Connect with us

Afya

Ni wakati sahihi kwa wanaume kutumia vidonge vya uzazi wa mpango?

Published

on

Kwa muda mrefu sasa wanawake wamekuwa wakiwajibika kutumia njia za uzazi wa mpango kuzuia mimba zisizo tarajiwa. Wengine wanatumia njia za muda mrefu kama vipandikizi, kukata mirija ya inayosafirisha mayai ya uzazi.

Lakini wengine wanatumia vidonge, sindano na kondomu za kike. Wanaume nao wana njia mbili  yaani kutumia kondomu au upasuaji na kuziba mirija inayosafirisha manii kwenda kwa mwanamke. Kimsingi mwanamke anabeba jukumu kubwa la  kufahamu wakati sahihi wa kupata ujauzito na idadi watoto anaowataka.

Kwa karne nyingi sasa hazijavumbuliwa njia mpya za uzazi wa mpango kwa wanaume. Lakini huenda hali hiyo ikabadilika kutokana na majaribio ambayo wanasayansi wanafanya ili kuongeza njia za uzazi wa mpango kwa wanaume. Lengo kuu ni kuleta usawa katika matumizi ya njia za uzazi kwa wanaume na wanawake.

Wanasayansi wanaamini kuwa ni wakati muafaka wa kubadili hali iliyopo na tayari wameanza kufanya majaribio ya njia mbalimbali ikiwemo vidonge na mafuta ambayo wanaume watatumia kuzuia mimba kwa wanawake.

 

Majaribio yaliyofanyika kwa wanaume

Tafiti zinaeleza kuwa takribani asilimia 50 ya wanaume watatumia njia mpya za uzazi , na walio kwenye ndoa wanakusudia kutumia zaidi njia ya vidonge. Baadhi ya wanasayansi wanafanya majaribio  ili kuangalia namna wanavyoweza kuzuia homoni ya ‘testosterone’ na uzalishaji wa mbegu za kiume bila kuathiri afya ya mwanaume.

Wanasayansi  nchini India wamefanikiwa kutengeneza dawa ya sindano ambayo inazuia mbegu za kiume kutoka kwenye korodani lakini wanasubiri ruhusa ya serikali ili waanze kusambaza kwa watu.

Hivi karibuni, wanasayansi nchini Marekani waliifanyia majaribio dawa  iitwayo ‘dimethandrolone undecanoate’ (DMAU) kwa kuwapa vidonge wanaume 83, ambavyo vinazuia na kudhoofisha hamoni ya ‘testosterone’ inayoitajika katika uzalishaji wa mbegu.

Utafiti huo mdogo ulibaini kuwa ikiwa kidonge kimoja kitatumika kila siku kitasaidia kupunguza uzalishaji wa mbegu za kiume na matokeo yake mwanaume hawezi kumpa mwanamke mimba.

Mkazi wa jimbo la Califonia, Kristoffer Thordarson ambaye alishiriki kwenye utafiti huo amesema ujio wa njia za uzazi hasa vidonge vitasaidia wanaume kuwa sehemu muhimu ya kuzuia mimba zisizotarajiwa.

“Nafikiri wanaume na wanawake wakiwajibika kuzuia mimba zisizotarajiwa itasaidia kuondokana na dhana ya kuwachukia na kuwatenga wanawake,” amesema  Thordarson.

Hata hivyo, watafiti wanaendelea kuchunguza madhara ya kiafya ambayo yanaweza kutokea endapo mwanaume atatumia vidonge au sindano za uzazi wa mpango.

                            Sindano ni njia mojawapo ya njia ya uzazi wa mpango kwa wanaume

 

Pia Taasisi ya Taifa ya Afya (NIH) ya nchini Marekani kwa kushirikiana na vyuo mbalimbali duniani, wanapanga kuanza majaribio makubwa ya njia za uzazi wa mapango kwa wanaume ambapo yatahusisha mafuta maalum.

