Connect with us

Siasa

SHEIKH ABEID AMANI KARUME: Mwanapinduzi aliyeibukia kwenye ubaharia

Published

on

April 7 ya kila mwaka ni siku ya kumbukumbu ya kifo cha rais wa kwanza wa Zanzibar, Hayati Sheikh Abeid Amani Karume ambaye alizaliwa mwaka 1905 na kufariki 7 Aprili 1972.

Hayati Mzee Karume ambaye ni Mmoja wa Waasisi wa Taifa, aliiongoza Zanzibar baada ya mapinduzi yaliyomwangusha Sultani aliyekuwa akitawala Zanzibar hadi mwanzoni mwa mwaka 1964. Baada ya miezi mitatu Zanzibar iliungana na Tanganyika iliyokuwa ikiongozwa na Mwalimu Julius Nyerere, na ndipo Muungano wa nchi hizi mbili ukazaa Tanzania.

Mzee Karume alikuwa Makamu wa Rais wa kwanza wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na aliitawala Zanzibar kwa miaka 8 tu mpaka mauti ilipomkuta Aprili 7, 1972 kwa kupigwa risasi na wabaya wake Kiswandui mjini Unguja.

Historia ya Hayati Karume

Kumbukumbu ya Zanzibar haiwezi kukamilika bila ya kumtaja Marehemu Sheikh Abeid Amani Karume. Sheikh Abeid Karume alizaliwa tarehe 4 Agosti, 1905 katika Kijiji cha Pongwe eneo la Mwera Kisiwani Unguja. Ni mtoto wa kwanza kati ya watoto watano wakiwemo wanaume watatu na wanawake wawili. Wote hao ni marehemu.

Historia inaeleza kuwa Abeid alikuwa mtoto wa mkulima, mwenye asili ya kutoka Nyasaland (sasa Malawi) kwa upande wa baba ake bwana Amani Karume na mama Bi Amina binti Kadudu, Mnyarwanda kutoka nchini Rwanda. Wazazi hao walikutana Unguja katika harakati za biashara na hatimaye kufunga ndoa na kuj

Kwa mujibu wa Naibu Mkurugenzi Idara ya Habari Maeleza Zanzibar, Dkt. Juma Mohammed Salum katika maandiko yake ameeleza kuwa, Abeid alikuwa mtoto mtiifu na mnyenyekevu kwa wazazi na mpenzi kwa watoto wenziwe na wakubwa  kijijini kwao.

Alipofikisha umri wa miaka minane (8) alipatwa na msiba wa kufiwa na baba mzazi, Amani Karume. Mzee Amani alikuwa ni muhimili wa Abeid kati ya mihimili yake miwili katika malezi yake; baba na mama.

Dkt. Salum anafafanua kuwa, “Haki mojawapo ya msingi ya kupata elimu shuleni iliyumba ingawaje Abeid alianza shule ya msingi Mwera akiwa na miaka minane, haikufua dafu. Mama yake alimpeleka mjini Unguja kwa mjomba wake akaendeleze kisomo chake, nako kulimtupa nje ya shule. Mtoto Abeid Amani Karume hakupata masomo shuleni zaidi ya miaka mitatu, lakini alipata masomo ya ulimwengu zaidi ya miaka ishirini na hivyo kumtia katika kundi la wasomi wa ulimwengu na kufanya vyema masomo ya Maarifa, Historia, Jiografia, Siasa na Haki”.

Marehemu Karume akiwa na baadhi ya wanajeshi baada ya Mapinguzi ya Zanzibar, 1964

Kutokana na kukosa elimu ya darasani, ilimlazimu kutafuta kazi katika bandari ya Zanzibar na baadaye alifanikiwa kuwa baharia ambaye alisafiri katika nchi mbalimbali duniani.

“Utambuzi huo ulimtia katika biashara na uchuuzi mdogo wa bidhaa mjini Unguja na mwisho kuzama katika kazi ya ubaharia ndani ya meli ya Golden Crown mwaka 1920 na kuendelea kuwa baharia katika meli mbalimbali hadi Septemba 23, 1941 alipoacha kazi ya ubaharia”, ameeleza Dkt. Salum katika jarida la Mwendo.

