Connect with us

Afya

Morogoro: Huduma za afya zapatikana chini ya mti

Published

on

WAKAZI wa Kata ya Mindu katika Manispaa ya Morogoro wanapata huduma za afya chini ya mti kutokana na ukosefu wa jengo la zahanati na kituo cha afya.

FikraPevu imeshuhudia akinamama wakiwa wameketi chini ya mti uliogeuzwa zahanati wakiwa na watoto wao migongoni, wengine wakiungua jua wakisubiri kupatiwa huduma ya kliniki kutoka kwa wahudumu wa afya.


Uchunguzi wa FikraPevu umebaini kwamba, huduma inayotolewa mahala hapo ni kliniki kwa watoto na elimu ya lishe.

 

Dari katika zahanati ya Madanganya mjini Morogoro.

Akinamama hao wenye watoto walionekana wakiweka mezani kadi za kliniki za watoto kila wanapofika, kisha huitwa majina ili kupatiwa huduma.

FikraPevu imebaini kwamba, pamoja na serikali kuongeza Bajeti ya Wizara ya Afya kwa mwaka 2016/2017, bado huduma za afya nchini zimeendelea kuwa duni katika maeneo mengi.

Kata ya Mindu, kwa mujibu wa Sensa ya Taifa ya Watu na Makazi ya mwaka 2012, ina wakazi zaidi 8,000, shule za msingi 4, zahanati moja ya Madanganya ambayo haikidhi mahitaji ya wananchi kutokana na umbali uliopo.

 

Kilio cha wananchi

Uchunguzi wa FikraPevu umebaini kuwa kwa miaka 10, wakazi wa eneo hilo wamekuwa wakiomba kujengewa zahanati bila mafanikio.

Mkazi wa Mindu, Lysia Kanuti, anasema wamekuwa wanapewa ahadi nyingi kutoka kwa viongozi lakini hakuna utekelezaji wowote uliofanyika.

“Kwa muda mrefu huduma zinatolewa chini ya mti, akinamama na watoto wanaungua jua, lakini hakuna ufumbuzi wowote wa changamoto hii,” alisema Kanuti na kuongeza kwamba, kutoka mahali wanapoishi hadi ilipo zahanati ya Madanganya ni umbali wa kilometa nane.

Kanuti ameiomba halmashauri, serikali kuu na wadau wengine wa maendeleo kuwasaidia ujenzi wa zahanati, ili kupunguza adha wanayoipata ya huduma ya afya.

“Natumia usafiri wa pikipiki kutafuta huduma za afya, ni hatari mama mjamzito kutumia usafiri wa pikipiki na baiskeli, si salama kwa afya ya binadamu,” anasema Salome, mkazi wa eneo hilo, wakati akizungumza na FikraPevu.

Salome anasema wanashindwa kufanya shughuli za uzalishaji kutokana na kutumia muda mwingi kutafuta huduma za afya, hivyo kujikuta wako nyuma kimaendeleo.

Mkazi wa Mtaa wa Kasanga katika Kata hiyo ya Mindu, Marietha Yusuph, anasema anatembea umbali wa kilomita nne kutafuta huduma ya kliniki kwa mtoto ambayo hutolewa mara moja kwa mwezi katika eneo lao.

“Tunapata huduma ya afya chini ya mti, mvua ikinyesha tunaingizwa kwenye jengo la Ofisi ya Kata, ila kipindi cha jua tunakaa chini ya mti tukisubiri huduma,” ameiambia FikraPevu.

Anasema changamoto kubwa inayomkabili hasa ni mtoto akiugua usiku, hakuna zahanati ama kituo cha afya karibu, humlazimu kutumia kiasi cha Shs. 20,000 kumpeleka mtoto Kituo cha Afya cha Mafiga kilichopo kiliometa 20.

Winfrida Mkwinda anashauri vituo vya afya viwe na uwezo kutoa huduma za uzazi ili kupunguzia hospitali za rufaa mzigo kuhudumia wagonjwa wengi.