Utafiti uliopo nyuma ya njia ya mafuta ni kwamba yanatembea haraka kuliko vidonge ikiwa yatapitia kinywani yatadhoofisha homoni ya testosterone kwa haraka. Watafiti wa NIH wanaeleza kuwa ikiwa mafuta hayo yatapakwa kwenye ngozi yatapenya haraka na kukaa kwenye mishipa ya damu kwa muda mrefu kuliko vidonge.

Majaribio ya mafuta hayo yatahusisha wanaume 400 walio katika ndoa kutoka nchi 6, na watapaka mafuta hayo kwenye mabega ya mikono yote miwili mara moja kwa siku. Mafuta hayo yana mchanganyiko wa kemikali za ‘nestorone’ ambazo zinazuia korodani kuzalisha mbegu za kutosha na kuhakikisha kunakuwa na msawazo mzuri wa homoni mwilini.

Baada ya mbegu za wanaume hao kufika kiwango cha chini cha uzalishaji, wanaume na wake zao wataamua kutumia mafuta hayo kama njia mbadala ya uzazi wa mpango. Tayari wameanza usajili wa watu ambao watakuwa sehemu ya utafiti huo.

Changamoto iliyopo kwenye matumizi ya njia za uzazi wa mpango kwa wanaume ni kwamba zinahusisha mchakato mrefu. Njia za kuzuia mimba kwa wanawake zinafanya kazi zaidi kuzuia uchavushaji wa yai moja mara moja kwa mwezi. Lakini mwanaume anazalisha mbegu nyingi kila siku, na kuzizuia zisizalishwe kunahitaji umakini mkubwa wa majaribio, homoni, ratiba ya kuzitumia njia hizo.

Daniel Dudley (28) ambaye anashiriki katika utafiti wa njia za uzazi kwa wanaume anasema, “Nafikiri utafiti unaendelea, wanaume wengi watafunguka hasa wale wanaopendelea haki za kijamii au wanaopenda kuwasaidia wenza wao wa kike,” amesema Dudley.

“Jamii yetu inasonga mbele zaidi kuelekea kwenye usawa wa kijinsia katika maeneo mbalimbali,” amesema Dudley na kuongeza kuwa, “Hii ni hatua isiyopingika”.

 

Kulingana na taasisi ya Viashiria vya Soko la Dunia (Global Market Insights), ikiwa njia za uzazi kwa wanaume zitapitishwa na kukubalika kwa miaka mitano ijayo, inakadiriwa soko lake litategeneza faida ya Dola za Marekani bilioni 1 ifikapo 2024.

 

Kwanini  njia za kuzuia mimba kwa wanaume

Tangu kuanza kutumika kwa njia za uzazi wa mpango kwa wanawake mwaka 1960, hakujasaidia kutatua tatizo la dunia la mimba zisizotarajiwa. Tafiti mbalimbali zimekuwa zikipendekeza wanawake kutumia kujaribu njia mbalimbali za uzazi kabla ya kuamua kubaki na njia moja ambayo inafanya kazi kwa ufanisi kulingana na mahitaji ya miili yao.

Licha ya jitihada mbalimbali za serikali na wadau wa afya ya mama na mtoto kuhamasisha matumizi ya njia sahihi za uzazi wa mpango, bado idadi ya wanawake wanaotoa mimba ni kubwa nchini Tanzania. Wanawake 390,000, kati ya milioni moja, nchini Tanzania hutoa mimba kila mwaka kwa njia za kienyeji.

Ripoti ya utafiti iliyotolewa na Taasisi ya Taifa ya Utafiti wa Magonjwa ya Binadamu (NIMR) ikishirikiana na Taasisi ya Guttmacher na Chuo Kikuu cha Muhimbili mwaka 2015 inathibitisha kuwa “Tanzania ni kati ya nchi zenye viwango vya juu vya wanawake wanaotoa mimba kwa njia zisizo salama”.

