Connect with us

Biashara/Uchumi

RIPOTI YA CAG: Rais Magufuli asisitiza trilioni 1.5 hazijapotea, aitupia lawama mitandao ya kijamii

Published

on

Rais John Magufuli amesema ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Serikali (CAG) aliyokabidhiwa haionyeshi upotevu wa trilioni 1.5 na kwamba ni upotoshaji unaofanywa na baadhi ya watu kwenye mitandao ya kijamii una lengo la kuigombanisha Serikali na wananchi.

Kauli ya Rais imekuja ikiwa zimepita siku chache tangu Katibu wa Itikadi na Uenezi wa Chama Cha Mapinduzi kutoa kauli inayofanana na ya Rais kuwa hakuna fedha iliyopotea na kilichopo ni kutokueleweka kwa ripoti ya CAG.

Akizungumza leo muda mfupi baada ya kuwaapisha Majaji wa Mahakama, Ikulu jijini Dar es Salaam, Rais Magufuli amesema aliwasiliana na CAG, Prof. Mussa Assad na kwamba alikiri kuwa hakuna upotevu wa trilioni 1.5 zinazosemekana hazijulikani zilipo.

“Nilikuwa ninasoma baadhi ya mambo mengine wanasema Serikali imeiba trilioni 1.5. Siku moja nikampigia Controller and General Auditor General (Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Serikali) mbona kwenye ripoti yako uliyonisomea hapa Ikulu hukunieleza huu wizi wa trilioni 1.5.” amesema Rais Magufuli.

Amesema kama kweli upotevu wa fedha huo ungekuwa umetokea angechukua hatua mapema za kuwafukuza kazi watendaji waliohusika na ufisadi huo lakini kinachoonekana ni upotoshaji unaofanywa kwenye mitandao ya kijamii na kuwaaminisha wananchi kuwa fedha zimeibwa na Serikali.

“Kwasababu ungenisomea hapo siku hiyohiyo ningefukuza watu, kama nimefukuza wakurugenzi watatu siku hiyohiyo kwasababu ya hati chafu, hawa trilioni 1.5 uliwaficha wapi? Nimejaribu kusoma kwenye ripoti yako (ripoti ya Ukaguzi ya CAG) sioni mahali palipoandikwa zimepotea trilioni 1.5. Prof. Assad aliniambia hakuna kitu kama hicho, nikamuuliza Katibu Mkuu akasema hakuna kitu kama hicho.” Ameeleza Rais Magufuli.

Hata hivyo, Rais Magufuli hakufafanua trilioni 1.5 zimetumikaje kama kweli hazijapotea, zaidi ya kuwalaumu watumiaji wa mitandao ya kijamii kutumia uhuru wa kutoa maoni kujadili ripoti ya CAG ambayo inaonesha trilioni 1.5 hazijulikani zimetumikaje.

“Kuna ugonjwa tumeupata Tanzania wa kufikiri kila kinachoandikwa kwenye mitandao ni cha ukweli. Sasa sifahamu huu ugonjwa umetoka wapi? Lakini ni kwasababu hii mitandao hatuicontrol (hatuisimamii) sisi, wako huko wenye mitandao yao, wao interest (maslahi) yao ni kutengeneza biashara hawajali madhara mtakayoyapata.” Amesema Rais.

Kauli ya Rais imeungwa mkono na Naibu Waziri wa Fedha na Mipango, Dkt. Ashatu Kijaji akiwa bungeni Dodoma wakati akitoa tamko la Serikali juu kutoonekana kwa matumizi ya trilioni 1.5 kwenye matumizi ya Serikali kwa mwaka wa fedha wa 2016/2017.

“Kutokana na matumizi ya mfumo huu wa viwango vya Kimataifa vya Uhasibu katika sekta ya umma, napenda kuliarifu Bunge lako Tukufu na Watanzania kwa ujumla kwamba hakuna fedha taslimu ya shilingi trilioni 1.51 iliyopotea au kutumika kwenye matumizi ambayo hayakuidhinishwa na Bunge. Hivyo basi, madai ya baadhi ya watu wasiolitakia mema Taifa letu na Serikali yetu ya Awamu ya Tano hayana msingi wowote wenye mantiki.” Amesema Naibu Waziri.

