Connect with us

Uchunguzi

Tanga: Wapewa risiti bandia wakinunua dawa jirani na Hospitali ya Bombo

Published

on

BAADHI ya maduka ya dawa za binadamu jijini Tanga wanakaidi agizo la serikali la kutumia mashine za kielektroniki (EFD) kutoa risiti kwa wateja wao.

Kukaidi agizo hilo na kutoa risiti ambazo hazijathibitishwa na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) kunaikosesha mapato serikali.

Mashine za EFD husaidia kudhibiti upotevu wa fedha za serikali – kodi, zinazotokana na kufanya biashara.

FikraPevu imebaini kuwa duka la dawa la Amboni Pharmacy lililopo ndani ya majengo ya Chuo cha Uuguzi cha Hospitali ya Bombo, halina risiti za EFD, hatua ambayo inasaidia kupotea kwa mapato halali ya kodi.

FikraPevu pia imebaini kuwa risiti zinazotolewa Amboni Pharmacy zina anwani ya Savannah Pharmacy yenye anwani ya Bamaga Area, Barabara ya Bagamoyo, Sanduku la Barua 33239, Jijini Dar es Salaam.

Hii ni risiti aliyopewa mteja baada ya kununua bidhaa.

Kadala, aliyejitambulisha kwa jina hilo moja, kuwa ni mfamasia wa duka la dawa la Amboni, lililopo pembeni mwa geti la Hospitali ya Rufaa ya Bombo, ameiambia FikraPevu kuwa vitabu halali vya mauzo vyenye anwani ya duka la dawa la Amboni viliisha, hivyo wamepeleka maombi kiwandani ili vitabu husika viweze kuchapwa.

“Tuliishiwa vitabu vyenye nembo ya Amboni Pharmacy Limited, lakini Mkurugenzi wa Amboni na Savvanah ni yuleyule, kwa hiyo tumeona tutumie vya Amboni na sisi mashine ya kielektroniki hatujawahi kupata tangu tupeleke maombi TRA, kwa hiyo bado tunatumia mfumo wa zamani,” alisema Kadala.

Aidha, hakufafanua kama vitabu vya mkoani Tanga hutumika kukagua hesabu zake jijini Dar es Salaam, kwa sababu licha ya mmiliki kuwa mmoja hizo ni biashara mbili tofauti.

Geti la kuingilia Hospitali ya Rufaa ya Bombo jijini Tanga.

Tunachokijua FikraPevu

Ukwepaji kodi wa kutoa stakabadhi ya aina moja kwa biashara zaidi ya moja zenye leseni tofauti huku wafanyabiashara wengine wakitoa stakabadhi bandia, umekuwa ukifanyika kwa muda mrefu kwa misingi ya kuikosesha serikali mapato, hatua iliyoilazimu Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) kuanzisha mashine za EFD.

Ingawa mashine hizo zilileta utata baada ya wafanyabaishara kuzigomea kwa maelezo kuwa zinauzwa ghali, lakini hata pale serikali ilipoamua kutatua tatizo hilo kwa kuzigawa bure, bado ziliendelea kulalamikiwa kwamba hazifai.

Aliyekuwa Kaimu Kamishna Mkuu wa Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), Dk. Philip Mpango, ambaye sasa ndiye Waziri wa Fedha na Mipango, alitangaza mwaka 2015 kwamba mashine hizo hazitauzwa na kuagiza wafanyabiashara nchini kupewa bure, huku akisisitiza kwamba kila anayenunua bidhaa ni lazima adai risiti na anayeuza lazima atoe risiti.

FikraPevu inatambua kwamba, kama mfanyabiashara atanunua bidhaa za jumla na kupewa risiti na akauza bidhaa hizo kwa kutoa risiti, ili serikali ipate kodi.

Inaelezwa kwamba, hatua ya serikali kufanikiwa kukusanya kiasi cha Shs. 1.31 trilioni ikiwa ni asilimia 101 ya malengo kwa mwezi Machi 2016 ilitokana pia na matumizi ya mashine hizo za EFD.