Utafiti huo unaeleza kuwa, Mwaka 2013 pekee, wanawake 6 kati ya 10 wenye mimba zisizotarajiwa katika Nyanda za Juu Kusini waliishia kuzitoa kwa njia za kienyeji na baadhi waliripoti hospitali kupata matibabu baada ya kupata matatizo ya kiafya.

Adrienne Ton (25) binti  anayesomea kozi ya Uuguzi katika Chuo Kikuu cha Columbia, Marekani anasema wanawake wanabeba mzigo mkubwa wa maamuzi ya kupata mimba na wakati mwingine hushindwa kujizuia.

“Wanawake wanatumika kubeba huo mzigo, na jamii inamini kuwa ni wajibu wetu,” amesema. “Lakini nafikiri tunahitaji ulinzi zaidi”.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Wilaya 6  vinara ugonjwa wa ukoma nchini. Mila potofu zachochea tatizo kwenye jamii

Published

on

Imeelezwa kuwa watanzania wanashauriwa kuendelea kujihadhari na ugonjwa wa ukoma, licha ya kupungua kwa maambukizi yake katika maeneo mbalimbali nchini.

Tahadhari hiyo inatokana na uchunguzi wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto uliofanyika katika mwaka wa fedha wa 2017/2018 na kubaini kuwa wilaya 6 za Tanzania zilibainika kuwa na vimelea vya ukoma katika ngazi ya jamii.

Katika hotuba ya wizara hiyo kwa mwaka 2018/2019, Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu alibainisha kuwa,  “kwa upande wa ugonjwa wa Ukoma, Wizara ilifanya uchunguzi wa vimelea vya Ukoma katika ngazi ya jamii kwenye Wilaya 6 zenye maambukizi makubwa katika mikoa ya Geita (Chato), Lindi (Liwale), Mtwara (Nanyumbu), Morogoro (Kilombero) na Tanga (Mkinga na Muheza).”

Katika kubaini visa vya ugonjwa huo, wananchi 500 walifanyiwa uchunguzi ambapo watu 54 sawa na asilimia 10.8 waligundulika kuwa na vimelea vya ugonjwa wa ukoma na kuanzishiwa matibabu.

Kati ya hao 500 waliofanyiwa uchunguzi, takriban watu 300 wamepatiwa tiba kinga ili wasisambaze kwa watu wengine au  kuathirika zaidi na maambukizi hayo.

Waziri Ummy amesema wizara yake inaendelea na jitihada za kuwaelimisha wananchi jinsi ya kujikinga na ugonjwa huo. Na wilaya ambazo zina maambukizi makubwa zimewekwa kwenye Mpango wa Taifa wa Kudhibiti Kifua Kikuu na Ukoma.

                          Dalili za wazi ni kuwepo kwa ganzi na vidonda visivyouma kwenye mikono na miguu

Ukweli kuhusu Ukoma

Kwanza ifahamikie kuwa ukoma ni ugonjwa kama yalivyo magonjwa mengine. Kumekuwa na imani potofu kwa baadhi ya watu wakihusisha ukoma na visa vya kulogwa au kurithi.

Kwa mujibu wa Wizara ya Afya, Ukoma ni ugonjwa wa kuambikiza ambao unaathiri ngozi na mishipa ya fahamu. Ukoma huenezwa kwa njia ya hewa. Chanzo cha maambukizi hayo ni mgonjwa ambaye hajaanza matibabu.

Kuna aina mbili za ukoma. Ukoma hafifu yaani wenye vimelea vichache na huwapata watu wenye kinga kubwa dhidi ya ukoma. Aina ya pili ni ukoma mkali au wenye vimelea vingi na huwapata watu wenye kinga ndogo dhidi ya ukoma. Mgonjwa mwenye aina hii huweza kuwaambukiza watu wengine kwa njia ya hewa iwapo hajapata matibabu.

Dalili za ukoma ni kujitokeza kwa baka au mabaka yasiyo na hisia katika sehemu yoyote ya mwili. Mabaka hayo yanaweza kuwa bapa, yamevimba, hayawashi, hayaumi na kukosa hisia ya mguso.

