Connect with us

Mafuta na Gesi/Nishati

‘Stiegler’s Gorge’ na malumbano ya kumaliza tatizo la umeme nchini

Published

on

Benki ya Dunia imesema wananchi milioni 600 hawana umeme kuendesha shughuli zao za maendeleo hali inayokwamisha ukuaji wa uchumi na upatikanaji wa huduma za kijamii.

Siku chache zilizopita, Benki ya Dunia imeziboresha takwimu zake za mwaka 2014 kuhusu upatikanaji wa umeme katika nchi za Afrika  na imebaini kuwa jitihada zaidi na uwekezaji unahitajika kwenye sekta ya nishati ili kuwanusuru wananchi wengi wanaokaa gizani.

Takwimu za benki hiyo za mwaka 2014 zinaeleza kuwa watu milioni 600 hawana umeme. Pia imebaini kuwa hadi kufikia 2016 idadi hiyo ya watu wasio na umeme haijapungua wala kuongezeka.

 

Kwa miaka miwili mfululizo tangu 2014 hadi 2016, idadi ya watu ambao hawakuunganishwa kwenye gridi ya taifa ya umeme ilipungua.  Kiuhalisia katika kipindi hicho umeme uliwafikia watu wengine milioni 76 ambapo ni sawa na ongezeko la asilimia 5 ya upatikanaji wote wa umeme unaofikia 43%.

Idadi ya watu waoishi bila kuwa na umeme imepungua kwa watu milioni 21 huku takwimu halisi zikionyesha watu milioni 600 hawana umeme.

Lakini zipo dalili za kutia moyo. Asilimia 60 ya wateja waliounganishiwa umeme walikuwa ni wananchi wa vijijini, ambako upatikanaji wa umeme ni changamoto.

Katika kipindi hicho, uunganishaji wa umeme katika maeneo ya mjini uliongezeka kutoka 72% hadi 74% huku vijijini ukiongezeka kutoka 16% hadi 23%. Kuna hatua imepigwa katika maeneo ya vijijini lakini bado hali siyo ya kuridhisha.

 

Hiyo ina maanisha nini?

Sekta ya umeme bado haijasimama imara. Takwimu za Benki ya Dunia zinathibitisha wazi kuwa  upatikanaji wa nishati ya umeme bado ni mgumu na ghali hasa maeneo ya vijini ambako asilimia 60 ya wakazi wanaishi bila ya umeme wa uhakika.

Nchini Tanzania, Upatikanaji wa umeme kitaifa umeongezeka kwa asilimia 21 kutoka mwaka 2006 hadi 2016 lakini umebaki chini ya 30% ya kiwango kinachohitajika.

Benki ya Maendeleo Afrika (AfDB) imeeleza katika taarifa yake ya mwaka 2017 kuwa bado idadi kubwa ya watanzania hawajafikiwa na nishati ya umeme huku mahitaji ya nishati hiyo yakiongezeka kwa kasi.

“Asilimia 70 ya watanzania bado wanaishi bila umeme na mahitaji ya nishati hiyo yanaongezeka kwa kasi”, imeeleza taarifa hiyo iliyojikita kuelezea juhudi za pamoja za wadau wa maendeleo katika kukuza uchumi wa wananchi wa vijijini kwa kuwaunganishia nishati ya umeme katika shughuli zao za uzalishaji mali.

Kwa tafsiri ya kawaida ni kwamba watanzania 7 kati ya 10 hawana huduma ya umeme katika nyumba zao. Kwa muktadha huo umasikini unaowazunguka unaweza kusababishwa na ukosefu wa umeme wa uhakika.

 

Mikakati ya serikali

Benki ya AfDB kwa kushirikiana na Tanzania zimeingia kwenye mazungumzo ya kuikopesha serikali mkopo nafuu wa dola za Marekani milioni 165 kwa ajili ya kujenga bwawa la kuzalisha umeme katika ukanda wa Kaskazini Magharibi mwa nchi  kwenye maporomoko ya maji ya  Stiegler Gorge ndani ya Mto Rufiji.

Kulingana na matokeo ya utafiti uliofanywa na  Shirika la Kuendeleza Bonde la Mto Rufiji (RUBADA)  yalionyesha kuwa mpalio wa Stiegler’s Gorge una uwezo wa kuhimili mitambo mitatu mikubwa ya kuzalisha umeme.