Mkazo wa serikali katika kudhibiti ukwepaji kodi uliweza kubaini kampuni nne ambazo zilidaiwa kukwepa kodi ya Shs. 29.2 bilioni kwa kutumia mashine hizo za EFD ambapo taarifa ya pamoja baina ya Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (Takukuru) na TRA ilizitaja kampuni hizo kuwa ni SKOL Building Material Ltd, Farm Plant (T) Limited, A.M. Steel & Iron Mills Limited na A.M. Trailer Manufacturers Limited.

Kampuni hizo zilidaiwa kwamba zilikuwa zikinunua risiti za manunuzi bandia kutoka kwa watu wanaomiliki mashine za kielektroniki (EFDs) ambazo hazijasajiliwa na kuzitumia risiti hizo kudai marejesho ya VAT bila kuwepo na bidhaa au huduma halisi iliyouzwa au kutolewa na muhusika, kitendo ambacho kiliinyima Serikali mapato stahiki kwa mujibu wa sheria.

Mwezi Juni 2016 TRA na Takukuru walimkamata mfanyabiashara Mohammed Mustafa Yusuf Ali kwamba alikuwa anaiba kati ya Sh. 7-8 milioni kila dakika kwa kutoa risiti feki za EFD, wizi ambao ulielezwa kwamba ulifanyika kati ya mwaka 2010 na 2014, hivyo kuikosesha serikali matrilioni ya shilingi.

Udanganyifu katika mapato ya umma na utoaji wa risiti feki umekuwa ukitokea hati katika ngazi za chini katika jamii ambapo Julai 3, 2016 mkutano wa wananchi wa Mtaa wa Onjucatian, Kata ya Sokoni One jijini Arusha ulivunjika baada ya viongozi kushindwa kusoma taarifa ya mapato na matumizi huku wakionyesha risiti bandia za vitu vilivyodaiwa kununuliwa kwa michango ya wananchi.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamii

Vigogo Halmashauri za Monduli, Karagwe, Biharamulo kikaangoni upotevu wa milioni 171.8 za miradi ya maji

Published

on

Maji ni uhai. Ni uhai kwasababu  yanabeba dhana nzima ya mwanadamu yeyote kuishi na kufanya shughuli zingine za maendeleo. Pia maji ni uhai kwasababu yanagusa sekta zote za uzalishaji, popote utakapokwenda utahitaji maji. Hiyo ndiyo thamani ya maji.

Ni dhahiri kuwa jambo lolote linalofanyika kwa nia ya kuvuruga au kuhalibu mfumo wa upatikanaji wa maji safi na salama, linalenga kuuawa uhai wa binadamu. Kuanzia kwenye uhalibifu wa mazingira, vyanzo vya maji, ukosefu wa rasilimali fedha na watu kutekeleza miradi ya maji hadi kukosekana kwa utashi wa kisiasa kuhakikisha wananchi wanapata maji ya uhakika.

Katika makala hii tunajadili matumizi mabaya ya fedha za miradi ya maendeleo katika baadhi ya halmashauri za wilaya nchini ambazo zimetumia vibaya fedha na kuwahatarishia uhai wakazi wa maeneo yao.

Halmashauri hizo ni Monduli, Karagwe na Biharamulo ambazo  zimekiuka makubaliano ya mkataba wa utekelezaji wa miradi ya maji na kusababisha milioni 171.8 kutumika kwa matumizi ambayo hayakukusudiwa.

Halmashauri hizo 3 katika mwaka wa fedha unaoishia Juni 2017 zilikuwa zinatekeleza miradi ya maji chini ya ufadhili wa Mfuko wa Maendeleo ya Sekta ya Maji (WSDP). Fedha za mfuko wa WSDP hutolewa na nchi wahisani au mashirika ya kimataifa kuhakikisha wananchi hasa maeneo ya vijijini wanapata maji safi na salama.

Wahisani hao wanaongozwa na dhamira kuu; maji ni uhai na binadamu popote alipo ni lazima aypate ili aweze kuishi. Lakini wapo baadhi ya watendaji katika halmshauri hizo kwa kujua au kutokujua wanahujumu miradi inayofadhiliwa na wahisani hao.