Dalili za wazi ni kuwepo kwa ganzi na vidonda visivyouma kwenye mikono na miguu. Kuvimba vinundu kwenye masikio na sehemu nyingine ya mwili. Kushindwa kufumba macho na kuishiwa nguvu kwenye misuli na kukamaa kwa viganja vya mikono na miguu.

Kuvimba mwili kukiambatana na homa kali na upofu. Kupoteza kwa viungo vya mwili kama vile vidole vya mikono au miguu. Dalili zote ni dhahiri, ukizipata unashauriwa kufika kwenye kituo cha tiba kilicho karibu yako kwaajili ya matibabu.

Ukoma  hutibiwa kwa dawa mchanganyiko zinazojulikana kama ‘Multi Drug therapy’ (MDT). Tiba  hutolewa bure katika vituo vyote vya tiba nchini.

Kwa mujibu wa Shirika la Afya (WHO) Kila mwaka visa vipya 200,000 vya ukoma huripotiwa. Umoja wa Mataifa umeitaja Tanzania kuwa miongoni mwa nchi 22 ambamo kila mwaka kuna visa vipya vya wagonjwa wa ukoma.

Continue Reading

Afya

MPANDA:  Shule inayoongoza kwa ufaulu Kyela licha ya changamoto lukuki

Published

on

Wanafunzi wa shule ya msingi Mpanda iliyopo kata ya Ipyana wilayani Kyela wanalazimika kusoma kwa kupokezana kutoka na madarasa ya shule ya kuchakaa na kutokufanyiwa ukarabati kwa muda mrefu.

Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Hilder `Kajubili ameiambia Fikra Pevu kuwa  shule yake inakabiliwa na upungufu wa madarasa kutokana  na ukweli kwamba madarasa yaliyokuwepo yalijengwa muda mrefu na tayari yameanguka.

Jitihada za kujenga madarasa mapya ili kuwawekea mazingira mazuri wanafunzi zimekuwa zikisuasua jambo linaloleta changamoto katika ufanisi wa walimu kufundisha darasani.

“Tuna uhaba wa madarasa sana, kwahiyo tuna double sessions (mikondo miwili) umeona madarasa tuliyanayo mengi ni magofu. Kwa hiyo tuna vyumba vya madarasa 6 tu, hao ni wengi sana (wanafunzi)wengine wanaingia mchana, wengine wanaingia asubuhi,” amesema Mwalimu Hilder.

Shule hiyo ambayo ilianzishwa mwaka 1957 ina wanafunzi 832 ambapo wavulana ni 417 na wasichana 415 ambao hutumia vyumba 6 tu. Hiyo ina maana kuwa kwa wastani kila darasa lina wanafunzi  72 ambapo ni juu  ya uwiano unaohitajika wa darasa 1 kwa wanafunzi 40 (1:40).

Awali kabla ya madarasa kubomoka wanafunzi wote walikuwa wanaingia asubuhi, lakini uchakavu na kuanguka kwa kuta za madarasa kulikosababishwa zaidi na mvua za msimu kumeifanya shule hiyo kuzungukwa na magofu.

Upungufu huo wa madarasa pia umechochewa na mwamko wa wazazi kuwapeleka watoto shuleni baada ya kuanza kwa utekelezaji wa elimu bila malipo lakini imekuwa ni changamoto kwa walimu kuwahudumia wanafunzi wote katika shule hiyo.

              Moja ya darasa liliaharibika katika shule ya msingi Mpanda

Licha ya shule hiyo kukabiliwa na upungufu wa madarasa, pia ina upungufu mkubwa wa matundu ya vyoo ambapo walimu na wanafunzi wanatumia matundu 4 tu.

“Tulijenga vyoo vya muda kwanza, vyoo vya kawaida lakini ni vichache matundu yako manne; mawili wasichana na mawili wavulana. Ni vile vya kuflashi, unamwaga maji,” amesema Mwalimu Hilder.