Baada ya kuacha kazi ya ubaharia, Abeid Karume alijiunga na vijana wenzake katika biashara, uchuuzi na kuthubutu kuunda vyama vya michezo, siasa na umoja wa kutetea haki za wafanyakazi na wakulima wa Unguja na Pemba. Hapo ndipo tunu za uongozi zilianza kujitokeza ndani ya akili yake  katika kupinga dhuluma zote.

Mwaka 1931 ilianzishwa klabu ya michezo African Sports na baadaye kubadili taratibu za michezo kuwa za siasa chini ya The African Association mwaka 1934 na hatimaye kuunganisha nguvu na kuunda chama cha Afro-Shirazi Association mnamo Februari 5, 1957 ambacho Karume alikuwa mmoja wa viongozi waandamizi.

Dkt. Salum anaeleza kuwa, Chama Cha Afro-Shirazi (ASP) chini ya uongozi wa Sheikh Abeid Amani Karume kilipambana na utawala wa kisultani kupinga uonevu, dhulma, unyonyaji na kudai haki na uhuru wa Mwafrika ndani ya nchi yake.

Kutokana na uonevu wa Sultani, ASP ikishirikiana na Umma Party iliyoongozwa na Abdulrahman Babu, waliunda kamati ya mapinduzi iliyoongoza na kufanikisha mapinduzi ya Januari 12, 1964. Baada ya mapinduzi, ASP na Serikali yake, vikiongozwa na Sheikh Abeid Amani Karume viliweka mapinduzi katika uchumi, elimu, kilimo na afya na kuweka hali za wananchi sawa. Ujenzi wa majengo bora na ya kisasa ulipata kasi ya maendeleo.

Nyumba za maendeleo Michenzani

Ndoto ya kuiongoza Zanzibar yafifia

Ndoto na dhamira yake ya kuleta maendeleo ilikatishwa ghafla siku ya April 7 1972. Sheikh Abeid Amani Karume aliuwawa na wanaotajwa kuwa ni ‘wapinga mapinduzi’ na maendeleo mema ya visiwa vya Unguja na Pemba ambao walitumia mtutu wa bunduki kutoa uhai wa kiongozi huyu mjini Unguja.

Mwandishi na Mchambuzi wa masuala ya kihistoria, Ali Shaban Juma anaeleza kuwa, akiwa ndani ya Jengo la Makao Makuu ya Chama Cha AfroShirazi (ASP) Kisiwandui mjini Unguja akicheza bao na viongozi wenzake, ghafla alishambuliwa kwa risasi na muuaji aliyedhamiria kufanya uovu huo.

Anaeleza katika moja ya maandishi yake kuwa waliotetekeleza uharifu huo hawakupendezewa na aina ya uongozi wa Hayati Karume wa kuwajali watu maskini na wanyonge kwa kuwaboreshea maisha yao.

                       Sheikh Abeid Karume akiwa Mwalimu Julius Nyerere wakati wa uhai wao

Miaka 8 ya utawala wake

Katika siku za kuishi kwake, Hayati Karume alikemea zaidi ukabila na kuhimiza utaifa, umoja baina ya wananchi chini ya sera za ujamaa. Katika moja ya hutuba zake anaeleza,  “Mwenyezi Mungu hataki viumbe vyake waishi kwa ukabila lakini tuliishi hivyo kwa miaka mingi sana. Kabila lilifika mpaka kuweka binadamu wenziwao katika hali ya utumwa, ikawa kabila moja ni la mabwana na wengine watumwa.

“Wanadamu sote sawa. Sisi ni wamoja, tena wote ndugu, wanadamu wote tuna heshima moja. Hakuna mwanadamu fungu lake limezidi mwenziwe, lakini baadhi ya wanadamu walikuwa wakitumia ukabila”.

Daima alitambua nguvu ya vijana katika ujenzi wa taifa. “Vijana tufanye kazi kwa bidii; tujenge Taifa letu; tujenge imani yetu, tuondoe tofauti zetu; tuwaonyeshe watu nini wanadamu wanaoishi katika utawala wao wana uwezo wa kufanya”.

Katika miaka nane ya utawala wake alifanikiwa kufanya mambo mengi, lakini jambo ambalo wazanzibari wengi wanamkumbuka Hayati Karume ni kuwajengea wananchi wake nyumba za kisasa za kuishi. Mradi huo ilianza Mei 1970 katika eneo la Michenzania ambako ulisambaa katika maeneo mbali ya visiwa vya Unguja na Pemba.