Tabia hiyo inatajwa kuwa kikwazo kwa wafadhili kuendelea kuwasaidia wananchi kupata maji kwasababu kukosekana kwa utashi wa kisiasa  kwa baadhi ya watendaji ambao kwa namna moja ama nyingine wanatumia tatizo la maji kama mtaji wa kujinufaisha kisiasa na kupata nafasi za uongozi serikalini.

Kulingana na Mkataba wa makubaliano (MoU) wa uanzishaji wa Mfuko wa WSDP aya ya 9.2.2 pamoja na marekebisho yake ya mwaka 2013 inaeleza kuwa, “Serikali imekubali kusamehe kodi zote zilizowekwa moja kwa moja au zisizo za moja kwa moja kwenye matumizi yote yanayostahili ya bidhaa, kazi na huduma za kifedha chini ya WSDP”.

Lakini halmashauri za  wilaya za Monduli mkoani Arusha; Karagwe na Biharamulo mkoani Kagera zilikiuka kifungo hicho na kutoza kodi yenye thamani sh. Milioni 171.8 kwenye miradi minne ya maji iliyofadhiliwa na mfuko wa WSDP ambayo haikupaswa kukatwa.

Kwa mujibu wa ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG) ya mwaka wa fedha unaoishia Juni 2017 inaeleza kuwa katika halmashauri ya Wilaya ya Monduli ilibainika mikataba miwili ambayo ilitozwa kodi yenye thamani ya sh. Milioni 87.7 kutoka kwenye miradi ya maji ambayo haikustahili kulipa kodi katika wilaya hiyo.

“Nimebaini mikataba miwili, Na. LGA/004/2016/17/RWSSP/W/14 na Na. LGA/004/2016/17/RWSSP/W/10 katika Halmashauri ya Wilaya Monduli Mkoani Arusha, ambapo kiasi cha VAT (ongezeko la thamani) Sh. 87,765,679 kililipwa kwa ajili ya miradi ya maji iliyosamehewa kodi”, imeeleza ripoti hiyo ambayo ilitolewa na CAG, Prof. Mussa Assad wiki iliyopita.

Halmashauri za Karagwe na Biharamulo nazo zilifuata mkondo ule ule wa Monduli kwa kutoza kodi ya sh. Milioni 84.035 kwenye miradi miwili ya maji iliyokuwa ikitekelezwa na mfuko wa WSDP katika wilaya zao.

Taarifa ya CAG inafafanua kuwa “Nimebaini pia mikataba miwili katika Halmashauri za Wilaya Karagwe na Biharamulo yenye namba LGA/033/W/2016/17/W/NT/07 na LGA/032/2016-2017/HQ/WSDP/W/76 LOT 03 ambapo kodi ya ongezeko la thamani (VAT) yenye thamani ya Sh. 84,035,685 ilijumuishwa katika gharama ya miradi ya maji iliyosamehewa kodi.”

Kwa vyovyote vile katika miradi hiyo mitatu kuna harufu ya ufisadi, kama miradi hiyo haikutakiwa kulipa kodi fedha hizo zimeenda wapi?. Na kama serikali ilipokea hizo fedha ilitumia vigezo gani kwasababu masharti ya mkataba ambao serikali ilisaini hayaruhusu kodi ijumuishwe kwenye gharama za mradi wa maji.

Kiasi cha milioni 171.8 kukatwa kodi huenda kimewakosesha wananchi katika maeneo mengine kupata huduma ya maji. Kwa mafano fedha hiyo ingetumika vizuri ingeweza kujenga miradi mingine ya kusambaza maji katika halmashauri hizo na kuwapunguzia wananchi tatizo la upatikanaji wa maji.

 

Nini kifanyike…

CAG katika ripoti yake ameonyesha kusikitika na mwenendo  huo wa baadhi ya watendaji wa halmashauri kutozingatia maadili ya kazi zao. Amebainisha kuwa tabia hiyo ikiendelea inaweza kuwakatisha tamaa wafadhili kuendelea kutoa fedha za misaada.

“Kwa maoni yangu, malipo ya VAT kwa miradi iliyosamehewa kodi yanapunguza uwezo wa Halmashauri kugharamia miradi mingine. Aidha, kutofuata MoU kunakatisha tamaa nia za wafadhili kuendelea kutoa ruzuku katika miradi mingine.”, amesema CAG, Prof. Assad katika ripoti yake.

