodi ijumuishwe kwenye gharama za mradi wa maji.

Kiasi cha milioni 171.8 kukatwa kodi huenda kimewakosesha wananchi katika maeneo mengine kupata huduma ya maji. Kwa mafano fedha hiyo ingetumika vizuri ingeweza kujenga miradi mingine ya kusambaza maji katika halmashauri hizo na kuwapunguzia wananchi tatizo la upatikanaji wa maji.

 

Nini kifanyike…

CAG katika ripoti yake ameonyesha kusikitika na mwenendo  huo wa baadhi ya watendaji wa halmashauri kutozingatia maadili ya kazi zao. Amebainisha kuwa tabia hiyo ikiendelea inaweza kuwakatisha tamaa wafadhili kuendelea kutoa fedha za misaada.

“Kwa maoni yangu, malipo ya VAT kwa miradi iliyosamehewa kodi yanapunguza uwezo wa Halmashauri kugharamia miradi mingine. Aidha, kutofuata MoU kunakatisha tamaa nia za wafadhili kuendelea kutoa ruzuku katika miradi mingine.”, amesema CAG, Prof. Assad katika ripoti yake.

Kwa kutambua kuwa fedha zilizopotea ni nyingi, Makatibu Tawala wa halmashauri za wilaya hizo 3 wanapaswa kuchukuliwa hatua za kisheria kwa kitendo chao cha kukwamisha upatikanaji wa huduma muhimu ya maji kwa wananchi.

“Napendekeza kwamba, katika siku zijazo Uongozi wa Halmashauri ufuate mkataba wa makubaliano uliosainiwa. Aidha, Afisa Masuuli achukuliwe hatua kwa ulipaji wa VAT katika miradi iliyosamehewa kodi,” ameshauri CAG, Prof. Assad.

Continue Reading

Afya

Ubakaji, ulawiti watoto usifumbiwe macho Kinondoni

Published

on

Na Daniel Samson

Kulingana Sheria ya Mtoto ya mwaka 2009 sehemu ya pili (II) inatoa wajibu na majukumu ya mzazi katika kumlea mtoto ambapo inaeleza kuwa “Kila mzazi atakuwa na wajibu na majukumu yaliyowekwa ama na sheria au vinginevyo kwa mtoto wake ambayo yatajumuisha wajibu wa kumlinda mtoto dhidi ya utelekezwaji, ubaguzi, vurugu, unyanyasaji, madhara ya kimwili na kiakili na ukandamizaji”

Ni tofauti na matakwa ya sheria, wako baadhi ya wazazi ambao wanawafanyia watoto wao ukatili wa aina mbalimbali na kukiuka jukumu la msingi la kuwalinda na kuwatengenezea mstakabali mzuri wa maisha.

Lucy (4) (jina hilo sio halisi) ni miongoni mwa watoto wengi duniani ambao wamefanyiwa ukatili wa kijinsia na watu ambao wanapaswa kuwalinda na kuhakikisha wanakuwa na furaha wakati wote.

Lucy alibakwa na baba yake mzazi aliyetambulika kwa jina la Clement (40) (jina la pili tumelihifadhia). Tukio hilo lilitokea kata ya Bunju B wilaya ya Kinondoni ambapo alimsababishia maumivu makali sehemu zake za siri.

“Baba aliniingiza vidole huku chini, amekuwa akinifanyia muda mrefu. Aliniingiza chumbani akanilaza kitandani na kufungua zipu na kutoa dudu”,amesema Lucy na kuongeza kuwa baba yake alimuingilia nyumbani kwao Bunju B ambako wanaishi kwenye nyumba ya kupanga.

Akihojiwa na mwandishi wa makala haya Lucy amesema baba yake alimkataza kuwa asimuambie mtu yoyote lakini maumivu yalipozidi alimwambia mama yake aitwaye Beatrice (jina la pili tunalihifadhi kwa ajili ya usalama)

Beatrice anasema aligundua kuwa mtoto wake ameingiliwa wakati akimuogesha ambapo alikuwa akilalamika kwamba anapata maumivu sehemu za siri.

“Nilimuuliza tatizo nini lakini hakuniambia akabaki analia na kuonyesha sehemu zake za siri”, amesema Beatrice na kuongeza kuwa alimuita mama Vena ambaye wanaishi pamoja katika nyumba yao ambapo walimchunguza na kukuta ameharibiwa sehemu zake za siri.