“ Hapo ndio ulikuwa mwanzo wa urithi muhimu uliotapaa maeneo mbalimbali ya Unguja na Pemba wa ujenzi wa Majumba ya Maendeleo aliotuachia Karume. Jumba lile la mwanzo liligharimu jumla ya shilingi Milioni nne laki saba na hamsini na mbili elfu na lina fleti 132”, ameeleza Dkt. Salum.

Hayati Sheikh Karume ataendelea kuenziwa, kukumbukwa kwa mambo mema aliyoyafanya katika kuwatetea wanyonge na kuboresha maisha wa watu wa Zanzibar. Lakini pia uwezo wake wa kujenga hoja, umoja na ushirikiano katika Muungano wa Tanzania.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

DATA

Maambukizi  ya Ukimwi yanavyoshamirisha yatima shule za msingi Iringa, Mbeya

Published

on

Mikoa ya Iringa, Mbeya na Njombe imetajwa kuongoza kwa idadi kubwa ya wanafunzi yatima wanaondikishwa katika shule za mingi, jambo linaloweza kuongeza gharama za matunzo kwa watoto hao.

Kulingana na uchambuzi wa takwimu za Wizara ya Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (TAMISEMI) za mwaka 2016 zinaeleza kuwa mkoa wa Iringa ulishika nafasi ya kwanza kitaifa kwa kuwa na wanafunzi  29,062 yatima sawa na asilimia 14.4% ya wanafunzi wote wa shule za msingi kwa mwaka huo.

Iringa ilikuwa na wanafunzi  wa shule za msingi wapatao 202,113 lakini kati ya hao mwanafunzi 1 kati ya 10 alikuwa ni yatima.

Kulingana na Sheria ya Mtoto ya Mwaka 2009, mtoto anahesabika kuwa ni yatima endapo atafiwa na mzazi mmoja au wote wawili. Kimsingi anakosa matunzo au upendo wa mzazi mmoja au wote wawili ambapo inaweza kuwa ni changamoto kwa ukuaji wake hasa katika upatikanaji wa elimu.

Takwimu hizo zinaonyesha kuwa siyo Iringa pekee ndiyo yenye idadi kubwa ya wanafunzi yatima lakini mikoa yote inayounda kanda ya Nyanda za Juu Kusini iko kwenye nafasi ya juu kabisa miongoni mwa mikoa 5  ya Tanzania bara yenye yatima wengi.

Nafasi ya pili inashikwa na mkoa wa Njombe ambao ulikuwa na wanafunzi  yatima 19,794 sawa na asilimia 12.7, ikifuatiwa na Mbeya (41,956) sawa na 11.3%. Mkoa wa nne ni Pwani (26,545) sawa na 10.4% na nafasi ya tano ni Kagera (45431) sawa na asilimia 9.8.

Mikoa hiyo mitano inaunda jumla ya asilimia 44.2  ya wanafunzi wote  731,536 yatima waliokuwepo katika shule za msingi kwa mwaka wa 2016. Hiyo ni sawa na kusema kuwa watoto 4 wa mikoa hiyo mitano kati ya 10 ya Tanzania bara ni yatima.

Lakini iko mikoa ambayo imefanikiwa kuwa na idadi ndogo ya wanafunzi  yatima ikiwemo Manyara ambayo ilikuwa na wanafunzi 15,854 sawa na 6.2% ikifuatiwa na Kigoma (6.5%),  Singida na Mtwara ambazo zote kwa pamoja zilikuwa na 6.7 %. Na mkoa wa tano toka chini ni Lindi (6.8%).

Nini kiini cha kuwepo utofauti mkubwa wa kimkoa wa uwepo wa wanafunzi yatima katika shule za msingi za serikali na binafsi nchini?

ASILIMIA ZA WANAFUNZI YATIMA KATIKA SHULE ZA MSINGI KIMKOA- 2016

 

Wadau waelezea dhana hiyo

Wadau wa afya na masuala ya elimu ya jamii wanaeleza kuwa kuna uhusiano mkubwa wa ugonjwa wa UKIMWI na uwepo wa wanafunzi wengi au wachache yatima katika maeneo mbalimbali nchini.

 Kulingana na takwimu za Tume ya Kudhibiti Ukimwi Tanzania (TACAIDS) za mwaka 2017 zinaeleza kuwa mikoa ya Mbeya, Njombe na Iringa ambayo ina wanafunzi wengi yatima ndiyo vinara wa maambukizi ya Virusi vya Ukimwi nchini.