Mtambo wa kwanza ukizalisha megawati 400 ambao ungefungwa upande wa Kaskazini mwa bwawa, mtambo wa pili ungekuwa na uwezo wa kuzalisha megawati 800, ambao ungefungwa upande wa chini ya bwawa, na mtambo wa tatu  wenye uwezo wa kuzalisha megawati 900 ambao ungefungwa upande wa kusini mwa bwawa.

Kwa ufupi, jumla ya megawati 2,100 zingezalishwa kutoka Stiegler’s Gorge; kiasi ambacho ni karibu ya mara mbili ya kinachohitajiwa na Tanzania.

Upatikanaji wa umeme wa uhakika ni lengo la saba la Malengo ya Maendeleo Endelevu ambayo Tanzania imeridhia ya kuyatekeleza ifikapo 2030. Serikali imeshauriwa kuongeza kasi ya uwekezaji kwenye sekta ya nishati ya umeme ili kuharakisha ujenzi wa uchumi wa viwanda na kati ifikapo 2025.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Mafuta na Gesi/Nishati

Magufuli: Eneo lolote tutakalogundua lina madini tutazungusha ukuta

Published

on

Rais John Magufuli ameagiza watendaji wa Serikali kujenga kuta kuzunguka maeneo yote yenye rasilimali muhimu ikiwemo madini ili kudhibiti upotevu wa mapato na kuwanufaisha watanzania.

Akizungumza leo katika hafla ya uzinduzi wa ukuta kuzunguka mgodi wa madini ya Tanzanite wa Mirerani wilayani Simanjiro mkoani Manyara, amesema kwa miaka mingi nchi imekuwa ikiibiwa kutokana na kutokuwepo kwa mfumo thabiti wa kusimamia sekta ya madini.

Ameeleza kuwa mikakati ya Serikali yake ni kuona maeneo yote yaliyo na rasilimali muhimu kama madini yanalindwa na kuhifadhiwa kwa kuzungushiwa kuta ili kuwadhibiti baadhi ya watu ambao wanatumia rasilimali za nchi bila kufuata utaratibu uliowekwa na taasisi za Serikali.

“Tumegundua eneo jingine na lenyewe lina Tanzanite. Nawahakikishia kuwa eneo lolote tutakalogundua lina madini au rasilimali tutazungusha ukuta. Hata kama ni mlima Kilimanjaro mkiona kuna umuhimu, zungushia,” amesema.

Ameongeza kuwa kabla ya kujengwa kwa ukuta huo, Serikali ilipata upinzani kutoka kwa baadhi ya watu ambao walisema jambo hilo haliwezekani kufanikiwa kwasababu ya mazingira ya eneo lenyewe la Mirerani ambalo shughuli za uchimbaji wa madini zinaratibiwa na wachimbaji wadogo wadogo.

“Wapo wengine walisema huu ukuta hautawezekana kujengwa, Jeshi la Wananchi limewaambia kinachowezekana Ulaya na Tanzania kinawezekana”, amesema Rais na kuongeza kuwa nchi itafaidika na mapato yatakayopatikana kwenye mgodi huo.  “Faida za ukuta huu ni nyingi, kuimarisha usalama lakini value for money (thamani ya fedha) itaonekana miongoni mwa wananchi”.

Hata hivyo, Rais amemuagiza Mkuu wa Majeshi Tanzania, Jenerali Venance Mabeyo kuandaa mpango mzuri utakaosimamia ulinzi wa ukuta huo ambao una urefu wa kilomita 24.5 na umeligharimu Taifa bilioni 5.

Ujenzi wa ukuta katika mgodi wa Mirerani ni utekelezaji wa agizo la Rais John Magufuli alilolitoa Septemba, 2017  wakati akizindua barabara ya Kia-Mirerani. Katika uchimbaji wa madini ya Tanzanite Serikali ilikuwa inapata faida ya asilimia 5 tu na nyingine iliyobaki ilienda mikononi mwa wawekezaji.