“Nikampandisha juu ya kiti nikwambia wapi panauma? Ebu nionyeshe akapanua miguu. Nikamuuliza mbona uko hivi kuna tatizo gani huku mbona kuna damu, kulikuwa na michubuko, maana kulikuwa kwekundu kote…”, Amesema Mama Vena.

“Nikamuuliza  mbona uko hivi umefanyaje? Akaniambia baba amefanya hivi, baba alifungua zipu akatoa dudu akaingia huku”, amebainisha Mama Vena.

Anasema usiku huo huo, aliambatana na Beatrice hadi kwa kaka yake (Clement) ambaye anaishi mtaa wa Idara ya Maji kata ya Bunju B ili wasaidiwe kumkamata mtuhumiwa. Walifanya kikao ambapo walianza kumtafuta Clement ambaye tayari alikuwa ameondoka nyumbani baada ya kutekeleza unyama huo.

Familia hiyo haikutaka kulifikisha suala hilo kwenye vyombo vya dola na ili kumnusuru mtuhumiwa. Inaelezwa kuwa msimamo huo wa familia ulipata nguvu kwasababu Beatrice, mke wa Clement ilikataa kumfikisha mme wake polisi kwa kuhofia kukosa matunzo.

Mama Vena anasema siku tatu baada ya tukio hilo alitoa taarifa kwenye ofisi ya serikali ya mtaa wa Idara ya Maji na kutaka suala hilo lifikishwe polisi.

 Lucy aliyefanyiwa udhalilishaji wa kingono na baba yake mzazi

 

 Kesi yafikishwa Polisi

Kutokana na shinikizo la majirani, Beatrice, aliripoti tukio hilo kwenye kituo cha Polisi cha Mabwepande ambako huko jalada la kesi ya ubakaji lilifunguliwa Novemba pili 2017.

Beatrice alipewa Fomu ya Polisi (PF3) ambapo alimpeleka mtoto huyo hadi hospitali ya Mwananyamala iliyopo Wilaya ya Kinondoni kwa ajili ya vipimo.  Alionana na daktari na Lucy alifanyiwa vipimo viwili, cha Maambukizi ya virusi vya UKIMWI na kile cha kuingiliwa kimwili.

Majibu ya daktari  yalionyesha dhahiri kuwa mtoto huyo amenajisiwa na sehemu zake za siri zimeharibiwa na majibu ya kipimo cha maambukizi ya UKIMWI yamefanywa kuwa siri ili kutoharibu upelelezi wa kesi hiyo ambayo iko polisi.

Siku hiyo hiyo aliwasilisha majibu hayo kwa Mkuu wa Kituo Cha Polisi Cha Mabwepande, ambapo majibu yalipokelewa kwa ajili ya ushahidi. Upelelezi wa tukio hilo unaendelea ili kumkamata mtuhumiwa Clement ambaye alitoroka kusikojulikana baada ya kupata taarifa kuwa anatafutwa na polisi.

 

 Ukubwa wa Tatizo la ubakaji

Katika kuangazia ukubwa wa tatizo la ubakaji katika Manispaa ya kinondoni, Chama Cha Wanahabari Wanawake  (TAMWA), kimeshirikiana na mwanadishi wa makala haya ili kuibua na hatimaye kutoa suluhu juu ya njia sahihi ya kukomesha vitendo hivi.

Kwa mujibu wa takwimu za Jeshi la Polisi Tanzania (2016) zinaonyesha kuwa katika kipindi cha miezi saba ya kwanza ya mwaka 2016 yaani kuanzia Januari hadi Julai, Kinondoni ambayo Kipolisi ni Mkoa ilikuwa inaongoza kwa kuwa na kesi 187 za ubakaji katika kipindi hicho huku ikifuatiwa na Mbeya (177), Morogoro (160),  Pwani (159), Temeke (139) na Ilala (109).

Pia Takwimu za Jeshi hilo zinaonyesha kuwa matukio ya ubakaji nchini Tanzania yameongezeka kutoka 6,985 mwaka 2016 na kufikia matukio 7,460 mwaka 2017 na ongezeko hilo ni asilimia 6.8.  Makosa ya kunajisi yalikuwa 16 kwa mwaka 2016 na yaliongezeka hadi kufikia 25 mwaka uliofuata

Kinondoni inatajwa kuwa na matukio mengi ya ubakaji kwa sababu kuna mwamko wa watu kupinga vitendo vya ukatili wa kijinsia ikiwemo kuwaripoti  watuhumiwa wa vitendo hivyo ili wachukuliwe hatua za kisheria.