Kwa muktadha huo idadi ya wazazi wanaofariki kwa maradhi hayo nayo ni kubwa; uwezekano wa watoto wengi kubaki au kuondokewa na wazazi wote wawili ni mkubwa. VVU husambazwa zaidi kwa njia ya ngono (Uasherati na uzinzi), Matumizi ya pombe na dawa za kulevya, kutakasa wajane na baadhi ya mila na desturi. Ugonjwa huo hauna dawa wala kinga.

TACAIDS inaeleza kuwa  mkoa wa kwanza ni Njombe wenye  asilimia 14.8 ikifuatiwa na Iringa kwa asilimia 9.1 na Mkoa wa Mbeya unashika nafasi ya tatu kwa asilimia 9. Lakini imebainika kuwa mikoa yenye wanafunzi yatima wachache katika shule ina viwango vidogo vya maambukizi ya UKIMWI. Mafano  Manyara (1.5%) na Lindi (2.9%).

Msemaji wa Tacaids, Glory Mziray, wakati akiongea na wanahabari alisema maeneo watanzania walioonesha kuwa na ufahamu sahihi wa elimu kuhusu Virusi vya Ukimwi (VVU) na Ukimwi wanafikia asilimia 60 jambo linalosababisha kuwepo mwamko mdogo wa kubadili tabia katika maeneo yenye maambukizi makubwa ya maradhi hayo.

Alibainisha kuwa njia mojawapo ya kupunguza maambukizi ya Ukimwi ni tohara kwa wanaume. Njia hiyo napunguza maambukizi ya Ukimwi kwa asilimia 60 na kusisitiza kuwa ipo haja ya kutoa elimu zaidi juu ya uelewa wa ugonjwa huo ili watoto wapate matunzo ya wazazi wote wawili.

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mtendaji wa Asasi ya Vijana ya YOPOCODE, Alfred Mwahalende amesema mila, ushirikina na kugombania mali ni sababu nyingine inayoongeza watoto yatima shuleni.

“Sababu zingine ni masuala ya kishirikina ambayo hayazungumzwi sana. Katika maeneo ambayo tumekutana na wanavijiji wanaseama baba alirogwa kutokana na mali ili ndugu zake warithi. Wengine wanatafuta utajiri kwa kutoa ndugu zao kafara.” Ameeleza Mwahalende.

Amebainisha kuwa elimu itolewe kwa jamii juu ya kuwatunza watoto yatima na jinsi ya kujikinga na maradhi yote yanayosababisha vifo kwa wazazi ambao wanawajibika kuwalea na kuwasomesha watoto.

“Ninachoweza kusema ni elimu  itolewe lakini pia Asasi zinazoshughulika na masuala ya watoto yatima zione njia ya kuweka sawa kuimarisha na kuwapokea watoto wengi kwenye vituo vyao.” Amesema Mwahalende.

Continue Reading

Sayansi na Teknolojia

Maxence awataka vijana kuchangamkia fursa za mtandao ya kijamii

Published

on

Mkurugenzi Mtendaji wa JamiiForums, Maxence Melo amesema licha ya kuwepo kwa sheria zinazoonekana kuminya uhuru wa mitandao ya kijamii, bado vijana wana nafasi kubwa ya kufaidika na fursa mbalimbali zilizopo kwenye teknolojia hiyo inayokuwa kwa kasi duniani.

Akizungumza mwishoni mwa wiki katika semina iliyofanyika Tume ya Sayansi na Teknolojia Tanzania (COSTECH) jijini Dar es Salaam, Melo alisema kuna fursa nyingi ambazo zikitumika vizuri zinaweza kubadilisha maisha ya vijana ambao wanatumia mitandao ya kijamii kwasababu Tanzania iko kwenye ramani ya dunia.

“Fursa ni kwamba mitandao imetufungua sana kwa kiwango ambacho Tanzania imeiingia kwenye ramani. Kuna vitu vingi vinatokea ambavyo tunaweza kuvifanya ni innovation (uvumbuzi). Lazima tutengeneze innovation ambazo zinaweza kutusaidia.” amesema Melo.

