Connect with us

Biashara/Uchumi

Ni wakati sahihi kwa wakulima kutumia teknolojia ya uhandisi jeni, mbegu za GMO?

Published

on

Tanzania kama zilivyo nchi nyingine duniani inakabiliwa na changamoto za mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yameathiri shughuli za kilimo ambazo zinategemea mvua msimu.

Kutokana na hali hiyo baadhi ya wasomi nchini wanapendekeza  matumizi ya teknolojia ya uhandisi jeni ambayo inatumika kutengeneza mbegu za GMO (Generically Modified Organisms) ambazo zinatajwa kuhimili ukame na wadudu waharibifu. Pia zinazaliana sana kuliko mbegu za asili na kuongeza uzalishaji kwa wakulima

Lakini baadhi ya wataalamu wa mazingira na afya ya binadamu wamezikataa mbegu hizo na kudai kuwa zinaathiri afya ya binadamu, ukuaji wa akili ya watoto ni chanzo kikubwa cha uharibifu wa mazingira.

Kutokana na mkanganyiko uliopo juu ya Mbegu za GMO katika jamii, serikali haijaridhia matumizi ya teknolojia ya uhandisi jeni kwa wakulima na kulichukulia suala hilo kwa tahadhari kubwa kabla ya kuruhusu kuingia nchini.

Majaribio ya mbegu za GMO yaliingia Tanzania mwaka 2008 chini ya mradi wa Water efficient Maize for Africa (WEMA) uliofadhiliwa na taasisi ya Bill&Merinda Gates ya nchini Marekani lakini ulianza mwaka 2016 kwasababu ya vikwazo vya sheria zinazosimamia  usalama wa mali asili.

Kulingana na sheria ya Usimamizi wa Mazingira ya mwaka 2004 kifungu cha 69-(1) – (3) iliweka kanuni ambazo zinazouia uingizaji wa vifaa vya kutengeneza mbegu hizo kwa ajili ya utafiti ambapo mtu yeyote atakayeingiza mbegu za GMO atawajibika kwa madhara yatakayotokea kwa afya za watu na mazingira.

Licha ya sheria kuzuia uingizaji wa mbegu za GMO, bado inatoa mamlaka kwa Waziri husika kutoa kibali maalum cha kuagiza mbegu hizo ikiwa zitatumika kwa ajili ya utafiti na majaribio ya kisayansi.

Kituo cha utafiti wa kilimo cha Makutupora kwa kushirikiana na mradi wa WEMA baada ya kupata ridhaa ya serikali wameanza kufanya utafiti juu ya mbegu hizo kubaini kama wakulima wa Tanzania wako tayari kutumia teknolojia ya uhandisi jeni au waendelee kutumia mbegu za kienyeji katika kilimo ambacho kinakabiliwa na mabadiliko ya tabia nchi.

Akiwasilisha mada katika mkutano wa Kavazi la kwanza la Mwalimu Nyerere (2018) kuhusu utafiti wa awali wa GMO, Mhadhiri kutoka Chuo Kikuu cha Dar es salaamu, Richard Mbunda amesema bado kuna taarifa ambazo zinapishana katika kiwango ambacho mbegu za GMO zinazostahimili ukame ambazo zimefanyiwa majaribio kwenye Kituo cha utafiti wa kilimo  cha Makutupora kilichopo Dodoma katika uwezo wake wa kupunguza hasara kwa mkulima.

Mbunda amesema mashaka  wanayoyaona baadhi ya watu ni kuhusu usalama wa vyakula vinavyotokana na mbegu za GMO kwa afya na mazingira, mambo ambayo ni lazima watafiti wayaangalie na kujiridhisha kabla ya kuzipeleka mbegu hizo kwenye mamlaka za serikali zinazopitisha mbegu zote nchini.

Wasiwasi mwingine ni namna mkulima mdogo atakavyoweza kunufaika na teknolojia hiyo ikiwemo upatikanaji wa mbegu hizo kwa bei nafuu.  