Akizungumza na FikraPevu, amesema huduma zote zikiwa zinapatikana katika vituo vya afya kunapunguza wingi wa wajawazito kujifungulia njiani, ambapo katika kipindi cha miezi sita iliyopita akinamama watatu wamejifungulia njiani.

Mkazi wa Mtaa wa Lugala katika Kata ya Mindu, Hawa Hamisi, anasema changamoto wanayopata katika vituo vya afya ni foleni kubwa inayotokana na upungufu wa watoa huduma, hususan vituo vilivyopembezoni mwa mji.

Akizungumza na FikraPevu, Hawa anasema usikivu wa watoa huduma umekuwa ukilalamikiwa, lakini hakuna ufumbuzi wa tatizo hilo, hasa la wahudumu hao kutoka kauli chafu kwa wagonjwa.

Aidha, amesema ni vyema huduma ya mama na mtoto ipewe kipaumbele kwenye vituo na zahanati za kata ambako ndiko kwenye watu wengi wenye kuhitaji kupatiwa huduma hiyo.

“Serikali inatakiwa kubadili utendaji wa utoaji wa huduma za afya katika zahanati, ili siku za Jumamosi na Jumapili utoaji wa huduma uwepo. Hiyo itasadia kupunguza foleni za wagonjwa siku za wiki,” anasema.

 

Wataalam wa afya

Mganga Mfawidhi wa Zahanati ya Madanganya, Theresia Kilua, anasema jengo la zahanati hiyo limepata ufa na uongozi wa halmashauri umewataka kutumia nyumba ya watumishi kutoa huduma za afya.

Kilua ameiambia FikraPevu kwamba, ni miezi mitatu sasa tangu kuhama kwenye jengo hilo la kituo cha afya kilichojengwa kwa nguvu za wananchi kutokana na ubovu.

Anasema mazingira ya kazi ni magumu kutokana na jengo wanalotumia hivi sasa kujengwa kwa mfumo wa nyumba ya kuishi na siyo kwa kutolea huduma za afya.

Kutokana na mazingira ya kata ya Mindu, anasema hulazimika kupanga ratiba ya kutoa huduma ya vipimo, kliniki kwa watoto katika mitaa, na huduma hiyo inajulikana “huduma ya mkoba”.

Pia ameiambia FikraPevu kuwa katika kutoa huduma ya mkoba kinachofanyika ni vipimo kwa watoto, na kutoa ushauri kwa wajawazito na elimu ya lishe.

“Huduma ya mkoba inasaidia wananchi wanaoishi mbali na vituo kupunguza gharama za kusafiri kutafuta huduma ya afya,” amesema.

Alisema kwamba, chini ya utaratibu huo, wamekuwa wanatoa huduma kwa wananchi zaidi ya 600 kwa siku, ambapo huduma hiyo hufanyika mara moja kwa mwezi kwa kila mtaa.

Kwa upande mwingine, Kilua ameiambia FikraPevu kwamba, baadhi ya akinamama ni wavivu kupeleka watoto kliniki, hata wao wenyewe kufika kupata vipimo na kwamba huduma ya kuwafuata wananchi walioko mbali na vituo vya afya imewasaidia.

“Changamoto kubwa katika Zahanati hii ya Madanganya ni ukosefu wa maji safi na salama. Tunatumia maji ya visima na hatuna nishati ya umeme,” amesema Kilua.

Ofisa Afya wa Kata ya Mindu,Yahya Ibrahimu, anasema changamoto kubwa iliyopo ni ukosefu wa Vituo vya Afya na Zahanati za ndani ya Kata hiyo.

“Kutokana na changamoto ya ukosefu wa zahanti, huduma ya kliniki kwa watoto hulazimika kutolewa chini ya mti katika Mitaa ya Kasanga na Lugala kila baada ya siku 40,” anasema.

Ibrahimu ameiambia FikraPevu kuwa idadi ya watu katika Kata ya Mindu inaongezeka kila siku hivyo huduma za kijamii zinapaswa kuongezwa na kupewa kipaumbele.

Uchunguzi wa FikraPevu umebaini kwamba, Kata ya Mindu ina zahanati moja tu ya Madanganya ambayo ni mbovu, lakini inahudumia mitaa nane, huku zikihitajika zahanati nne kukidhi mahitaji.