Amesema fursa ya kwanza ni ya miamala ya fedha inayofanyika kwa njia ya mtandao ambayo inawezeshwa na intaneti ambapo kijana anaweza kupata fedha popote alipo kwaajili ya shughuli zake za kijamii au kiuchumi na kuokoa muda wa kwenda benki au kwenye mashine za kutolea fedha (ATM Machine).

“Miamala mnayoifanya kwa M-pesa isingewezekana bila kuwa na mtandao wa intaneti. Inaweza kufanyika lakini ingeweza kufanya kama inavyofanyika bila mtandao wa intaneti. Intaneti ikikata kabisa hapa nchini, mabenki hayatafanya kazi kwa ufanisi kama ambavyo yanafanya kwa sasa,” amesema Melo.

Amebainisha kuwa fursa nyingine ujio wa sarafu ya digitali (Cryptocurrency) inayowawezesha vijana kufanya biashara ya mtandao ikiwemo kuweka dhamana, kununua hisa. Cryptocurrency ni sarafu iliyojificha ambayo huwezi kuiona kwa macho lakini unaweza kuitumia kwa matumizi ya kila siku.

“Hata kwenye mitandao mnaona kuna kitu kinakuja kinaitwa “Cryptocurrency” ni fursa. Fursa zinaweza kuwa zimegawanyika; fursa ya kupigwa au fursa ya kufanya kihalali kwasababu hata humo katikati wameingia wapigaji. Tumejaribu kuangalia wale wanaosema kwenye “cryptocurrency” na uhalisia wake na jinsi ya kwenda mbele.” Amefafanua Melo.

Hata hivyo, amewataka vijana kuwa makini na biashara za mtandaoni ili kuepuka matapeli ambao wanatumia teknolojia ya mitandao vibaya, “Ni vema mnapokuwa mnafanya hayo mambo mkajua kabisa kupigwa ni rahisi.”

Ameongeza kuwa mitandao inaweza kuwa njia nzuri ya kuimarisha Demokrasia ya vyama vingi ambapo wananchi wanapewa uhuru wa kuchagua kiongozi wanayemtaka kwa kutumia teknolojia rahisi ambayo itaepusha vurugu za kisiasa na kuongeza ajira kwa vijana.

“Kwa ambao mnafuatilia nchi moja ya kiafrika imetumia ‘Cryptography’ (maandiko ya mficho) kwaajili ya uchaguzi. Inasaidia kuepusha haya mambo ya kusema kwamba si tumeibia kura, kwahiyo kwa yeyote atakayetengeneza teknolojia hiyo ataisaidia Tume ya Uchaguzi, vyama vya siasa kusimamia uchaguzi. Kila kitu kiko wazi aliyeshinda kashinda kihalali. ‘Cryptography’ ndio mustakabali wa kizazi hichi tulichonacho.” Amesema Melo.

Lakini amesema ujio wa Sheria ya Maudhui ya Mtandaoni ya mwaka 2015 na Kanuni zake za mwaka 2018 zimeminya utendaji wa mitandao hasa kwa vijana wanaoendesha majukwaa, blogu hata redio na runinga za mtandaoni kwasababu sio sehemu salama kwa wafanyabiashara na makampuni kutangaza bidhaa au huduma zao.

“Sheria na kanuni zinazotengenezwa na mamlaka hapa niwaambie ukweli eneo hilo sio salama tena. Ninaweza kukuambia wekeza lakini halilipi. Tangu kuingia kwa kanuni za maudhui mtandaoni makampuni yameondoa matangazo”, amesema Melo.

Kwa upande wake, Mtaalamu wa Usalama Mtandaoni kutoka kampuni ya Kabolik, Robert Matafu amesema wakati vijana wanatumia fursa za mtandaoni ni muhimu pia wafikirie kujihakikishia usalama wao binafsi na miradi yao.

“Teknolojia ni njia inayokusaidia kurahisisha kazi. Ukitaka kuwa salama ni muhimu ukajenga mfumo thabiti utakaokulinda na hatari zote. Kwasababu kwenye mtandao kunapatikana kila taarifa hata jina lako, makampuni na mashirika ni muhimu kuwa nasera na miongozo “ amesema Matafu.

Amesema ili kujihakikishia usalama zaidi ni kuweka neno la siri (password) kwenye simu na kompyuta ili kutokuruhusu mtu yeyote asiyehusika kuingilia mawasiliano au shughuli zako.