 Kwa upande wake, Mwenyekiti wa mkutano huo Dkt. Ng’wanza Kamata ambaye ni Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Dar es salaam, amesema, “Wananchi wote wakielewa vizuri jambo hili litasaidia kuondoa mashaka juu ya usalama wa teknolojia ambao umekuwa ukitolewa na watu mbalimbali na mashaka hayo yakiondoka ndipo sasa kila mtu anaweza kuwa huru kuchagua kuitumia teknolojia hiyo au la kwa manufaa yake na manufaa ya taifa kwa ujumla”.

 

Umuhimu wa Mbegu za GMO

 Mtafiti mstaaafu wa Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia ((COSTECH), Dkt. Nicholous Nyange  amesema ni wakati mwafaka kwa wakulima wa Tanzania kutumia mbegu za GMO ili kuongeza uzalishaji na kupata soko la uhakika ndani na nje ya nchi. 

 “Inakadiriwa kuwa Tanzania kwa sasa ina watu wapatao milioni 55 na idadi hii inaongezeka kila siku na kama sayansi haitatumika kusaidia kuzalisha chakula cha kutosha basi huenda taifa likasumbuliwa na njaa kila mwaka kwenye maeneo mengi”, amesema Dkt. Nyange.

Amebainisha kuwa pamoja na jitihada kubwa zinazofanywa na wakulima kulima lakini bado hawajaweza kuzalisha chakula cha kutosha kutokana na sababu mbalimbali ikiwemo wadudu, magonjwa na ukame unaosababishwa na  mabadiliko ya tabia nchi.

Takwimu za kilimo zinaonesha kuwa Tanzania kwenye uzalishaji wa mahindi unakadiriwa kufikia tani 1.5 hadi tani 2 pale ambapo hali ya hewa na mtawanyiko wa mvua utakuwa mzuri lakini kwa nchi zilizoendelea kama vile Marekani wanazalisha tani 8 hadi 9 kwa ekari moja kutokana na kutumia teknolojia za kisasa.

Mtaalamu huyo wa masuala ya kilimo anaeleza zaidi kuwa ikiwa wakulima watatumia teknolojia ya kisasa ikiwemo ya uhandisi jeni, sekta hiyo itaweza kuchangia vyema kwenye pato la taifa na kuwanufaisha wakulima.   

“Eneo linalofaa kwa kilimo na makazi likigawanywa kwa idadi ya watu waliopo nchini katika kipindi kifupi kijacho halitatosha kupata maeneo ya kutosha kwaajili ya kilimo, makazi na shughuli zingine za kibinadamu hivyo njia pekee ni kuwawezesha wakulima kutumia mbinu za kisasa (GMO) kuzalisha kwa wingi kwenye maeneo madogo ili kuendana na ongezeko la idadi ya watu na eneo la nchi lililopo”, ameshauri Dkt. Nyange.

Naye aliyewahi kuwa Naibu Waziri wa Mifugo na Uvuvi, Dkt. Goodluck Ole Medeye amesema kuwa hakuna namna ambayo Tanzania itakwepa kutumia mbegu hizo au bidhaa za GMO kwa kuwa Tanzania sio kisiwa kwasababu nchi nyingine duniani zinafanya tafiti juu ya mbegu hizo.

 “Tanzania itajikuta wananchi wake wanatumia mbegu hizo kwani kwa sasa nguo nyingi tunazovaa zinatoka nchi zinazozalisha pamba ya GMO na baadhi ya vyakula  tunavyokula kutoka nje vinatokana na mbegu za GMO”, amesema Dkt. Ole Medeye.

            Mtaalamu wa maabala akifanya majaribio ya mbegu

 

Angalizo…

Mtafiti wa zao la mahindi, Dkt. Aloyce Kulaya  amesema kuwa suala la GMO linaangaliwa tu kwenye vyakula lakini teknolojia hiyo inatumika zaidi kwenye kutengeneza dawa za kutibu magonjwa mbalimbali na sio mbegu za mazao.

Ametoa angalizo kuwa teknolojia ya uhandisi jeni sio njia pekee ya kupata ufumbuzi wa matatizo ya wakulima lakini pale mbinu za kawaida zinaposhindwa, teknolojia hiyo  hutumika  kupata ufumbuzi wa haraka na sahihi wa changamoto za magonjwa,ukame na wadudu ambazo zinawasumbua wakulima.

