Connect with us

Afya

SIKU YA UKOMA DUNIANI 2013: Tujikabidhi kwa Mungu

Published

on

"Jikabidhi kabisa kwa Mungu, atakutumia kutimiza mambo makuu kwa hali ambayo utaamini zaidi kwamba ni Upendo wake dhidi ya Udhaifu wako." – Mama Theresa


Siku ya Ukoma Duniani huadhimishwa Duniani kote kila Jumapili ya mwisho ya mwezi Januari. Huadhimishwa ili kuongeza Ufahamu wa Ugonjwa wa Ukoma (Leprosy/Hansen's Disease)

Siku iliteuliwa ili kuwe ni Kumbukumbu ya Kifo cha Gandhi, Kiongozi wa India aliyetambua umuhimu wa mapambano dhidi ya ugonjwa wa Ukoma.

Ukoma ni moja ya magonjwa ya zamani Duniani. Ni ugonjwa sugu unaoambukizwa na vijidudu vya bakteria, unaathiri mfumo wa fahamu hasa neva za mikono, miguu na uso.

Kwa zaidi ya Miaka 50, kila Jumapili ya mwisho ya mwezi Januari, maelfu ya watu Duniani kote wameacha kuwakumbuka wale walioathiriwa na Ukoma.

Mwaka 1953, M. Raoul Follereau wa Ufaransa alianzisha Siku ya Ukoma Duniani kwa mara ya kwanza, ili kuleta hamasa kuwaangalia na kuwezesha misaada kwa mamilioni ya watu waliothiriwa na Ukoma Duniani kote katika zama hizi. Kwa miaka mingi, uangalifu umeongezeka na zaidi ya nchi 100 hushiriki kwenye siku ya Ukoma Duniani, kila Jumapili ya mwisho ya  mwezi Januari.

Kwa karne nyingi katika nchi nyingi, Ukoma umefanya watu walioathiriwa nao kutengwa na jamii zao kwakuwa haukuwa na dawa kwa ajili ya matibabu. Watu walioathiriwa na Ukoma iliwabidi kuishi na ulemavu unaosababishwa na Ukoma.

Siku ya Ukoma inasaidia kusimulia hadithi kwa watu wasiojua kuwa Ukoma bado upo ila sasa unaweza kutibiwa. Siku hii husaidia pia kukusanya pesa kwa ajili ya matibabu ya watu wenye Ukoma na utunzaji wao.

Tuungane kuadhimisha siku ya Ukoma Duniani, Jumapili ya Januari 27, 2013 na tusimame kwa ajili ya wale wanaoteswa na unyanyapaa kila siku. Sisi ni ndugu, ni mwili mmoja, tusaidiane na kujaliana.

KUHUSU UKOMA
Ukoma ni ugonjwa ambao umekuwapo kwa karne nyingi sana tangu kipindi cha biblia. Ni ugonjwa unasababisha majeraha katika ngozi, huharibu mfumo wa neva na kudhoofisha mwili, matatizo huwa zaidi kadili muda unavyokwenda.

VISABABISHI
Ukoma husababishwa na bakteria waitwao Mycobacterium leprae. Bakteria hawa hukaa muda mrefu katika mwili kabla ya kutokeza dalili za ugonjwa, kitu kinachosababisha ugonjwa ugumu wa kutojua ni wapi na ni lini mtu alipopata maumbukizi. Watoto wako katika hatari zaidi ya kupata ugonjwa huu.

MAMBO HATARISHI
Maeneo yenye ukoma sana huwa na hatari zaidi. Vitu vifuatavyo huongeza hatari ya kuambukizwa mfano kulala kitanda kimoja na mgonjwa wa ukoma asiyetibiwa, kutumia maji yaliyotumiwa na mgonjwa wa ukoma na ukosefu wa lishe bora au ugonjwa wowote unaoshusha kinga ya mwili.

JINSI UNAVYOAMBUKIZWA
Wanasayansi bado hawajagundua jinsi hasa ukoma unavyoambikizwa. Wengi wao husema bakteria wa ukoma husambaa kutoka kwa mtu mmoja mwenye maambukizi hadi kwa mwingine kwa njia ya hewa. Haijagundulika kama unaweza enea kwa njia ya ngono. Uchunguzi umebaini pia ukoma unaweza kuambukizwa kwa binadamu na mnyama mdogo kama sungura anayejulikana kitaalamu kama armadillos, anayepatikana sana Amerika ya kati na Kusini.