Yahya anasema, huduma ya afya kutolewa sehemu zisizo maalumu kiafya, na kushauri jamii kuchangia katika ujenzi wa vituo vya afya, na serikali iwaunge mkono kwa lengo la kutatua kero ya afya nchini.

Anaongeza kuwa, watumishi wanaotoa huduma za afya hawatoshi, hivyo wanaishia kutoa huduma kwa wananchi walioko karibu wakati wale wa mbali hawapati huduma zinazostahili, hasa kipindi cha chanjo za kitaifa.

Mratibu wa huduma za Chanjo Manispaa ya Morogoro, Hidaya Omary, anasema wanalazimika kutoa huduma ya mkoba kutokana na ukosefu wa vituo vya afya na zahanati karibu na wananchi.

Hidaya anasema watoa huduma ya mkoba katika maeneo ambayo hayana zahanati wanapewa usafiri ili kuweza kuwafikia wananchi kwa wakati.

 

Diwani, Mbunge wanasemaje

Diwani wa Kata ya Mindu, Hamisi Msasa, anasema changamoto ya ukosefu wa huduma ya afya ni ya muda mrefu, na kwamba wamejitahidi kuweka mikakati ya kukabiliana nayo.

Ameiambia FikraPevu kwamba, katika kuweka huduma za afya karibu na wananchi na kuepuka wananchi kupata huduma hiyo chini ya mti wamejipanga kujenga zahanati itakayo hudumia wakazi wa Mtaa wa Kasanga na Mgaza.

Akaongeza kuwa kutokana na changamoto hiyo ujenzi wa zahanati hiyo umeshaanza na kufikia kiwango cha msingi.

“Kupitia vikao tulipendekeza zahanati ijengwe mitaa ya Kasanga na Mgaza kutokana kuwa na wakazi zaidi ya 4,000, na hakuna huduma ya afya karibu na makazi yao,” anasema.

Msasa anasema kuwa ujenzi wa zahanati hiyo ya Kasanga na Mgaza unakadiriwa kugharimu kiasi cha Shs. 64 milioni hadi kukamilika kwake.

Aidha, anasema katika Bajeti ya 2017/2018 Kata ya Mindu imetengewa kiasi cha Shs. 100 milioni katika kutekeleza miradi ya maendeleo.

Hata hivyo, katika fedha zilizotengwa hakuna kiasi chochote kilichoingia kwenye akaunti ya Kata.

“Changamoto kubwa ni uhaba wa fedha za kukamilisha ujenzi wa mradi huo, wananchi wamekuwa wavivu kuchangia, rasilimali fedha tunategemea kutoka kwa wadau na halmashauri,” anasema.

Msasa ameiambia FikraPevu kwamba, katika ujenzi wa zahanati hiyo Mbunge wa Jimbo la Morogoro Mjini, Abdulaziz Abood, ametoa matofali 1,600 ya kuanzishia ujenzi na kwamba ataendelea kusaidia.

 

Tunachokijua

Huduma ya afya haipaswi kutolewa katika maeneoyasiyo na usalama kama chini ya miti hata kama lengo ni kuwafikia wananchi wote, badala yake serikali inapaswa kujenga ya zahanati.

FikraPevu inafahamu kwamba, Sera ya Taifa ya Afya ya Mwaka 2007 inaelekeza kuwa Serikali itasogeza huduma za afya karibu na wananchi kwa kuwa na zahanati kwa kila kijiji na kituo cha afya kwa kila kata na hospitali kwa kila wilaya.

Hata hivyo, licha ya wananchi wengi kuitikia wito wa kuchangia maendeleo kwa kujitolea nguvukazi na michango mbalimbali kwa ajili ya huduma za afya, majengo mengi ya zahanati za vituo vya afya yameshindwa kukamilishwa na serikali na hivyo kubaki kama mapagala.

Aidha, hata yale yaliyokamilika, yanashindwa kutoa huduma kutokana na ukosefu wa watumishi, nyumba za watumishi, dawa na vifaatiba.

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

 

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com