Naye mwakilishi wa Bodi ya Nyama Tanzania, Alfred Mmbaga amewataka watafiti wa GMO kuweka wazi athari za kiafya zinazotokana na mbegu hizo ili wakulima wafanye maamuzi sahihi, kwasababu kumekuwa na malalamiko ya watu kupata maradhi mbalimbali wanapotumia bidhaa zinazotokana na mazo ya GMO. Ameongeza kuwa ni muhimu pia kutafakari suala la ladha ambalo pia ni changamoto kwenye bidhaa hizo.

Akichangia katika mada hiyo, Mtaalamu wa kujitegemea wa Mazingira na Uvuvi, Dkt. Modesta Medard amesema mjadala wa teknolojia ya uhandisi jeni haina umuhimu kwa taifa kwasababu sio rafiki kwa mazingira na viumbe hai.

Amebainisha kuwa nchi nyingi zilizoendelea zimeachana na teknolojia hiyo kutokana na athari zilizogundulika kwenye mazingira na afya ya binadamu. Amewataka watafiti kuvumbua njia mbadala za kuwasaidia wakulima kupambana na mabadiliko ya tabia nchi kuliko kuwaletea teknolojia ambayo tayari imeonyesha matokeo hasi duniani.

Hata hivyo, wakati Afrika Kusini imekuwa nchi ya kwanza barani Afrika kupokea na kutumia mbegu za GMO, nchi zilizoendelea  duniani tayari zimezuia matumizi ya aina hii ya mbegu ikiwemo Canada, Argentina, Australia, India na Mexico na msimamo wa EU Ukiwa "Zuia GMO".

                                  Baadhi ya waandamanaji wakiwa wamebeba mabango kupinga GMO isiruhusiwe Afrika

 

GMO ni nini?

 GMO ni aina ya mbegu na mimea ambayo imebadilishwa vinasaba (genes) katika maabara ili kuboresha aina fulani ya tabia inayohitajika, kwa mfano kuongeza virutubisho, na kuongeza uwezo wa kujikinga na madawa. Pia inazalisha mimea inayostahimili ukame.

 Athari zake ni pamoja na kuharibu mfumo wa ikolojia, kuharibu ama kubadilisha kabisa virutubisho katika mimea, kansa, kuharibu rutuba ya ardhi na kusababisha wakulima kua tegemezi wa madawa ya kilimo, kujitokeza kwa magugu ambayo yanajikinga na madawa ya kuua magugu, na hasara kwa wakulima kutokana na ununuzi wa kiasi kikubwa cha madawa.

Marekani ndio inaongoza kwa utengenezaji wa aina hii ya mbegu zikizambazwa na makampuni kama Monsanto, Syngenta AG, na DOW Chemicals ambazo nyingi tumekua tukiziona hapa nchini.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Biashara/Uchumi

Ukosefu wa taarifa sahihi za viwango na aina ya samaki wakwamisha ujenzi wa viwanda nchini

Published

on

Tanzania itaanza kufaidika na rasilimali za bahari baada ya kuanza kutekeleza Programu ya Udhibiti na Matumizi Endelevu wa Rasilimali Samaki (EAF-Nansen) kudhibiti mabadiliko ya tabia na uchafuzi wa mazingira yanavyoathiri uzalishaji wa mazingira ya bahari na afya.

Programu ya EAF-Nansen inayofadhiliwa na Norway na kutekelezwa na Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) kwa kushirikiana na Taasisi ya Utafiti wa Mambo ya Bahari ya Norway (IMR) itasaidia kutunza mazingira na mifumo ya ikolojia kwa upande mmoja na kutatua mahitaji ya binadamu ya chakula na faida za kiuchumi.

Programu hiyo imekuja siku chache baada ya meli ya kisasa ya utafiti wa samaki na mazingira baharini yenye jina la Dkt. Fridtjof Nansen kukamilisha uchunguzi wake wa rasilimali na mazingira bahari katika maji ya Bahari ya Hindi nchini Tanzania.

Meli hiyo imebaini kuwa Tanzania ina uhaba wa taarifa sahihi za viwango na aina ya samaki, hali inayokwamisha ujenzi wa viwanda vya kusindika samaki nchini.