Kwa kutambua kuwa fedha zilizopotea ni nyingi, Makatibu Tawala wa halmashauri za wilaya hizo 3 wanapaswa kuchukuliwa hatua za kisheria kwa kitendo chao cha kukwamisha upatikanaji wa huduma muhimu ya maji kwa wananchi.

“Napendekeza kwamba, katika siku zijazo Uongozi wa Halmashauri ufuate mkataba wa makubaliano uliosainiwa. Aidha, Afisa Masuuli achukuliwe hatua kwa ulipaji wa VAT katika miradi iliyosamehewa kodi,” ameshauri CAG, Prof. Assad.

Continue Reading

Afya

Ubakaji, ulawiti watoto usifumbiwe macho Kinondoni

Published

on

Na Daniel Samson

Kulingana Sheria ya Mtoto ya mwaka 2009 sehemu ya pili (II) inatoa wajibu na majukumu ya mzazi katika kumlea mtoto ambapo inaeleza kuwa “Kila mzazi atakuwa na wajibu na majukumu yaliyowekwa ama na sheria au vinginevyo kwa mtoto wake ambayo yatajumuisha wajibu wa kumlinda mtoto dhidi ya utelekezwaji, ubaguzi, vurugu, unyanyasaji, madhara ya kimwili na kiakili na ukandamizaji”

Ni tofauti na matakwa ya sheria, wako baadhi ya wazazi ambao wanawafanyia watoto wao ukatili wa aina mbalimbali na kukiuka jukumu la msingi la kuwalinda na kuwatengenezea mstakabali mzuri wa maisha.

Lucy (4) (jina hilo sio halisi) ni miongoni mwa watoto wengi duniani ambao wamefanyiwa ukatili wa kijinsia na watu ambao wanapaswa kuwalinda na kuhakikisha wanakuwa na furaha wakati wote.

Lucy alibakwa na baba yake mzazi aliyetambulika kwa jina la Clement (40) (jina la pili tumelihifadhia). Tukio hilo lilitokea kata ya Bunju B wilaya ya Kinondoni ambapo alimsababishia maumivu makali sehemu zake za siri.

“Baba aliniingiza vidole huku chini, amekuwa akinifanyia muda mrefu. Aliniingiza chumbani akanilaza kitandani na kufungua zipu na kutoa dudu”,amesema Lucy na kuongeza kuwa baba yake alimuingilia nyumbani kwao Bunju B ambako wanaishi kwenye nyumba ya kupanga.

Akihojiwa na mwandishi wa makala haya Lucy amesema baba yake alimkataza kuwa asimuambie mtu yoyote lakini maumivu yalipozidi alimwambia mama yake aitwaye Beatrice (jina la pili tunalihifadhi kwa ajili ya usalama)

Beatrice anasema aligundua kuwa mtoto wake ameingiliwa wakati akimuogesha ambapo alikuwa akilalamika kwamba anapata maumivu sehemu za siri.

“Nilimuuliza tatizo nini lakini hakuniambia akabaki analia na kuonyesha sehemu zake za siri”, amesema Beatrice na kuongeza kuwa alimuita mama Vena ambaye wanaishi pamoja katika nyumba yao ambapo walimchunguza na kukuta ameharibiwa sehemu zake za siri.

“Nikampandisha juu ya kiti nikwambia wapi panauma? Ebu nionyeshe akapanua miguu. Nikamuuliza mbona uko hivi kuna tatizo gani huku mbona kuna damu, kulikuwa na michubuko, maana kulikuwa kwekundu kote…”, Amesema Mama Vena.

“Nikamuuliza  mbona uko hivi umefanyaje? Akaniambia baba amefanya hivi, baba alifungua zipu akatoa dudu akaingia huku”, amebainisha Mama Vena.

Anasema usiku huo huo, aliambatana na Beatrice hadi kwa kaka yake (Clement) ambaye anaishi mtaa wa Idara ya Maji kata ya Bunju B ili wasaidiwe kumkamata mtuhumiwa. Walifanya kikao ambapo walianza kumtafuta Clement ambaye tayari alikuwa ameondoka nyumbani baada ya kutekeleza unyama huo.