Kwa upande wake, Waziri wa Ulinzi na Kujenga Taifa, Dk. Hussein Mwinyi amesema wataendelea kushirikiana na Serikali kuhakikisha mgodi huo unalindwa na taratibu za kuingia katika eneo hilo zinafuatwa. Pia emesema Jeshi la Taifa liko imara na litaendelea kutekeleza majukumu yake ya kulinda mipaka ya nchi.

Naye Waziri wa Madini, Angelah Kairuki amesema wizara yake imeandaa kanuni zitakazotoa mwongozo wa namna shughuli za ulinzi, uchimbaji na kijamii zitakavyoratibiwa ndani ya ukuta huo.

“Wizara ya madini kwa sasa inaandaa kanuni za Mirerani za mwaka 2018 ambazo tunakusudia kuzihainisha wiki ijayo na kipekee kanuni hizo zitatoa mwongozo wa namna shughuli za ulinzi, uchimbaji, biashara ya madini na shughuli za kijamii zitakazoendeshwa ndani ya ukuta huu uliojengwa kuzungukwa mgodi wa Tanzanite”, amesema Waziri Kairuki.

Ameongeza kuwa utaratibu wa kuingia katika mgodi huo utakuwa ni kwa watu ambao wana vitambulisho vya taifa na mchakato wa kutoa vitambulisho hivyo umeanza kwa watu 6,500 ambao wameandikisha taarifa zao za awali.

“Vilevile tumechukua hatua nyingine za udhibiti ikiwemo kutolewa vitambulisho maalumu vya kuingia katika eneo la mgodi ambapo hadi sasa jumla ya watu 6,500 wameshaweza kusajiliwa na zoezi linaendelea kwa wale ambao bado hawajapata vitambulisho hivyo”, amesema Waziri Kairuki.

 

Mgunduzi wa Tanzanite akumbukwa

Serikali kupitia Rais John Magufuli imempa Milioni 100 Mzee Jumanne Ngoma aliyegundua madini ya Tanzanite ikiwa ni ishara ya kutambua mchango wake kwa maendendeleo ya Taifa.

“Watu hawa hawatambuliwi, tazama mzee huyu ndiye aliyegundua madini haya leo tusingekuwepo hapa kama isingekuwepo huyu mzee, tazama sasa amepooza mguu wake”, amesema Rais na kuongeza kuwa tangu madini ya Tanzanite yagunduliwe na mzee Ngoma mwaka 1967, licha ya kutambuliwa na Serikali kwa barua ya Mwalimu Julius Nyerere, mzee huyo hajafaidika na chochote na Serikali imeamua kumpa milioni 100 ya matibabu na kujikimu.

Mzee Ngoma ambaye alikuwepo katika hafla ya uzinduzi wa ukuta wa Mirerani amesema anamshukuru Rais kwa kumtambua na kumpa heshima ya kipekee kwa ugunduzi wake wa madini ya Tanzanite.

“Ninashukuru sana Mheshimiwa Rais kwa heshima hii kwa kunitambua mimi kama mgunduzi wa madini, ni heshima kubwa kwangu na niseme kuwa wewe umechaguliwa na Mungu”, amesema Mzee Ngoma.

Continue Reading

Mafuta na Gesi/Nishati

Sekta binafsi, gesi kumaliza tatizo la umeme nchini

Published

on

Rais John Magufuli amesema hazima ya Serikali ya kujenga uchumi wa viwanda inaweza isifanikiwe ikiwa tatizo la upatikanaji wa umeme wa uhakika halitatatuliwa ili kuchochea uzalishaji wa bidhaa za kilimo na viwandani.

Akizungumza leo wakati wa uzinduzi wa kituo cha kufua umeme cha Kinyerezi II (240 MV CCPP) kilichopo Segerea jijini Dar es Salaam, Rais Magufuli amesema nishati ya umeme ni muhimu katika shughuli za uzalishaji lakini umeme unaozalishwa nchini haukidhi ongezeko la mahitaji ya wateja wote waliounganishwa na wale ambao wanatarajiwa kuunganishwa kwenye Gridi ya Taifa.