Licha ya shule msingi Mpanda kukabiliwa na changamoto ya upungufu wa madarasa na matundu ya vyoo kwa miaka miwili mfululizo, bado walimu wameendelea kufundisha kwa moyo  na kuifanya shule hiyo kuwa miongoni mwa shule zinazofanya vizuri katika matokeo ya darasa la saba wilayani Kyela.

Mathalani katika matokeo ya mwaka 2016, wakati choo cha wanafunzi kimetitia, shule hiyo ilishika nafasi ya 8 kiwilaya na mwaka uliofuata wa 2017 ilipanda na kushika nafasi ya 3  kati ya shule 42.

Naye mwanafunzi wa darasa la sita katika shule hiyo, Joyce Mwabwagilo (13) amesema wanashirikiana na walimu wao kuhakikisha mazingira yanayowazunguka ikiwemo usafi wa vyoo yanawasaidia kupata maarifa sahihi. “Masomo tuko vizuri, ufaulu uko vizuri lakini changamoto ni upungufu wa madarasa.”

Kwa upande wake, Mwalimu Douglas Mwalukasa ameiomba serikali na wadau kuguswa na hali iliyopo shuleni hapo na kuchukua hatua ya kuwaboreshea mazingira ya kufundishia ili shule hiyo iendelee kufanya vizuri kitaaluma.

“Tuna upungufu wa madarasa, vyumba kama viwili hivi. Tunaendelea kufanya juhudi kuwasiliana na wadau kuweza kutusaidia kukamilisha vyoo vipya tunavyojenga.

                Darasa lingine ambalo halina madirisha na limepata nyufa

Akizungumza na Fikra Pevu, Mratibu wa Elimu kata ya Kyela, Hezron Mwaikinda amesema wanaendelea na mipango ya kutatua changamoto za elimu katika shule za msingi ikiwemo kujenga madarasa na vyoo katika shule ambazo zina upungufu mkubwa  ili kuhakikisha wanafunzi wanapata mazingira bora ya kusomea.

“Tunayo mipango kazi, kuna mambo ambayo unakuwa umepewa kipaombele kwa msimu wa mwaka huu ni kujenga madarasa na vyoo. Jukumu tulilonalo ni kuwaomba wadau mbalimbali watusaidie katika ujenzi,” amesema Hezron

Kwa upande wake, Katibu wa Muungano wa Asasi za Kiraia Wilaya ya Kyela, Loth Mwangamba amesema wataendelea kushirikiana na Halmashauri ya Kyela kuhakikisha wanatafuta fedha kutoka kwa wafadhili ili kuboresha elimu wilayani humo.

Continue Reading

Afya

Wageni wanaoingia nchini kupimwa homa ya manjano

Published

on

Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto imesema inaendelea kupima na kutoa chanzo ya ugonjwa wa homa ya manjano kwa wasafiri wanaoingia nchini ili kudhibiti maambukizi ya ugonjwa huo  kwa wananchi.

Katika taarifa iliyotolewa na Katibu Mkuu wa wizara hiyo, Dkt. Mpoki Ulisubisya imeeleza kuwa Tanzania haiko katika nchi  za Afrika zenye tishio la kukumbwa na ugonjwa wa homa ya manjano lakini tahadhari ni muhimu kwasababu nchi jirani zinazotuzunguka zinakabiliwa na ugonjwa huo.

“Hata hivyo, upatikanaji wa mdudu wa homa ya manjano na mazingira ya uzalianaji yanatuweka katika hatari ya kupata ugonjwa wa homa ya manjano ikiwa virusi vitaingia nchini. Ikiwa tumezungukwa na nchi zenye ugonjwa huo inaongeza uwezekano wa Tanzania kuathirika na virusi hivyo,” ameeleza sehemu ya ripoti hiyo.