Familia hiyo haikutaka kulifikisha suala hilo kwenye vyombo vya dola na ili kumnusuru mtuhumiwa. Inaelezwa kuwa msimamo huo wa familia ulipata nguvu kwasababu Beatrice, mke wa Clement ilikataa kumfikisha mme wake polisi kwa kuhofia kukosa matunzo.

Mama Vena anasema siku tatu baada ya tukio hilo alitoa taarifa kwenye ofisi ya serikali ya mtaa wa Idara ya Maji na kutaka suala hilo lifikishwe polisi.

 Lucy aliyefanyiwa udhalilishaji wa kingono na baba yake mzazi

 

 Kesi yafikishwa Polisi

Kutokana na shinikizo la majirani, Beatrice, aliripoti tukio hilo kwenye kituo cha Polisi cha Mabwepande ambako huko jalada la kesi ya ubakaji lilifunguliwa Novemba pili 2017.

Beatrice alipewa Fomu ya Polisi (PF3) ambapo alimpeleka mtoto huyo hadi hospitali ya Mwananyamala iliyopo Wilaya ya Kinondoni kwa ajili ya vipimo.  Alionana na daktari na Lucy alifanyiwa vipimo viwili, cha Maambukizi ya virusi vya UKIMWI na kile cha kuingiliwa kimwili.

Majibu ya daktari  yalionyesha dhahiri kuwa mtoto huyo amenajisiwa na sehemu zake za siri zimeharibiwa na majibu ya kipimo cha maambukizi ya UKIMWI yamefanywa kuwa siri ili kutoharibu upelelezi wa kesi hiyo ambayo iko polisi.

Siku hiyo hiyo aliwasilisha majibu hayo kwa Mkuu wa Kituo Cha Polisi Cha Mabwepande, ambapo majibu yalipokelewa kwa ajili ya ushahidi. Upelelezi wa tukio hilo unaendelea ili kumkamata mtuhumiwa Clement ambaye alitoroka kusikojulikana baada ya kupata taarifa kuwa anatafutwa na polisi.

 

 Ukubwa wa Tatizo la ubakaji

Katika kuangazia ukubwa wa tatizo la ubakaji katika Manispaa ya kinondoni, Chama Cha Wanahabari Wanawake  (TAMWA), kimeshirikiana na mwanadishi wa makala haya ili kuibua na hatimaye kutoa suluhu juu ya njia sahihi ya kukomesha vitendo hivi.

Kwa mujibu wa takwimu za Jeshi la Polisi Tanzania (2016) zinaonyesha kuwa katika kipindi cha miezi saba ya kwanza ya mwaka 2016 yaani kuanzia Januari hadi Julai, Kinondoni ambayo Kipolisi ni Mkoa ilikuwa inaongoza kwa kuwa na kesi 187 za ubakaji katika kipindi hicho huku ikifuatiwa na Mbeya (177), Morogoro (160),  Pwani (159), Temeke (139) na Ilala (109).

Pia Takwimu za Jeshi hilo zinaonyesha kuwa matukio ya ubakaji nchini Tanzania yameongezeka kutoka 6,985 mwaka 2016 na kufikia matukio 7,460 mwaka 2017 na ongezeko hilo ni asilimia 6.8.  Makosa ya kunajisi yalikuwa 16 kwa mwaka 2016 na yaliongezeka hadi kufikia 25 mwaka uliofuata

Kinondoni inatajwa kuwa na matukio mengi ya ubakaji kwa sababu kuna mwamko wa watu kupinga vitendo vya ukatili wa kijinsia ikiwemo kuwaripoti  watuhumiwa wa vitendo hivyo ili wachukuliwe hatua za kisheria.

Kwa upande wake, Mkuu wa Wilaya ya Kinondoni, Ali Hapi ameitaka jamii kushirikiana na vyombo vya dola kwa kutoa taarifa sahihi za matukio ya ubakaji, “ Jeshi la Polisi limejipanga ili kila aliyepatikana na hatia ya ubakaji achukuliwe hatua”.