Chini ya Mpango wa Programu ya EAF-Nansen, meli hiyo inaendesha utafiti wake wa rasilimali bahari na mazingira baharini katika ukanda wa Kusini Mashariki mwa Afrika na Bahari ya Hindi. Nchi thelathini za Kiafrika ikiwemo Tanzania zitapata msaada wa kitaalamu na kisayansi wa namna ya kudhibiti rasilimali zao za samaki na viumbe bahari wengine kwa kutumia na kutekeleza mpango endelevu wa utunzaji wa mazingira.

Akizungumza katika hafla fupi ya kilele cha utafiti huo iliyofanyika ndani ya meli iliyotia nanga katika Bandari ya Dar es Salaam, Katibu mkuu kiongozi, Balozi John Kijazi amesema mpango huo umekuja kwa wakati muafaka kwani utachochea kasi ya uanzishwaji wa viwanda hapa nchini hususani katika sekta ya uvuvi.

Hii ni hatua kubwa sana kwa Tanzania ambayo itafaidika na huduma za utafiti wa kisasa wa meli hii kupitia ushirikiano wa wadau hapa nikizungumzia FAO na Serikali ya Norway, kuweza kujua kwa uhakika aina na kiwango cha samaki na rasilimali bahari nyingine tulizonazo katika maji yetu,” amesema Balozi Kijazi.

Amesema taarifa kuhusu rasilimali bahari yetu ni muhimu sana katika kufanya maamuzi na kupata fursa za ndani na kimataifa za uwekezaji katika sekta ya uvuvi na kutilia maanani mambo muhimu ya utunzaji wa mazingira.

Kwa kutumia taarifa sahihi tunaweza kuwavutia wawekezaji kuja na kujenga viwanda vya kusindika samaki na vingine vinavyohusiana na sekta hii ya uvuvi na hivyo kuongeza kasi kwenye mpango wetu wa kujenga Tanzania ya viwanda,” amesema Balozi Kijazi.

Kwa upande wake,Waziri wa Mifugo na Uvuvi, Luhaga Joelson Mpina amesema, mpango huo utaongeza ajira na matumizi ya teknolojia ya kisasa katika sekta ya uvuvi. “Hii itatuwezesha kupata wawekezaji katika eneo hili ambao watajenga viwanda vya kuchakata na kusindika mazao ya samaki ambapo mbali ya kutoa fursa za ajira kwa watu wetu hususani vijana katika mnyororo wa thamani, lakini pia utakuza mapato ya Serikali.”

Wadau wa mazingira wanasema ikiwa mpango huo utatekelezwa kikamilifu unaweza kusaidia kupunguza athari za mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yameathiri uhai wa bahari na rasilimali zilizopo.

Mbali ya taarifa ambazo zitawezesha udhibiti bora wa rasilimali kwa matumizi endelevu, utafiti huu utapekelea uelewa mzuri wa athari za mabadiliko ya tabia nchi na athari nyingine za nje, kama vile uchafuzi wa mazingira na mifumo ya uhai baharini.,” amesema Mwakilishi wa FAO nchini Tanzania, Fred Kafeero.

Programu ya Udhibiti na Matumizi Endelevu wa Rasilimali Samaki (EAF) imekuwa ni moja ya marejeo makuu za FAO katika kusaidia nchi katika juhudi zao za kudhibiti na kutekeleza kanuni za maendeleo endelevu.

Kwa mujibu wa FAO, programu ya EAF ni njia ya kutekeleza kanuni sahihi za uvuvi kwa kutoa mwongozo wa namna ya kufikia malengo ya sera ya kiuchumi, kijamii na ikolojia kupitia malengo, viashiria na njia za tathimini. EAF inanuia kuweka uwiano kati ya mambo mawili muhimu; Utunzaji wa mazingira na mifumo ya ikolojia kwa upande mmoja na kuweza kutatua mahitaji ya binadamu ya chakula na faida za kiuchumi upande mwingine.