Amesema wakati CAG akifanya ukaguzi wa mahesabu, Serikali ilikuwa inatekeleza mpango mpya wa kimataifa wa mahesabu katika sekta ya umma (International Public-Sector Accounting Standard IPSAS Accural) na kwamba ndio ulioleta mkanganyiko wa mahesabu.

“Napenda kulitaarifu Bunge lako Tukufu kwamba, kuanzia mwaka 2016/17, Mamlaka ya Mapato Tanzania ilianza rasmi kuyatambua mapato kwa mfumo wa Accrual. Hivyo basi, kati ya mapato haya ya shilingi trilioni 25.3, yalikuwemo pia mapato tarajiwa (receivables) kama mapato ya kodi yenye jumla ya shilingi bilioni 687.3 pamoja na mapato ya kodi yaliyokusanywa kwa niaba ya Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar ya jumla ya shilingi bilioni 203.92 (transfer to Zanzibar).” Amesema Naibu Waziri na kuongeza kuwa,

“Katika uandishi wa taarifa ya ukaguzi, CAG alitumia taarifa za hesabu na nyaraka mbalimbali ikiwa ni pamoja na Taarifa za Utekelezaji wa Bajeti (Budget Execution Report) ambapo hadi kufikia tarehe 30 Juni 2017, mapato yalikuwa jumla ya shilingi trilioni 25.3 na matumizi yalikuwa shilingi trilioni 23.79.”

Naibu Waziri amefafanua kuwa Matumizi ya trilioni 23.79 hayakujumuisha bilioni 697.85 zilizotumika kulipa dhamana na hati fungani za Serikali zilizoiva. Pia Matumizi hayo yalikuwa hayajafanyiwa uhamisho (re-allocation) wakati ukaguzi unakamilika.

Ameongeza kuwa, baada ya kufanya uhamisho jumla ya matumizi yote kwa kutumia Ridhaa za Matumizi (Exchequer issues) yalikuwa shilingi trilioni 24.4. Amedai kuwa trilioni 1.51 zilizodaiwa kutoonekana kwenye matumizi ya Serikali zilitokana na mchanganuo ufuatao;

Katika ripoti ya CAG aliyoitoa hivi karibuni katika ukurasa wa 34 imeelezea kwa undani kuhusu kutoonekana kwa matumizi ya fedha hizo, ambapo aliwataka wabunge kuihoji Serikali ziliko trilioni 1.5 kwasababu katika ukaguzi wake hakubaini zimetumikaje ingawa hakusema zimepotea.

Tangu kutolewa kwa ripoti ya CAG ya ukaguzi wa hesabu za Serikali na mashirika mbalimbali nchini kwa mwaka wa fedha unaoishia June 2017. Mijadala mbalimbali imeendelea kwenye mitandao ya kijamii kuhusu mambo mbalimbali yaliyoibuliwa na CAG ikiwemo kutojulikana kwa matumizi ya trilioni 1.5.

Baadhi ya vyama vikiwemo vya CCM, ACT-Wazalendo na CHADEMA vilitoa maoni yao kuhusu ripoti hiyo.

Mbunge wa Kigoma Mjini, Zitto Kabwe amekuwa alijitokeza kwenye mitandao ya kijamii akisisitiza kuwa ukaguzi wa CAG ulihusisha fedha zilizokusanywa na sio za hati fungani ambazo Serikali imezitolea maelezo.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Biashara/Uchumi

Wasafirishaji wa kahawa, chai waneemeka na ushuru wa forodha

Published

on

Wasafirishaji wa kahawa, chai, samaki na ngozi kutokana Tanzania  kufaidika na soko la Afrika Mashariki baada jumuiya hiyo kuanzisha  mfumo wa pamoja wa forodha mipakani unaolenga kuimarisha biashara.