 

Ustawi wa Jamii

Mshauri na Mtaalamu wa Saikolojia kutoka Taasisi ya Ustawi wa Jamii Tanzania, Zainabu Rashidi amesema ubakaji una athari nyingi kwa watoto ambapo zinaweza kuendelea hadi ukubwani.

Amesema mtoto aliyebakwa hujiona duni na mpweke na hufikia hatua ya kujitenga na kuogopa kucheza na wenzake kwa sababu jamii humnyooshea kidole ambapo hujiona mwenye hatia.

“Athari kubwa ni kwamba mtoto anakuwa mnyonge, mpweke na anakosa hamu ya kushiriki na wenzake katika mambo mengine kwa sababu vitendo vya ubakaji katika jamii vinatafsiriwa kama aibu na unyonge. Na haijalishi mtoto amebakwa na nani? Jamii huanza kumnyoshea kidole kwamba Yule mtoto alibakwa”,  amesema Mtaalamu huyo na kuongeza kuwa,

“Anapokuwa mtu mzima anaendeleza tabia ambazo ni mbaya, anaweza kufanya vitendo vya kikatili, kulipiza kisasi, kumchoma mtoto mikono na mwingine anaweza kufikia hatua ya kuchanganyikiwa”.

Ameitaka jamii kujenga utamaduni wa kutoa taarifa na kuwasaidia waathirika wa ubakaji kwa kuwapeleka Ustawi wa Jamii ili wapate tiba ya kisaikolojia na kurejea katika hali ya kawaida.

                                            Beatrice, mama wa Lucy  aliyebakwa na baba yake mzazi

 

Msimamo wa Serikali dhidi ya Ukatili

Serikali kupitia Naibu Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Dkt Faustine Ndungulile ameitaka jamii kutoyafumbia macho matukio ya ubakaji aidha inapaswa kutoa taarifa ili watuhumiwa wachukuliwe hatua za kisheria.

“Kupaza sauti katika kupinga ukatili wa kijinsia na kuondokana na utamaduni wa kukaa kimya dhidi ya vitendo vya kikatili na madhara yake yanamgusa kila mmoja katika ngazi tofauti”, amesema Dkt. Ndungulile.

Hata hivyo, Serikali imezifanyia maboresho Sera na Sheria ikiwemo  Sheria ya Elimu sura 353 ambayo inatoa adhabu ya kifungo kisichopungua miaka 30 kwa mtu yeyote atakayembaka na kumpa mimba mwanafunzi wa shule ya Msingi au Sekondari.

Pia Serikali imeanza utekelezaji wa Mpango Kazi wa Taifa wa kutokomeza Ukatili dhidi ya wanawake na watoto unaojumuisha sekta zote zinazohusu wanawake na watoto kwa lengo kuzuia aina zote za ukatili.

 

 Nini Kifanyike?

Ili kupunguza au kuyamaliza matukio haya, jamii inapaswa kuacha tabia ya kuwalinda wabakaji lakini wanatakiwa kuwafikisha kwenye vyombo vya dola ili wachukuliwe hatua za kisheria.

Pia kuboresha sheria na sera ikiwemo Sheria ya Ndoa ya mwaka 1971 ambayo inatoa mwanya kwa watoto kuolewa katika umri mdogo. Mabadiliko hayo yaambatane na mikakati ya kitaifa ya kuwalinda watoto dhidi ya vitendo vyote vya ukatili ukiwemo ubakaji na ulawiti.

Continue Reading

Afya

Waendesha bodaboda wanachangia asilimia 13 ya mimba za utotoni nchini

Published

on

  • Kuna uhusiano gani kati ya bodaboda na ongezeko la mimba za utotoni kwa wasichana wanaosafiri umbali mrefu kwenda shule?

Gazeti la The Guardian la Tanzania, linawaweka waendesha bodaboda kama kiini cha ongezeko la mimba za utotoni nchini Tanzania. Kwa mujibu wa tafiti zilizofanywa hivi karibuni, waendesha bodaboda wanachangia asilimia 13 ya mimba za utotoni nchini.