Naye, Dkt. Philip Filikunjombe kutoka Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA) amesema watumiaji wa mitandao ya kijamii wanatakiwa kuzisoma na kuzielewa sheria na kanuni za Makosa ya mtandao ili kuepuka kuingia kwenye matatizo yasiyo ya lazima.

Amebainisha kuwa vijana wakifahamu sharia itawasaidia kufahamu mambo halali na haramu kwenye mitandao na kuwasaidia kuendeleza miradi itakayowanufaisha kiuchumi na kijamii.

Continue Reading

Afya

Kadi alama ya lishe  kutokomeza utapiamlo, udumavu kwa watoto chini ya miaka 5

Published

on

Serikali imeanza kutumia kadi alama ya lishe ili kuongeza uwajibikaji kwa watoa huduma itakayosaidia kupunguza tatizo la utapiamlo na udumavu kwa watoto nchini.

Muhtasari wa hali ya utapiamlo Tanzania ya mwaka 2016 inaonyesha kuwa asilimia 34 ya watoto chini ya umri wa miaka mitano nchini wamedumaa. Kwa maeneo maeneo ya mjini ni asilimia 25 na vijijini ni asilimai 38.

Kutokana na viwango vikubwa vya utapiamlo na udumavu vinavyosababisha na lishe duni, vimeathiri ukuaji na uwezo wa watoto kijifunza shuleni, jambo ambalo lina matokeo hasi kwa nguvu kazi ya taifa.

Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu amesema  matumzi ya kadi alama ya lishe utasaidia kufuatilia ufanisi na uwajibikaji wa watoa huduma za lishe nchini ili kuhakikisha viashiria vyote vya utapimlo vinadhibitiwa  mapema na kuwawezesha watoto na watu wazima kuepukana na udumavu wa akili na mwili.

“Katika kufuatilia kiwango cha ufanisi katika utekelezaji wa afua za lishe nchini na kuhimiza uwajibikaji kwa watoa huduma, Wizara imeanza kutumia Kadi Alama ya Lishe (Nutrition Score Card). “ amesema Waziri Ummy.

Amesema Kadi hiyo itakuwa na viasharia 18 ambavyo vitatumika kupima utekelezaji wa lishe katika maeneo mbalimbali nchini. Viashiria hivyo vitatumika kama vigezo vya msingi ambavyo vinaonyesha mtoto aliyekidhi vigezo muhimu vya lishe ikiwemo kupata matone ya vitamin, madini, chakula bora na chanjo.

“Kadi Alama hii ina jumla ya viashiria 18 ambavyo vinatumika kufuatilia utekelezaji wa afua za lishe na matumizi ya kadi hii yamezingatia uzoefu uliopatikana katika matumizi ya kadi alama nyingine zilizopo nchini kama ile ya Malaria na ile ya Afya ya Uzazi, Mama na Mtoto. “, amesema Waziri Ummy.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Huduma za Jamii, Peter Serukamba amesema  ili kampeni hiyo ifanikiwe, serikali inatakiwa kuongeza bajeti kwa taasisi  ya Chakula na Lishe (TFNC) kuwezesha kutimiza majukumu yake ikizingatiwa kuwa taasisi hiyo inafanya kazi na sekta zaidi ya moja.

Amesema viwango vya udumavu vinavyotokana na lishe duni kwa watoto nchini siyo vya kuridhisha na serikali ifanye juhudi za makusudi kutatua changamoto hiyo kwa watoto.

Kwa mujibu wa Ripoti ya Mapitio ya bajeti ya Lishe iliyotolewa na Shirika la Watoto duniani (UNICEF-2015/2016) nchini Tanzania inaeleza kuwa bajeti iliyotengwa kwenye shughuli za lishe ya taifa imeongezeka hali iliyochochea ongezeko la matumizi mara mbili zaidi ukilinganisha na mwaka wa fedha wa 2011/2012 na 2014/2015.

Ripoti hiyo inaeleza kuwa matumizi halisi katika sekta hiyo kwa mwaka 2011/2012 yalikuwa bilioni 10.5 na bajeti hiyo imekuwa ikiongezeka kila mwaka na hadi kufikia 2014/2015 ilikuwa bilioni 22.5. Licha ya ongezeko hilo bado bajeti hiyo haikidhi mahitaji yote ya lishe inayoelekezwa katika sekta mbalimbali ambazo zinahusika kuboresha afya za watoto.