Mfumo huo unalenga kupunguza urasimu na kuchelewa kwa mizigo kwenye mipaka  kunakotokana na ukaguzi wa bidhaa hizo kabla hazijaingia kwenye nchi nyingine. Mfumo huo pia utapunguza gharama za kuvusha bidhaa kwenye mipaka kwasababu wasafirishaji hawatakaguliwa kwenye kila mpaka.

Taarifa ya Kamati ya forodha ya Afrika Mashariki imesema mfumo wa pamoja wa forodha mipakani kwa bidhaa 5 ulianza Mei 10 mwaka huu, na kwa bidhaa zote utaanza rasmi June 1.

Kamati ya Forodha inatekeleza maelekezo ya Kikao cha 19 cha Afrika Mashariki kilichofanyika Februari. Kwa mujibu wa taarifa hiyo, hadi kufikia Disemba mwaka huu, mfumo huo utahusisha bidhaa zinazosafirishwa na meli na biashara zote zinazofanyika ndani ya mipaka ya jumuiya hiyo.

Tanzania kama zilivyo nchi zingine za Afrika Mashariki hazifanyi vizuri biashara ya mipakani ukilinganisha na vigezo vya kimataifa. Ripoti ya Benki ya Dunia ya Biashara 2018 inaeleza kuwa nchi za Afrika Mashariki zilipata alama za chini kwenye viashiria vya biashara ya mipakani.

Kwa mfano, Rwanda ilishika nafasi ya 87, ikufuatiwa na Kenya nafasi ya 106, Uganda (127), Burundi (164) na Tanzania (182) miongoni mwa nchi zote duniani.

Wataalamu wa biashara wanaeleza kuwa kuondoa vikwazo visivyo vya ushuru mipakani kutasaidia kupunguza gharama za kusafirisha bidhaa kati ya asilimia 12.5 na asilimia 17.

                               Malori yakisubiri kuvuka mpaka

Hata hivyo, hatua kubwa imepigwa ambapo bidhaa zinachukua siku 3 hadi 5 kutoka katika bandari za Mombasa na Dar es Salaam kuelekea Kampala, Kigali na Bujumbura. Mfumo huo pia umepunguza gharama za ziada kwa wasafirishaji ambazo walikuwa wanatozwa kwa malori yao kukaa muda mrefu bila kupakuliwa mizigo. Gharama za roli ambalo halijashusha mzigo ni Dola za Marekani kati ya 200 na 400.

Pamoja na changamoto za uchukuzi, wadau mbalimbali wamendelea kutafuta ufumbuzi wa kudumu wa kukuza biashara katika ukanda wa Afrika Mashaki na nchi nyingine ili kukuza kiwango cha uchumi na maendeleo kwa wananchi wa kawaida.

Kwa kutambua hilo, taasisi ya Alama ya Biashara Afrika Mashariki (TMEA) kwa kushirikiana na nchi za ulaya wameanzisha mfuko maalumu utakaosaidia kutatua changamoto mbalimbali za uchukuzi kwa kutumia utafiti na ugunduzi wa njia bora za kuimarisha sekta ya uchukuzi ili kukuza biashara barani Afrika.

Mfuko huo unajulikana kama Ufumbuzi katika Sekta ya uchukuzi na Usafirishaji (Logistic Innovation for Trade (LIFT) Fund) unalenga kuibua mbinu mbadala za kisayansi zitakazosaidia kutatua tatizo la usafiri wa mizigo ambalo limekuwa kikwazo cha kukua kwa biashara katika ukanda wa Afrika Mashariki.

“Tumepiga hatua kubwa katika kupunguza gharama za uchukuzi na usafiri katika ukanda huu kwa njia za ufumbuzi. Mfuko unatarajia kutafuta njia mbadala zitakazoinua ushindani wa biashara ambao utachangia mafanikio ya jumuiya ya Afrika Mashariki”. inaeleza ripoti ya mfuko huo.

Malengo ya mfuko ni kupunguza mda mwingi unaotumika kusafirisha bidhaa katika milango mikuu ya Afrika Mashariki na kuchangia katika malengo ya TMEA ambayo yanakusudia kupunguza mda wa usafiri katika milango mikuu ya usafirishaji kwa asilimia 15 ifikapo mwaka 2016.