Uvuvi haramu bado ni changamoto

Utafiti uliotolewa hivi karibuni na Taasisi ya Overseas Development ya nchini Uingereza unaeleza tatizo la uvuvi haramu kwenye bahari kuu ikiwemo bahari ya Hindi kwamba unachochewa zaidi na ukosefu wa miundombinu ya mawasiliano, ushirikiano na teknolojia ya kutunza takwimu za meli za uvuvi kwenye bahari kuu ikiwemo bahari ya Hindi ambayo inaunganisha mataifa mbalimbali duniani.

Tatizo ni kubwa kwa nchi za Afrika ambazo hazina teknolojia ya kisasa na taasisi imara za kusimamia uvuvi ambapo kila mwaka nchi za Afrika Magharibi zinapoteza Dola bilioni 2 za kimarekani huku nchi zinazotumia bahari ya Afrika Mashariki (Kenya, Tanzania, Mauritius, the Comoros, Mozambique, and the Seychelles ) zinapoteza zaidi dola milioni 200 kila mwaka.

Licha ya kila nchi kuwa na taratibu zake katika kupambana na uvuvi haramu, hazijafanikiwa kumaliza tatizo hilo na changamoto inayojitokeza kwenye ukusanyaji wa takwimu na matumizi ya vifaa vya kusimamia mwenendo wa meli katika eneo la bahari kuu.

Utafiti huo unaeleza kuwa ili kufuatilia eneo na safari, meli zinapaswa kuwa na kifaa cha mawasiliano kijulikanacho, ‘Vessel Management Systems (VMS)’. Hata hivyo meli nyingi hazina kifaa hiki hasa katika nchi zinazoendelea ambako teknolojia hiyo haipatikani au wasimamizi wa meli huzima ili kuepuka kufuatiliwa na mamlaka husika.

Licha ya kifaa cha VMS kuwa na uwezo wa kutambua eneo, umbali na mwelekeo wa meli lakini hakiwezi kutambua meli zinazoharibu mazalia ya samaki na viumbe wengine wa baharini

Continue Reading

Biashara/Uchumi

Ushuru wa bidhaa: Kero ya Muungano iliyokosa ufumbuzi wa kudumu

Published

on

Serikali ya Tanzania Bara na ile ya Zanzibar kukutana kujadili kuhusu namna bora ya kupata ufumbuzi wa kudumu wa kero ya ulipaji kodi ya mizigo kutoka Zanzibar kwenda Tanzania Bara.

Hayo yameelezwa Bungeni Jijini Dodoma na Naibu Waziri wa Fedha na Mipango, Dk. Ashatu Kijaji alipokuwa akijibu swali la msingi la Mbunge wa Wingwi, Juma Kombo Hamad (CUF) aliyetaka kujua kama Serikali ipo tayari kuunda Kamati Ndogo ya Bunge kwa ajili ya kushughulikia mfumo wa ulipaji kodi ya mizigo kutoka Zanzibar kwenda Tanzania Bara.

Katika swali la msingi, Hamad ameeleza kuwa mfumo wa ulipaji kodi wa kusafirisha bidhaa kutoka Zanzibar kwenda Tanzania Bara umekuwa ukilalamikiwa kwa muda mrefu kwamba unawakwaza na kuvunja harakati za ukuaji wa sekta ya biashara Zanzibar na hivyo kusababisha uchumi wa nchi hiyo kushuka.

Akijibu swali hilo Dk. Kijaji, amesema kuwa Serikali hizo mbili zinaendelea kujadiliana ili suala hilo lipatiwe ufumbuzi wa kudumu na kuongeza kuwa Serikali hizo hazijashindwa kutatua changamoto hiyo na hakuna sababu ya kuunda kamati ya kushughulikia suala hilo.

Amesema chimbuko la malalamiko hayo linatokana na kuwepo kwa mifumo tofauti ya kutathmini bidhaa kati ya Zanzibar na Tanzania Bara hali inayosababishwa na viwango tofauti vya ushuru wa forodha vinavyopaswa kulipwa kwa bidhaa ya aina moja kutoka nje ya nchi na kusafirishwa kwenda sehemu ya pili ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Dk. Kijaji amesema kuwa Mfumo wa uthaminishaji wa bidhaa zote zinazoingia Tanzania Bara unafanyika kwa kutumia mifumo ya ‘TANCIS’ na ‘Import Export Commodity Database (IECD) inayoratibiwa na kituo cha Huduma za Forodha kilichopo Dar es Salaam, lakini Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar haitumii mifumo hiyo na kusababisha kuwepo na tofauti ya kodi kati ya Bara na Zanzibar.