Matumizi ya bajeti ya lishe yanaelekezwa katika maeneo matatu makuu ambayo ni kuhimiza ulaji wa chakula bora kwa watoto wachanga na watoto wadogo; kuzuia na kupambana na utapiamlo na kuboresha mazingira kuiwezesha serikali kutoa huduma bora za lishe nchini.

Shughuli zote hizo zinaratibiwa na sekta za afya na ustawi wa jamii, maendeleo ya jamii, jinsia na watoto; elimu; kilimo, usalama wa chakula; maji na usafi; mifugo na uvuvi; biashara na viwanda na taasisi za fedha.

 

Utapimlo na Udumavu

Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO) linaeleza kuwa utapiamlo ni upungufu, ziada au kutokuwa na usawa katika kiwango cha chakula kinachompa mtu nguvu au virutubisho mwilini. Hali hii hutokea kwenye makundi mawili; kwanza kutokuwa na lishe ya kutosha ambako kunajumuisha kudumaa, kuwa  na uzito mdogo pamoja na kukosa virutubisho vya kutosha.

Pili ni kula vyakula vinavyoleta  unene uliopitiliza na magonjwa yanayotokana na mtindo wa maisha. Na hali hii huwapata zaidi watoto na watu wenye kipato kizuri waishio mjini.

Sababu kubwa ya watoto kupata utapiamlo ambao unasababisha udumavu wa akili na mwili ni kwamba familia nyingi hula vyakula vya wanga kwa wingi mfano ugali wa mahindi, unga wa mtama, muhogo, mchele na vyakula vya jamii ya maharage. Milo mingi hukosa mchanganyiko wa protini ya wanyama, mimea, mbogamboga na matunda.

Ripoti ya ya Shirika la Watoto Duniani  (UNICEF) inayoangalia  viwango vya ukosefu wa lishe kati ya mwaka 1992-2015 inaonyesha kuwa udumavu na utapiamlo sugu umepungua kutoka asilimia 50 hadi 34, huku utapiamlo uliokithiri ukipungua kutoka asilimia 7 hadi 5 na hali ya upungufu wa uzito ikipungua kutoka asilimia 24 hadi 14.

Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu anaendelea kuwa kuwa, “Katika kupambana na utapiamlo nchini, Wizara yangu kwa kushirikiana na wadau wa Lishe imetoa matone ya nyongeza ya vitamin A kwa watoto wa kati ya miezi sita na miaka mitano sambamba na dawa za minyoo kwa watoto wa umri kati ya mwaka mmoja na miaka mitano.”

Amebainisha kuwa wizara yake itaendelea  kutoa huduma za matibabu ya utapiamlo mkali kwa watoto kupitia; kuongeza idadi ya Hospitali zinazotoa matibabu ya utapiamlo na kuboresha miundombinu ya hospitali kwenye wodi  17 za kulaza watoto.

“Wizara yangu pia imeendelea kuimarisha mfumo wa upatikanaji wa chakula dawa na vifaa vya kupimia hali ya Lishe pamoja na kujengea uwezo wa watoa huduma.” Amesema Waziri Ummy.

Naye, Waziri wa Fedha na Mipango, Dkt. Philip Mpango Amesema kuwa kwa mwaka wa fedha 2018/2019 Serikali itakua na miradi mingi ya kutekeleza, miongoni mwa miradi hiyo ni kupambana na tatizo la utapiamlo hivyo ni vema kama nchi ikaangalia namna bora ambayo Benki ya Dunia inaweza kusaidia katika utekelezaji wake.

“Kitaalamu mpaka mwanadamu anapofikisha siku 1000 ni kipindi muhimu sana kinachoamua maisha ya mwanadamu atakapokuwa mtu mzima atakuwa na uwezo gani wa kufikiri, kutokana na hali hiyo mtu ambaye atakua na utapiamlo uwezo wake utakua ni mdogo zaidi kulinganisha na mtoto aliyepata lishe bora’” alifafanua Dkt. Mpango.

Katika kutekeleza mradi huo Serikali itafanya kazi na Benki ya Dunia kwa kushirikiana na Wizara ya Afya pamoja na Taasisi ya Chakula na Lishe ili kuhakikisha kwamba Taifa linapunguza kwa kiasi kikubwa tatizo la utapiamlo.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com