DALILI:
-Kupasuka kwa ngozi au kuwa na mabaka kwenye ngozi. Mipasuko ya ngozi huwa na rangi iliyofifia zaidi kuliko rangi ya kawaida ya ngozi ya mwili wako. Mipasuko hupunguza nguvu ya kuhisi mguso, joto au maumivu. Mipasuko haiponi haraka, inaweza kuchukua wiki kadhaa hadi miezi.
-Mwili kuishia nguvu.
-Mwili kufa ganzi hasa kwenye viganja, mikono na miguu.

VIPIMO:
Wataalamu wa afya hufanya uchunguzi kwenye maabara kwa kuchukua mpasuko wa ngozi au kipande kidogo cha nyama cha mtu anaedhaniwa kuwa na ugonjwa wa ukoma au kwa mgonjwa wa ukoma ili kujua ni aina ipi ya ukoma inayomsumbua.

MATIBABU:
Tiba inapatikana bure kwenye hospitali zote za serikali ambapo wagonjwa hupewa dawa za kuua bakteria na dawa za kuzuia na kupunguza kuvimba kwa mwili.

Serikali pia hugharamia viatu maalumu kwa wagonjwa wa ukoma ili kuzuia athari na kupunguza ulemavu utokanao na kuharibiwa kwa mishipa ya fahamu, huduma za marekebisho ambazo ni pamoja na huduma za upasuaji, viungo vya bandia, magongo na viti mwendo.

Kugundua ugonjwa mapema ni muhimu sana. Matibabu ya mapema huzuia athari za ukoma, na kuzuia mtu mwenye ukoma kusambaza kwa wengine na kumsaidia mtu kuwa na maisha ya kawaida.

ATHARI ZA UKOMA:
Mwili kuwa katika umbo la ajabu mfano miguu kuvimba sana, mwili kuchoka, tatizo la kudumu la neva kwenye mikono na miguu, kupoteza nguvu ya kuhisi vitu. Watu wenye tatizo la kudumu la ukoma wanaweza poteza uwezo wa kutumia mikono au miguu yao kutokana na majeraha kwasababu wanakosa hisia ya maeneo hayo mfano wanaweza kuungua moto bila ya wao kujua.

MUDA GANI SAHIHI KUFIKA KWENYE HUDUMA ZA AFYA:
Fika kwenye huduma za afya pale unapopata dalili za ukoma hasa kama umewahi kugusana na mtu mwenye ukoma. Dalili muhimu ni baka au mabaka kwenye ngozi yasiyo na hisia ya mguso ambayo huambatana na ganzi kwenye mikono na miguu.

KUZUIA:
Kujikinga na ukoma kunahusisha kutogusana na mtu mwenye ukoma ambaye hakutibiwa. Pia watu walio katika matibabu kwa muda mrefu hawawezi kusambaza Ukoma.

Continue Reading
2 Comments

2 Comments

  1. Sitta Tumma

    08/02/2013 at 9:12 am

    Naihurumia sana, tena sana jamii inayosumbuliwa na tatizo hili la UKOMA!. Ugonjwa huu ni mbaya sana, maana unafedhehesha binadamu na mwingine kujikuta anakuwa ombaomba.

    Lakini, naishangaa sana Serikali yetu hii, maana kimsingi imeitelekeza kabisa jamii hii inayotatizwa na ugonjwa huu hatari wa Ukoma. Tafadhali sana Waziri wa Afya na Ustawi wa Jamii, Dk. Hussein Mwinyi, wasaidie wananchi hawa wanateseka mno. Wapeni misaada ya hali na mali, msikalie siasa tu!.

    • Dr. Joachim Mabula

      18/02/2013 at 3:37 am

      Ninatumanini ujumbe wako Sitta utafika kwa Wizara ila hata sie wananchi twapaswa sana kuwajali wale tunaodai kuwapenda.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Muhimu Kusoma