Kutokana na utofauti wa mifumo inayotumika, bidhaa zote za nje zinazoingia Tanzania Bara kupitia Zanzibar hufanyiwa uhakiki licha ya kuwa zimethaminiwa Zanzibar, iwapo uthamini wa Tanzania Bara utakuwa sawa na ule uliofanywa Zanzibar hakuna kodi itakayotozwa Tanzania Bara na ikiwa kodi iliyolipwa Zanzibar ni ndogo, Mamlaka ya Mapato hukusanya tofauti ya kodi iliyozidi”, amesema Dk. Kijaji.

Kulingana na utaratibu wa Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), Ushuru wa bidhaa ni kodi inayotozwa kwa bidhaa au huduma maalumu zilizozalishwa ndani ya nchi au kuingizwa nchini kwa viwango tofauti. Kodi hii inatozwa katika viwango maalumu na viwango kulingana na thamani.

Dk. Kijaji amesisitiza kuwa utaratibu wa kukusanya tofauti ya kodi kati ya Zanzibar na Bara kwa kutumia mifumo ya TANCIS na IECD haina lengo la kuua biashara Zanzibar, bali hatua hiyo inalenga kuleta usawa wa gharama za kufanya biashara na ushindani hapa nchini.

Aidha Naibu Waziri huyo amesema kuwa kwa mujibu wa Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Ibara ya 63 (2) Bunge ni muhimili unaojitegemea na hivyo Serikali haina mamlaka ya kuunda Kamati ndogo ya Bunge kwa ajili ya jambo hilo au jambo lolote.

Ikumbukwe kuwa kodi ya Mapato na ushuru wa bidhaa katika ya nchi hizo mbili umekuwa ni kero ya muda mrefu ya Muungano ambayo haijapatiwa ufumbuzi na kwa nyakati tofauti Wazanzibar wamekuwa wakilalamika kukosa sauti kwenye mapato wakidai hakuna usawa kwenye suala hilo.

Mwanasheria kutoka Zanzibar, Awadh Ali Said, alipokuwa anazungumzia matatizo ya Muungano katika muktadha wa mapato alinukuliwa; “suala la mapato linaanguka katika suala la uchumi huku uchumi ukiwa si suala la muungano”.

Anaongeza kwamba; “kila mmoja (kati ya Tanganyika na Zanzibar) ina uchumi wake na mzigo wa kushughulikia lakini nyenzo kuu za uchumi ambazo ni sera za fedha, sera za kodi, benki kuu, yote hayo yako upande mmoja (Tanzania Bara)”.

Kutokana na hali hiyo upande wa Zanzibar umekuwa ukilalamika kukosa nguvu ya kudhibiti uchumi na sarafu. Suala la kodi limezungumzwa kwa muda mrefu lakini mpaka sasa halijapatiwa ufumbuzi baina ya nchi hizo mbili.

Januari 4, mwaka huu, Rais wa Zanzbar, Dk. Ali Mohammed Shein wakati wa ufunguzi wa jengo la Takwimu mjini Zanzibar, alinukuliwa akisema “si busara kwa mambo ya muungano kufanywa upande mmoja tu au upande mmoja kuonekana unajivutia wenyewe kila kitu, hali hiyo inaweza kuleta madhara makubwa katika utendaji wa masuala ya muungano.”

Continue Reading

Biashara/Uchumi

Mradi wa Stiegler’s Gorge kutua mikononi mwa Kamati ya Urithi wa Dunia

Published

on

Kamati ya Urithi wa Dunia ya Umoja wa Mataifa inatarajia kuamua kama Pori la akiba la Selous liondolewe miongoni mwa maeneo ya urithi wa dunia, kufuatia Serikali ya Tanzania kuanza mchakato wa kujenga bwawa la Stiegler’s Gorge kwa ajili ya kuzalisha umeme wa kilowati 2,100 ndani ya pori hilo.