Kwa upande wake, Mkuu wa Wilaya ya Kinondoni, Ali Hapi ameitaka jamii kushirikiana na vyombo vya dola kwa kutoa taarifa sahihi za matukio ya ubakaji, “ Jeshi la Polisi limejipanga ili kila aliyepatikana na hatia ya ubakaji achukuliwe hatua”.

 

Ustawi wa Jamii

Mshauri na Mtaalamu wa Saikolojia kutoka Taasisi ya Ustawi wa Jamii Tanzania, Zainabu Rashidi amesema ubakaji una athari nyingi kwa watoto ambapo zinaweza kuendelea hadi ukubwani.

Amesema mtoto aliyebakwa hujiona duni na mpweke na hufikia hatua ya kujitenga na kuogopa kucheza na wenzake kwa sababu jamii humnyooshea kidole ambapo hujiona mwenye hatia.

“Athari kubwa ni kwamba mtoto anakuwa mnyonge, mpweke na anakosa hamu ya kushiriki na wenzake katika mambo mengine kwa sababu vitendo vya ubakaji katika jamii vinatafsiriwa kama aibu na unyonge. Na haijalishi mtoto amebakwa na nani? Jamii huanza kumnyoshea kidole kwamba Yule mtoto alibakwa”,  amesema Mtaalamu huyo na kuongeza kuwa,

“Anapokuwa mtu mzima anaendeleza tabia ambazo ni mbaya, anaweza kufanya vitendo vya kikatili, kulipiza kisasi, kumchoma mtoto mikono na mwingine anaweza kufikia hatua ya kuchanganyikiwa”.

Ameitaka jamii kujenga utamaduni wa kutoa taarifa na kuwasaidia waathirika wa ubakaji kwa kuwapeleka Ustawi wa Jamii ili wapate tiba ya kisaikolojia na kurejea katika hali ya kawaida.

                                            Beatrice, mama wa Lucy  aliyebakwa na baba yake mzazi

 

Msimamo wa Serikali dhidi ya Ukatili

Serikali kupitia Naibu Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Dkt Faustine Ndungulile ameitaka jamii kutoyafumbia macho matukio ya ubakaji aidha inapaswa kutoa taarifa ili watuhumiwa wachukuliwe hatua za kisheria.

“Kupaza sauti katika kupinga ukatili wa kijinsia na kuondokana na utamaduni wa kukaa kimya dhidi ya vitendo vya kikatili na madhara yake yanamgusa kila mmoja katika ngazi tofauti”, amesema Dkt. Ndungulile.

Hata hivyo, Serikali imezifanyia maboresho Sera na Sheria ikiwemo  Sheria ya Elimu sura 353 ambayo inatoa adhabu ya kifungo kisichopungua miaka 30 kwa mtu yeyote atakayembaka na kumpa mimba mwanafunzi wa shule ya Msingi au Sekondari.

Pia Serikali imeanza utekelezaji wa Mpango Kazi wa Taifa wa kutokomeza Ukatili dhidi ya wanawake na watoto unaojumuisha sekta zote zinazohusu wanawake na watoto kwa lengo kuzuia aina zote za ukatili.

 

 Nini Kifanyike?

Ili kupunguza au kuyamaliza matukio haya, jamii inapaswa kuacha tabia ya kuwalinda wabakaji lakini wanatakiwa kuwafikisha kwenye vyombo vya dola ili wachukuliwe hatua za kisheria.

Pia kuboresha sheria na sera ikiwemo Sheria ya Ndoa ya mwaka 1971 ambayo inatoa mwanya kwa watoto kuolewa katika umri mdogo. Mabadiliko hayo yaambatane na mikakati ya kitaifa ya kuwalinda watoto dhidi ya vitendo vyote vya ukatili ukiwemo ubakaji na ulawiti.

Continue Reading

Afya

Waendesha bodaboda wanachangia asilimia 13 ya mimba za utotoni nchini

Published

on

  • Kuna uhusiano gani kati ya bodaboda na ongezeko la mimba za utotoni kwa wasichana wanaosafiri umbali mrefu kwenda shule?