Ripoti hiyo inaeleza kuwa ikiwa sekta ya uchukuzi na usafiri ya Afrika Mashariki haitapatiwa ufumbuzi wa kudumu mafanikio ya biashara katika nchi hizo hayatafanikiwa na kukua katika viwango vya kimataifa na kuchangia kukuza uchumi wa nchi mojamoja za ukanda huu ambazo zinakabiliwa na changamoto nyingi za umaskini.

Continue Reading

Biashara/Uchumi

Wasafiri kutoka China kuipata thamani sekta ya utalii Tanzania

Published

on

“Nafikiri kichocheo kikubwa cha uchumi wa Tanzania kitakuwa utalii,” hayo yalikuwa maneno ya Gavana Mstaafu, Prof Benno Ndulu wakati wa Mkutano wa mwaka wa taasisi ya utafiti wa uchumi na Jamii (ESRF) Mie 3 mwaka huu.

Kauli hiyo ilikuwa ni kuikumbusha serikali kuwa ikitumia vizuri fursa ya utalii inaweza kuwa nguzo muhimu kwa ukuaji wa uchumi wa nchi siku zijazo. Umuhimu huo unajitokeza katika sura tofauti ikizingatiwa kuwa Tanzania inaweza kunufaika na watalii kutoka China wanaopendelea zaidi kutalii katika nchi za Afrika.

Kwa mujibu wa Shirika la Utalii Duniani (UNWTO) wasafiri kutoka China wanaongoza kwa matumizi ya pesa na muda kwenye sekta ya utalii duniani ambapo mwaka 2017 pekee walitumia Dola za Marekani 260 bilioni. Matumizi hayo yanafanyika zaidi Afrika kutokana na urahisi wa upatikanaji wa visa, vivutio vingi vya kitamaduni na kihistoria.

Hali hiyo imeifanya Afrika kuwa kivutio kikubwa kwa watalii kutoka China. Utafiti wa hivi karibuni uliofanywa na Jukwaa la Usafiri duniani la Travelzoo umebaini kuwa bara la Afrika limekuwa chagua la kwanza la mapumziko ya watalii wa China kwa mwaka 2018 na kuzipiku Japan na Australia.

Watalii hao hutembelea zaidi nchi za Morocco,Tunisia, Afrika Kusini, Namibia, Madagascar na Tanzania. Mwaka huu, nchi jirani ya Kenya imezindua kampeni ya masoko kuifikia China ikitarajia kuwapata wageni 53,000 kutoka China ambao tayari walitembelea nchi hiyo mwaka uliopita.

Jambo la kuvutia katika nchi za Afrika ni kuanzishwa kwa visa zenye masharti rahisi kwa raia wa China. Kwa mujibu wa Kampuni ya usafiri ya ForwardKeys, baada ya Morocco na Tunisia kurahisisha upatikanaji wa visa, kumekuwa na ongezeko la asilimia 240 na 378%  wasafiri wa China walioingia katika nchi hizo.

Travelzoo wanaeleza kuwa bara la Afrika litaendelea kushuhudia ongezeko la watalii hasa kutoka China ambao wanavutiwa na mandhari nzuri na utamaduni.

Watalii kutoka China ni mafano mzuri wa jitihada za China kuchangia ukuaji wa uchumi wa Afrika. Afrika hasa Tanzania imekuwa mshirika muhimu wa maendeleo wa China hasa katika sekta za ujenzi, elimu, afya, miundombinu ambazo zimetengeneza ajira na kukuza ujuzi na teknolojia kwa wananchi.

                     Fukwe za Ngonga zilizopo kwenye ziwa Nyasa wilaya ya Kyela

Hata hivyo, China inatumia fursa hiyo kujiimarisha kijeshi katika nchi za Afrika ili kushindana na Marekani. China imekuwa ikiwachukua vijana wengi wa Afrika na kuwapa mafunzo ya program mbalimbali zinazolenga kuimarisha utamaduni wa China katika bara hilo.