Kamati hiyo inatarajia kukutana baadaye mwezi Juni katika jiji la Manama, Bahrain na miongoni mwa ajenda zitakazojadiliwa ni uamuzi wa Serikali kujenga mradi mkubwa wa kuzalisha umeme katika pori hilo ambalo ni urithi muhimu wa dunia ambao uko hatarini kutoweka.

Kamati hiyo inakutana kila mwaka na kikao cha mwaka huu kitakuwa cha 42 tangu kuanzishwa kwake na ina kazi moja kubwa ya kujadili maendeleo ya utunzaji wa maeneo ya urithi na kufanya maamuzi ya kufuta au kuendelea kuyaweka maeneo yaliyopewa hadhi ya kuwa kwenye orodha ya Urithi wa dunia ulio katika hatari ya kutoweka.

Akizungumza hivi karibuni na jarida moja la kila wiki la Afrika Mashariki, Meneja wa Programu wa Kituo cha Urithi wa Dunia cha Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi na Utamaduni (UNESCO), Richard Lo Giudice amesema; mradi wa uzalishaji umeme katika pori la Selous utajadiliwa kwenye mkutano wa mwaka wa Kamati ya Urithi wa Dunia na kisha UNESCO itatoa mrejesho.

Suala hilo litajadiliwa katika kikao cha 42 cha Kamati ya Urithi wa Dunia itakayoketi Manama kuanzia Juni 24 hadi Julai 4, wakati inatathmini hali ya uhifadhi wa pori la akiba la Selous,” alinukuliwa Giudice na jarida hilo.

Serikali imetenga Bilioni 700 ambayo ni sawa na asilimia 41 ya bajeti ya Wizara ya Nishati ya mwaka wa fedha wa 2018/2019 inayofikia Trilioni 1.69 kwaajili ya mradi huo, ambapo imesema ni muhimu kwa ajili ya uzalishaji wa umeme ili kuchochea ajenda ya uchumi wa viwanda.

Licha ya tahadhari iliyotolewa na wadau mbalimbali wa mazingira na wanasiasa akiwemo Mbunge wa Kigoma mjini, Zitto Kabwe na Nape Nnauye wa Mtama kuhusu athari zitakazotokea endapo mradi huo utatekelezwa, bado Serikali imeendelea kushikiria msimamo wake wa kujenga mradi huo kwa madai kuwa wanaokosoa hawaitakii nchi mema.

Serikali ilienda mbali zaidi na kutahadharisha mtu yeyote atakayejaribu kuzuia mradi huo atakabiliwa na hatua kali za kisheria ikiwemo kufungwa jela.

Piga ua, garagaza Serikali itatekeleza mradi wa Stiegler’s Gorge. Hawa wanaopinga mradi huu ukiwatazama wanataka umeme ufike vijijini mwao, ukiwatazama wengine ni wachumi wanapinga’” alinukuliwa Naibu Waziri wa Ofisi ya Makamu wa Rais, Muungano na Mazingira, Kangi Lugola wakati akijibu hoja za wabunge Mei 26 mwaka huu.

Kamati ya Urithi wa Dunia inajumuisha wawakilishi 21 ambao wanachaguliwa na Baraza la Umoja wa Mataifa kwa ajili ya kuratibu shughuli za ulinzi wa Urithi na Utamaduni wa dunia.

“Hilo litakuwa pigo kwa asili,” limesema shirika la uhifadhi wa asili la World Wildlife Fund (WWF). Bwawa hilo litakuwa na urefu wa mita 130 na upana wa mita 700. Litatengeneza ziwa kubwa la zaidi ya kilomita 1000 za mraba, na maji yatasambaa katika eneo ambalo ni kubwa hata kushinda jiji la Berlin, Ujerumani.

 

Mambo Bayana

Kamati ya Urithi wa Dunia itakutana wakati Serikali kupitia Wakala wa Misitu Tanzania imetoa zabuni ya kukata miti isiyopungua milioni mbili katika eneo la Selous ambalo baadhi ya wabunge wamesema lina ukubwa unaolingana na jiji la Dar es Salaam.