Kutokana na hatari hiyo, wasafiri kutoka katika nchi zenye maambukizi ya ugonjwa huo wanalazimika kupima na kupata chanzo kabla ya kuruhusiwa kuingia nchini, isipokuwa wale wenye vyeti vinavyosibitisha kuwa hawana maambukizi ya homa ya manjano.

“Chanzo ya homa ya manjano ni lazima kwa wasafiri wanaotoka  nchi zilizo na hatari ya kusambaza ugonjwa huo. Hii pia inahusisha wasafiri wanaosafiri na ndege za masafa marefu ambao wanapita katika nchi hizo kwa saa 12 au zaidi,” imeeleza taarifa hiyo.

Ugonjwa wa homa ya manjano ni hatari sana na umewekwa chini ya uangalizi wa kimataifa. Kulingana na Kanuni za Kimataifa cha Afya (IHR) za mwaka 2005 zinauchukulia ugonjwa huo kama ni dharura ya kimataifa  ili kuhakikisha hauthiri idadi kubwa ya watu duniani.

Shirika la Afya Duniani (WHO) limeiweka Tanzania kwenye ramani ya nchi ambazo haziko kwenye hatari ya kupata maambukizi ya virusi vya ugonjwa huo lakini imetoa tahadhari ili kujikinga na maambukizi mapya ambayo yanaweza kuingia  kutoka nchi zenye virusi vya homa ya manjano.

Nchi  za Afrika zilizo kwenye hatari kubwa ya kusambaza virusi vya homa ya manjano ni Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi,  Jamhuri ya Afrika ya Kati, Congo, Ivory Coast, Chad, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Ethiopia na Ghana.

Nchi zingine ni Gambia, Guinea, Guinea Bissau, Kenya, Liberia, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Sudan Kusini, Uganda na Togo.

Lakini nchi zilizo nje ya bara la Afrika kama Argentina, Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuadol, Guyana, Panama, Peru, Suriname, Trinidad na Tobago na Venezuela, nazo zitahusika katika chanzo ya homa ya manjano.

Hata hivyo, watanzania wanaosafiri kwenda katika nchi zilizotajwa hapo juu, watatakiwa kupata chanzo ya homa ya manjano siku 10 kabla ya kusafiri ili kujikinga na virusi baada ya kurejea nchini.

“Kwa watanzania wanaosafiri kwenda nchi zenye hatari ya kusambaza homa ya manjano wanatakiwa kupata chanjo siku 10 kabla ya kusafiri,” imeeleza ripoti hiyo.

 

Ugonjwa wa homa ya manjano ni nini?

Ugonjwa huo unaenezwa na mbu aina ya aedes wenye virusi vya viitwavyo  “ Hepatitis  B “ (  HBV) ambavyo hushambulia zaidi ini la mwanadamu.  Virusi hivi visipotibiwa hutengeneza uvimbe kwenye ini na kusababisha saratani ya ini ambayo husababisha kifo.

 Homa ya manjano ni tatizo linaosababisha ngozi yako, midomo na sehemu nyeupe ya jicho kuwa ya njano kutokana na kuongezeka kwa rangi ya bilirubini katika damu inayotengenezwa kwenye ini baada ya kuvunjwa kwa seli nyekundu za damu.

Hali hii inaweza kuambatana na kinyesi cheye rangi ya udongo mfinyanzi au kutoa mkojo mweusi, mwili kuwasha, kutapika kukosa hamu ya kula na uchovu.

Ugonjwa  wa  manjano  hauna  tiba  isipokuwa  mgonjwa   akiwahi  hospitali  atapatiwa dawaza  kupambana  na  virusi  kuvipunguza  nguvu  za  kupambana  na  ini., kupandikizwa  ini  ambapo ini lililoathirika huondolewa na kuwekwa jingine japokuwa ni vigumu kupata ini salama.

Ukigundua kuwa umeambukizwa ugonjwa huu unashauriwa kuacha kutumia pombe, dawa za kulevya, na vitu vingine vinavyoathiri utendaji wa ini.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com