Gazeti la The Guardian la Tanzania, linawaweka waendesha bodaboda kama kiini cha ongezeko la mimba za utotoni nchini Tanzania. Kwa mujibu wa tafiti zilizofanywa hivi karibuni, waendesha bodaboda wanachangia asilimia 13 ya mimba za utotoni nchini.

Matumizi ya bodaboda, ama pikipiki kwaajili ya biashara, yameongezeka sana nchini Tanzania hasa pale ambapo ni ngumu kupata usafiri mwingine. Umaarufu wake unasababishwa na upatikanaji mgumu wa usafiri pamoja na bei nafuu za pikipiki; na huwa zinaendeshwa na vijana wadogo waliotoka kumaliza tu elimu ya sekondari.

Kwa mujibu wa utafiti huo, wasichana wadogo, hasa wale wa vijijini, wako katika mazingira hatarishi zaidi kushawishika kingono kwasababu inawabidi kusafiri umbali mrefu kwenda shule. Gazeti la Financial Times linasema, baadhi ya wasichana huishi umbali wa hadi kilometa 15 kutoka shuleni, hivyo huwalazimu kupanda bodaboda badala za kutembea umbali huo.

Kwakuwa hawana fedha za kutosha kuwalipa waendesha bodaboda hao, huishia kulala nao kama njia ya malipo. Wanapopata ujauzito kwa jinsi hii, huishia kufukuzwa shuleni.

 

Swali hapa ni je, mimba ngapi za utotoni ambazo zinasababishwa na waendesha bodaboda nchini Tanzania?

PesaCheck imefanya uchunguzi na kubaini ya kwamba, madai ya kuwa waendesha bodaboda wanachangia ongezeko la mimba za utotoni Tanzania ni kweli kwa kiasi kikubwa kwa sababu zifuatazo:

Utafiti wa Taifa kuhusu Vichocheo na Madhara ya Ndoa za Utotoni nchini Tanzania, unafafanua kwamba wasichana kutoka kaya masikini ni kundi hatarishi kwasababu ya hali yao ya kiuchumi. Kukosa mahitaji yao ya msingi, kama kuweza kulipia usafiri, kunawafanya iwe rahisi kunyanyaswa kingono.

Ni ngumu kujua idadi kamili ya mimba zilizosababishwa na waendesha bodaboda. Lakini, kilicho bayana ni kwamba wasichana waishio vijijini nchini Tanzania ni kundi hatarishi la kunyanyaswa kingono na watu wanaohusika na usafiri sehemu mbalimbali nchini.

Watoto wengi hukumbana na changamoto mbalimbali wanapokuwa njiani kwenda na kutoka shule. Baadhi ya makondakta hukataa kuwachukua kwasababu wanalipa nauli ndogo. Safari ya kwenda na kutoka shule huwaweka watoto katika mazingira hatarishi. Ripoti ya “Ukatili Dhidi ya Watoto Tanzania” inaonyesha kwamba kati ya wasichana wanne waliotoa taarifa ya kufanyiwa ukatili wa kijinsia, mmoja kati yao ilimtokea akiwa anaenda shule, aidha kwa usafiri wa umma au akiwa anatembea.

Kwa mujibu wa Ripoti ya Ukatili Dhidi ya Watoto Tanzania (2011), msichana 1 kati ya 25 mwenye umri wa miaka 13 hadi 17 amewahi kupewa pesa au zawadi ili afanye ngono. Ripoti hii inaonyesha kwamba asilimia 23 ya wasichana wananyanyaswa kijinsia wakiwa wanaenda au kutoka shule.

Hivyo, madai ya kwamba waendesha bodaboda wanachangia ongezeko la mimba za utotoni nchini Tanzania ni kweli kwa kiasi kikubwa. Kuna ushahidi unaoonyesha kuwa wasichana wanaotoka kwenye kaya masikini, hasa walioko vijijini, wanapata shinikizo kubwa kulipia usafiri wao kingono. Kwa kuwanyanyasa wasichana hao, waendesha bodaboda huwaongezea ugumu ambao tayari wanao.

Matokeo yake, maamuzi ya kuwafukuza shule wasichana waliopata ujauzito huleta matokeo hasi. Kunawafanya wakose nafasi ya kupata elimu ambayo wangeihitaji kujikwamua na umasikini. Hivyo, huwaweka katika hali hatarishi zaidi.

 

Makala hii imeandikwa na PesaCheck Fellow Belinda Japhet, Mwandishi na Mshauri Mtaalamu wa maswala ya mawasiliano.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2018 FikraPevu.com