Zabuni hiyo pia itahusisha ukataji na uuzaji wa miti hiyo ili kuiingizia Serikali mapato yatakayotumika katika huduma za kijamii.

Lakini wanaopinga mradi huo, wanaeleza kuwa miti itakayokatwa ni mingi sana na ujenzi wa bwawa hilo utasababisha athari za mazingira zinazoweza kuangamiza wanyama wengi zaidi na kuchangia ongezeko la joto duniani.

Kwa mujibu wa Ripoti ya Tathmini ya Mazingira juu ya Mradi pendekezwa wa Stiegler’s Gorge iliyotolewa mwaka 2009 na Prof. Raphael Mwalyosi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam imebainisha wazi kuwa kutakuwa na athari kubwa katika eneo la Selous endapo mradi huo utatekelezwa.

Hata hivyo ripoti hiyo inaeleza kuwa mradi huo utazalisha umeme wa kutosha lakini ina mashaka juu ya matokeo ya kijamii na kiuchumi yanayoweza kupatikana.

Wachambuzi wa masuala ya mazingira, wanaeleza kuwa Tanzania ina kibarua kigumu cha kujieleza mbele ya kamati hiyo ikizingatiwa kuwa ni miongoni mwa wanachama wa kamati hiyo muhimu duniani. Nchi zingine za Afrika ambazo zinaingia katika kamati hiyo ni Burkina Faso, Tunisia, Uganda na Zimbabwe.

Kamati hiyo itakuwa na kazi ya kutathmini hali ya utunzaji wa maeneo mbalimbali yaliyoko kwenye urithi wa dunia na kuzitaka nchi wawakilishi kuchukua hatua za kutunza na kuhifadhi urithi huo ili kuhakikisha dunia inakuwa mahali salama pa kuishi.

       Baadhi ya wanyama kuathirika na mradi wa umeme

Historia ya Pori la Selous

Pori la Akiba la Selous ambalo lina eneo la kilomita 50,000 za mraba, ni moja ya mbuga kubwa zaidi barani Afrika, ambayo inajulikana kwa kupatikana kwa tembo, vifaru weusi, duma, twiga, viboko, mamba, na wanyama pori wengine.

Pia pori hilo lina aina nyingi tofauti ya viumbe wa pori, vikiwemo miombo, msitu, sehemu za nyasi, kinamasi, ikisemekana kuwa mbuga hiyo ni maabara ya mabadiliko ya kibaolojia na kiekolojia.

Uwindaji kwa ajili ya biashara unaruhusiwa katika mbuga ya Selous. Ni chanzo cha pato kwa mbuga hiyo na zaidi ya watu milioni 1.2 ambao wanaishi viungani mwa mbuga hiyo. Katika baadhi ya maeneo, uwindaji haukubaliwi kabisa. Watalii wanaweza kuzuru. Lakini kuna watalii wachache ikilinganishwa na mbuga ya kitaifa ya Serengeti, ingawa mbuga ya Selous imeizidi Serengeti mara tatu kwa ukubwa.

Mto Rufiji ni mwokozi wa mbuga hiyo. Ni mto wenye urefu wa kilomita 600 na unaishia katika Bahari ya Hindi kusini mwa Dar es Salaam, lakini maji ya mto kwa sehemu kubwa yatatumika kuzalisha umeme.

Kutokana na umuhimu wake, mwaka 1982, UNESCO lilitangaza na kuiingiza Selous miongoni wa maeneo machache ya urithi wa dunia na kuanza kuhifadhiwa.

Lakini mwaka 2014, Kamati ya Urithi wa Dunia ya UNESCO, iliyokutana mjini Doha, Qatar, iliingiza mbuga ya Hifadhi ya Wanyama ya Selous, iliyopo kusini mashariki mwa Tanzania katika orodha ya Urithi wa Dunia ulio Hatarini kutoweka, kwa sababu ya ujangili wa kupindukia.

Ujangili ulisababisha kupungua kwa idadi ya wanyamapori, hasa kwa upande wa tembo na vifaru, ambao idadi yao imepungua kwa asilimia 90 tangu 1982, wakati mbuga hiyo ilipoorodheshwa kwenye urithi wa dunia.

Continue Reading

Muhimu Kusoma