Kitendo hicho kimeufanya utawala wa Donald Trump wa Marekani, kuongeza vikwazo kwa watalii kuingia nchini mwake akihofia kupoteza uungwaji wa mataifa ya Afrika.

Kulingana na shirika la biashara la Umoja wa Mataifa (2014) limeeleza kuwa utalii ni kichocheo kikubwa cha ukuaji wa uchumi, ikizingatiwa kuwa mwaka 2014 pekee ulichangia asilimia 8.5 ya pato la ndani la Afrika na kutengeneza asilimia 7.1 ya ajira zote.

Aliyewahi kuwa Waziri  Maliasili na Utalii, Prof. Jumanne Maghembe wakati akiwasilisha bajeti ya wizara hiyo mwaka 2017/2017 alisema sekta ya Utalii ni kichocheo cha ukuaji wa uchumi hasa katika sekta za kilimo, mawasiliano, miundombinu, usafirishaji, burudani na uzalishaji wa bidhaa na huduma kwa watalii.

“Aidha katika mwaka 2016/2017 watu laki tano waliajiriwa katika sekta ya Utalii na wengine milioni moja walijiajiri wenyewe katika sekta hiyo. Vilevile sekta ilichangia asilimia 17 ya Pato la Taifa na kulipatia Taifa asilimia 25 ya fedha za kigeni”, alinukuliwa  Prof. Maghembe.

 

Nini kifanyike kukuza utalii Tanzania

Baadhi ya tafiti zinakadiria mchango wa pato la taifa kupitia sekta ya utalii unaweza kuongezeka kwa asilimi sita tu ndani ya mwaka 2015-2025,iwapo tu serikali ya Tanzania itaweza kukabiliana na vikwazo ndani ya sekta hii kwa kupunguza utozaji wa ushuru usio na mpangilio kwa wawekezaji na kuthibiti watoza kodi wasio rasmi yaani vishoka ambapo kunaweza kuwa na ongezeko la zaidi ya asilimia 20.

Ili kuboresha sekta ya utalii nchini Tanzania elimu ya darasani na katika sekta hii ni muhimu  ili kuwa na kizazi kitakacho linda hifadhi ya utalii wa taifa.

Hata hivyo, uboreshaji wa miundombinu ya viwanja vya ndege ni muhimu ili kuongeza wigo wa watalii wa kimataifa kutembelea vivutio vilivyomo nchini.

Continue Reading

Biashara/Uchumi

Mgongano wa kisheria unavyokwamisha uwekezaji Afrika Mashariki

Published

on

Baada ya Tanzania na Kenya kufanya mabadiliko ya kisheria katika sekta ya madini, ripoti mpya ya utafiti imeeleza kuwa hatua hiyo ni kikwazo katika kuvutia uwekezaji katika nchi hizo za Afrika Mashariki.

Taasisi ya Fraser ya Canada katika utafiti wake wa Makampuni ya Madini 2017, imetaja sheria hizo kama wingu zito kwa kampuni za kigeni kutokana na nchi hizo mbili kushika nafasi ya mwisho katika uvutiaji wa wawekezaji.

Katika taarifa yake ya mwaka, Fraser imeiweka Kenya katika nafasi  ya pili kutoka mwisho duniani baada ya Guetemala na ya mwisho katika nchi za Afrika.

Kwa mujibu wa Fraser, taasisi inayoongoza kwa utafiti wa sera na mipango katika sekta binafsi, Tanzania iko miongoni mwa nchi za mwisho kwa kuvutia wawekezaji barani Afrika, na nafasi ya 78 katika ya nchi 91 zilizoshiriki utafiti huo duniani.

Tanzania imeshuka kutoka nafasi ya 59 kati ya nchi 104 mwaka 2016, kutokana na sheria mpya kuweka vikwazo kwa wawekezaji wa kigeni hasa katika utawala, kodi, usuluhishi na usalama.