“Nishati ya umeme ni injini muhimu mno na muhimili muhimu katika ukuzaji wa uchumi na ustawi wa maisha wa binadamu. Umeme unachochea shughuli za uzalishaji na hivyo kutoa fursa za ajira na kuboresha maisha ya watu”, alisema Rais na kubainisha kuwa,

“Hazima na dhamira yetu ya kujenga uchumi wa viwanda haiwezi kutimia bila kuwa na umeme wa kutosha na wa uhakika na kwasababu hiyo inatia moyo pamoja na matatizo tuliyonayo hali ya umeme nchini sio mbaya sana”.

Mahitaji halisi ya umeme ya Tanzania kwa sasa ni megawati 1400, ambapo hayatoshelezi mahitaji yote hasa wakati huu serikali inapotekeleza sera ya uchumi wa viwanda na kwamba hatua muhimu zisipochukuliwa kubuni vyanzo mbadara  vya uzalishaji hatuwezi kutokomeza umaskini na kukuza pato la taifa.

“Mahitaji ya umeme nchini hivi sasa yanakadiriwa kufikia Megawati 1,400 lakini kwa kujumlisha Megawati hizi ambazo zipo sasa tunazalisha Megawati 1,513. Haya ni mafanikio makubwa ambayo hatuna budi kujipongeza. Ni wazi kuwa jitihada kubwa na za makusudi zinahitajika ili tuweze kuwa na umeme unaokidhi mahitaji ya uchumi wa sasa”, alisema Rais.

Kituo cha kufua umeme wa gesi cha Kinyerezi II ni muendelezo wa jitihada za serikali kuzalisha umeme wa gesi kutoka Mtwara ambako gesi hiyo inachimbwa ili kukabiliana na mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yameathiri uzalishaji wa umeme wa maji kwenye mabwawa makubwa ya Kidatu na Nyumba ya Mungu.

Uzalishaji wa ememe umeathiriwa na upungufu wa maji hasa nyakati za Kiangazi ambapo Mito inayomwaga maji katika Mabwawa hayo hukauka kutokana na kuongezeka kwa shughuli za kibinadamu ikiwemo kilimo, ufugaji na uvuvi.

Mathalani, Kituo cha umeme cha Nyumba ya Mungu, kina uwezo wa kuzalisha umeme wa Megawati 8 ambao huingizwa kwenye Gridi ya Taifa lakini hadi kufikia mwishoni mwa Januari mwaka huu kituo hicho kilikuwa kinazalisha Megawati 3.5 hadi 4 tofauti na uwezo wake wa kuzalisha Megawati 8 kwa saa 24.

Kutokana na gharama kubwa za uzalishaji wa umeme nchini zimesababisha bei ya umeme iwe juu na kuwa kikwazo kwa watanzania kupata nishati hiyo muhimu kwa shughuli za uchumi. Hata wale waliounganishwa bado wanakabiliwa na changamoto za kukatika mara kwa mara kwa umeme katika maeneo yao.

Kulingana na takwimu za Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) ni asilimia 36.6 ya watanzania ndio wameunganishiwa umeme katika nyumba zao hii ikiwa na maana kuwa zaidi ya asilimia 60 ya watanzania hawapati umeme na kulazimika kutumia mafuta ya taa, kuni, mkaa kama vyanzo vya nishati ambavyo sio rafiki kwa mazingira.

Kwa muktadha huo, miti itaendelea kukatwa na kuathiri mwenendo wa mvua na maji yanayohitajika katika uzalishaji wa umeme wa maji (hydro-power) ambao unategemewa kwa kiasi kikubwa nchini na kuwakosesha watanzania wengi huduma hiyo.

 

Tatizo liko wapi?

Inaelezwa kuwa tatizo la umeme sio la Tanzania pekee bali nchi zote za Afrika. Watu milioni 600 hasa wanaotoka vijijini ambao ni sawa na watu 2 kati 3 katika nchi za Afrika hawapati huduma ya umeme.

Uzalishaji wa umeme katika bara hilo uko chini ya kiwango kilichowekwa duniani; kwasasa umefikia 100 gigawatts ambao ni robo (1/3) ya umeme unaozalishwa India. Uhaba na bei kubwa za umeme ndio kikwazo cha ukuaji wa uchumi na maendeleo ya jamii katika bara hilo.

Tatizo la umeme linachochewa zaidi na fursa chache kwa wawekezaji binafsi kupewa nafasi ya kushiriki kwenye uzalishaji na usambazaji umeme.