Matumizi ya bodaboda, ama pikipiki kwaajili ya biashara, yameongezeka sana nchini Tanzania hasa pale ambapo ni ngumu kupata usafiri mwingine. Umaarufu wake unasababishwa na upatikanaji mgumu wa usafiri pamoja na bei nafuu za pikipiki; na huwa zinaendeshwa na vijana wadogo waliotoka kumaliza tu elimu ya sekondari.

Kwa mujibu wa utafiti huo, wasichana wadogo, hasa wale wa vijijini, wako katika mazingira hatarishi zaidi kushawishika kingono kwasababu inawabidi kusafiri umbali mrefu kwenda shule. Gazeti la Financial Times linasema, baadhi ya wasichana huishi umbali wa hadi kilometa 15 kutoka shuleni, hivyo huwalazimu kupanda bodaboda badala za kutembea umbali huo.

Kwakuwa hawana fedha za kutosha kuwalipa waendesha bodaboda hao, huishia kulala nao kama njia ya malipo. Wanapopata ujauzito kwa jinsi hii, huishia kufukuzwa shuleni.

 

Swali hapa ni je, mimba ngapi za utotoni ambazo zinasababishwa na waendesha bodaboda nchini Tanzania?

PesaCheck imefanya uchunguzi na kubaini ya kwamba, madai ya kuwa waendesha bodaboda wanachangia ongezeko la mimba za utotoni Tanzania ni kweli kwa kiasi kikubwa kwa sababu zifuatazo:

Utafiti wa Taifa kuhusu Vichocheo na Madhara ya Ndoa za Utotoni nchini Tanzania, unafafanua kwamba wasichana kutoka kaya masikini ni kundi hatarishi kwasababu ya hali yao ya kiuchumi. Kukosa mahitaji yao ya msingi, kama kuweza kulipia usafiri, kunawafanya iwe rahisi kunyanyaswa kingono.

Ni ngumu kujua idadi kamili ya mimba zilizosababishwa na waendesha bodaboda. Lakini, kilicho bayana ni kwamba wasichana waishio vijijini nchini Tanzania ni kundi hatarishi la kunyanyaswa kingono na watu wanaohusika na usafiri sehemu mbalimbali nchini.

Watoto wengi hukumbana na changamoto mbalimbali wanapokuwa njiani kwenda na kutoka shule. Baadhi ya makondakta hukataa kuwachukua kwasababu wanalipa nauli ndogo. Safari ya kwenda na kutoka shule huwaweka watoto katika mazingira hatarishi. Ripoti ya “Ukatili Dhidi ya Watoto Tanzania” inaonyesha kwamba kati ya wasichana wanne waliotoa taarifa ya kufanyiwa ukatili wa kijinsia, mmoja kati yao ilimtokea akiwa anaenda shule, aidha kwa usafiri wa umma au akiwa anatembea.

Kwa mujibu wa Ripoti ya Ukatili Dhidi ya Watoto Tanzania (2011), msichana 1 kati ya 25 mwenye umri wa miaka 13 hadi 17 amewahi kupewa pesa au zawadi ili afanye ngono. Ripoti hii inaonyesha kwamba asilimia 23 ya wasichana wananyanyaswa kijinsia wakiwa wanaenda au kutoka shule.

Hivyo, madai ya kwamba waendesha bodaboda wanachangia ongezeko la mimba za utotoni nchini Tanzania ni kweli kwa kiasi kikubwa. Kuna ushahidi unaoonyesha kuwa wasichana wanaotoka kwenye kaya masikini, hasa walioko vijijini, wanapata shinikizo kubwa kulipia usafiri wao kingono. Kwa kuwanyanyasa wasichana hao, waendesha bodaboda huwaongezea ugumu ambao tayari wanao.

Matokeo yake, maamuzi ya kuwafukuza shule wasichana waliopata ujauzito huleta matokeo hasi. Kunawafanya wakose nafasi ya kupata elimu ambayo wangeihitaji kujikwamua na umasikini. Hivyo, huwaweka katika hali hatarishi zaidi.

 

Makala hii imeandikwa na PesaCheck Fellow Belinda Japhet, Mwandishi na Mshauri Mtaalamu wa maswala ya mawasiliano.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2018 FikraPevu.com