“Mabadiliko ya kibunge nchini Tanzania, ambayo tayari yameanza kutendewa kazi yanapunguza nguvu ya mikataba na kuondoa nafasi ya usuluhishi wa kimataifa katika kutatua migogoro na serikali. Hili linaondoa uthabiti na kutengeneza mazingira magumu ya uwekezaji,” imeeleza ripoti hiyo.

Mwanahabari, Njiraini Muchira ambaye anafanya kazi na Jalida moja nchini Kenya alimuhoji, Mtendaji Mkuu wa Shirika la Madini la Kenya ambapo alikaririwa akisema, “Utafiti huo unawaambia watunga sera kwamba wawekezaji hawaichukulii Afrika Mashariki kama sehemeu nzuri ya uwekezaji, kwasababu kanuni siyo rafiki.”

Sheria za nchi hizo mbili zinataka mapato ya madini yachangie kiasi kisichopungua asilimia 10 kwenye pato la taifa (GDP) kutoka kiwango cha awali cha chini ya asilimia 1 kwa Kenya na 3.5% kwa Tanzania.

Taarifa kutoka Kenya zinaeleza kuwa, serikali imechapisha kanuni ambazo zinayataka makampuni ya kigeni kugawana hisa na serikali na kushiriki kwenye soko la hisa ili kukidhi matakwa ya sheria ya Madini ya mwaka 2016.

Kanuni hizo zinayataka makampuni ya kigeni kuorodhesha kiasi kisichopungua Dola za Marekani 100 milioni katika soko la hisa ili kuwawezesha wananchi wa Kenya kufaidika na sekta ya madini.

                          Sheria za nchi hizo mbili zinataka mapato ya madini yachangie kiasi kisichopungua asilimia 10 kwenye pato la taifa 

Hata hivyo, wawekezaji wamesema tayari wamelemewa na gharama kubwa za shughuli za utafiti, kutokuwepo kwa takwimu sahihi za madini, jambo linalowalazimisha kufanya utafiti wao binafsi. Pia ulipaji wa fidia kwa wamiliki wa ardhi na asilimia 1 ya faida yao ambayo wanatakiwa kuielekeza kwenye maendeleo ya jamii.

Tanzania ilifanya mabadiliko makubwa kwenye sheria za madini ambapo zinaiwezesha kujadili mikataba ya madini na makampuni ya wawekezaji juu ya kodi, kiasi na aina ya madini yanayosafirishwa nje ya nchi.

Sheria hiyo ya Rasilimali Asilia ya mwaka 2017 inakusudia kuongeza kodi za madini, kuzilazimisha kampuni kujadili mikataba kabla haijaanza kutumika, inaruhusu serikali kumiliki asilimia 50 ya hisa za makampuni ya madini, kuhakikisha kampuni hizo zinawekeza katika mshine za kuchakata mchanga wa madini nchini na kutengeneza ajira kwa wazawa.

Kutokana na mabadiliko hayo, baadhi ya kampuni zimesitisha mipango yake ya kuwekeza Tanzania.

Kampuni ya Uwekezaji ya Tremont ya Uingereza imesitisha tenda na kampuni ya Cradle Resources ya Australia huku Shanta Gold ikisitisha kuchukua tenda na kampuni ya Helio Resource Corp.

Mabadiliko hayo ya sheria, yameshuhudia baadhi ya kampuni ikiwemo ya Acacia kupunguza utendaji na inatathmini mikakati yake ya kuendelea na shughuli zake nchini.

“Mazingira mazuri ni yale yanashabihana na viwango vya dunia vya usimamizi wa mazingira, ushindani wa kodi, kutokuwepo kwa matishio ya kisiasa na utawala mzuri wa sekta ya madini,” imeeleza ripoti hiyo.

Fraser imeitaja Finland kama nchi inayoongoza kuvutia uwekezaji wa madini ambapo kwa Afrika, Ghana inashika nafasi ya kwanza na 22 duniani. Guetemala ni nchi ya mwisho kabisa kwa sera mbovu za kuvutia wawekezaji. Nchi zingine ni Kenya, Argentina, Msumbiji, Bolivia, Venezuela, Romania, China na Nicaragua.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com