Nchi nyingi za Afrika zinategemea umeme wa maji

Kulingana na ripoti ya Benki ya Dunia (2017) inaeleza kuwa katika nchi nyingi za Afrika, kampuni zinazomilikiwa na serikali bado zinasimamia mchakato wa kufadhili, kujenga, kuendesha na kuunganisha wateja kwenye gridi ya umeme ya taifa na kwa sehemu kubwa sekta binafsi yenye mtaji na teknolojia haihusishwi moja kwa moja katika uzalishaji huo.

Serikali za nchi za Afrika zinawekeza Dola za Marekani 12 bilioni kwenye nishati kila mwaka, lakini zilitakiwa kuwekeza Dola 33 bilioni mwaka 2015 na zitahitaji Dola 63 bilioni mwaka 2040. Ikiwa sekta binafsi haitapewa nafasi, uwezekano wa Afrika kuondokana na tatizo la umeme utakuwa mdogo.

Kukabiliana na changamoto ya uwekezaji, Benki ya Dunia inashauri Serikali za Afrika ziingie ubia na sekta binafsi ili kuongeza nguvu ya uzalishaji umeme kwa kutumia vyanzo mbalimbali.

Uwekezaji huo kutoka sekta binafsi unaweza kutumika kubuni vyanzo vingine vya umeme ambavyo havina gharama, kuimarisha usambazaji na kusaidia katika uzalishaji wa umeme kupitia nishati jadidifu ya Gesi, Upepo na Jua.

Sekta hiyo itaongeza ushindani, ujuzi, kuimarisha utendaji na uwazi katika sekta ya nishati. Ili hazima hiyo ifanikiwe. Serikali za Afrika zinashauriwa kubadili sera na sheria ili kuvutia wawekezaji kufanya mageuzi ya nishati ya Afrika.

“Yeyote mwenye nia ya kuwekeza ambaye haji kutukomoa. Ambaye anakuja kwaajili ya kushirikiana na Tanzania tunamruhusu aje. Sio ule uwekezaji wa siku za nyuma tuliouzoea wa kulipa macapacity charges (gharama za uzalishaji) ni marufuku kuuleta katika nchi yetu”, alisema Rais Magufuli wakati wa uzinduzi wa kituo cha kufua umeme  wa gesi cha Kinyerezi II.

Continue Reading

Kilimo na Ufugaji

Kilimo, uvuvi vyahatarisha uhai bwawa la nyumba ya Mungu

Published

on

Bwawa la Nyumba ya Mungu ni chanzo kikubwa cha maji yanayotumika kwa shughuli mbalimbali za kibinadamu, kilimo cha umwagiliaji,  mifugo na uzalishaji wa umeme, lakini shughuli hizo zinaweza kuhatarisha uzalishaji wa umeme unaosambazwa na Gridi ya Taifa.

Bwawa la Nyumba ya Mungu  linapatikana wilaya ya Mwanga mkoa wa Kilimanjaro ambapo lilitengenezwa ili kuhifadhi maji yanayotiririka kutoka Mlima Kilimanjaro kwa lengo la kuzuia mafuriko kwenye makazi ya watu na mashamba na baadaye yatumike kuzalisha umeme na kwenye kilimo.

Lakini ongezeko la shughuli za kilimo kupitia mito ya asili ikiwemo Kikuletwa na Ruvu pembezoni mwa bwawa hilo kumechangia upotevu mkubwa wa maji kwenye vituo vya kuzalisha umeme.

Inaelezwa kuwa vituo hivyo ni Nyumba ya Mungu kilichopo Wilaya ya Mwanga, mkoa wa Kilimanjaro, New Pangani Falls, wilaya ya Muheza na Hale kilichopo wilaya ya Korogwe mkoani Tanga ambavyo vyote vina uwezo wa kuzalisha megawati 97.

Akizungumza na wanahabari Meneja wa vituo hivyo, Mhandisi  Mahenda Mahenda alisema kwenye bwawa la Nyumba ya Mungu kuna mitambo miwili inayozalisha umeme iliyoanza kazi 1969 ambapo mitambo hiyo inafanya kazi vizuri na imekuwa ikifanyiwa matengenezo mara kwa mara.

Kutokana na ongezeko la mahitaji ya maji yanayotumiwa na wakazi wa wilaya zinazozunguka bwawa hilo yamechangia kupungua kwa kina cha maji. “Bwawa linapokuwa na kiwango kidogo cha maji uzalishaji umeme hupungua, kuna wakati maji hupungua zaidi hivyo taratibu haziruhusu tuendelee kuzalisha umeme”.

Kwa upande wake Kaimu Meneja wa Kituo cha Nyumba ya Mungu, Mhandishi, Clarence Mahunda alisema kituo chake kina uwezo wa kuzalisha umeme wa Megawati 8 ambao huingizwa kwenye Gridi ya Taifa kwa matumizi mbalimbali ya nyumbani na viwandani.

Mhandisi Mahunda alisema hadi kufikia mwishoni mwa Januari mwaka huu kituo hicho klikuwa kinazalisha megawati 3.5 hadi 4 tofauti na uwezo wake wa kuzalisha megawati 8 kwa saa 24.

“Shughuli za binadamu zikiwemo kulima, kuchunga ng’ombe na uvuvi kumepelekea uzalishaji wa umeme katika kituo hiki kuwa hafifu, kitu ambacho kinasababisha ukosefu wa maji ya kutosha hivyo uzalishaji umeme pungufu”, alisema Mhandisi Mahunda.

Alibainisha kuwa kwa kushirikiana na wadau mbalimbali wa maendeleo  wameendelea kuzuia athari za kimazingira pembezoni mwa bwawa la Nyumba ya Mungu lakini bado uwezo wa uzalishaji umeme haujaongezeka kwasababu kina cha maji kiko chini.

Mkazi wa kijiji Kagongo mkoani Kilimanjaro, Charles John Waziri Mkazi wa Kijiji cha Kagongo alisema kuwa kuna hujuma katika matumizi ya rasilimali maji ambapo imebainika kuwa wakulima wanaotumia kilimo cha umwagiliaji wamekua wakitumia maji kwa kiasi kikubwa na kusababisha upungufu katika bwawa.

                                                                          Bwawa la Nyumba ya Mungu

Naye, Naibu Waziri wa Nishati, Subira Mgalu alizitaka serikali za mitaa na Mkoa kwa kushirikiana na wananchi wanaozunguka vituo hivyo kuhakikisha wanatunza mazingira ya bwawa la Nyumba ya Mungu ili kupata maji kwaajili ya uzalishaji umem

“Nimeelezwa kuwa kina cha maji hakiruhusu mashine zote kuzalisha umeme, na hii ni kwasababu ya shughuli za binadamu ambazo zinaendelea pembezoni mwa Bwawa la maji yanayotumika kuzalisha umeme huo”, alisema Naibu Waziri.

Wadau wa mazingira wamezishauri mamlaka zinazohusika na bwawa hilo ziwajibike kuhamasisha uboreshaji mifereji kwa kuisakafia ili kuokoa upotevu mkubwa wa maji na kuachana na mifereji ya asili ambayo inapoteza maji mengi yanayoingia kwenye bwawa la Nyumba ya Mungu.
 

Nyumba ya Mungu

Bwawa la nyumba ya Mungu lilijengwa na kukamilika mwaka 1965 Kaskazini mwa Tanzania. Mwaka 1970 lilianza kutumiwa zaidi kwa uvuvi wa samaki lakini mabadiliko ya hali ya hewa yamepunguza upatikanaji wa samaki na uzalishaji umeme katika bwawa hilo.

Bwawa hilo lilijengwa karibu na maporomoko ya Neogene Kilomita 80 kutoka Kusini mwa mlima Kilimanjaro ambapo urefu wake unafikia Kilomita 180 na kina cha maji cha mita 6 kwenda chini. Bwawa hilo linapokea maji kutoka vyanzo mbalimbali lakini chanzo kikubwa ni mlima Kilimanjaro.

Maji yanayotoka kwenye bwawa hilo hutumika kuzalisha umeme katika vituo vya Pangani, Nyumba ya Mungu na Hale. Lakini bwawa hilo limeathiriwa mabadiliko ya hali ya hewa na shughuli za binadamu.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com