Connect with us

Mafuta na Gesi/Nishati

Liganga-Mchuchuma: Danadana za maisha bora zaongeza umasikini

Published

on

TANZANIA imejaa watu wengi wanaopenda “ujanjaujanja” katika harakati za kufanikiwa maishani.

Wengi wanapenda kuvuna wasichopanda na kula wasicholima wala huhemea. Wao wanaamini kutumia “njia za mkato” ili waneemeke.

Na katika njia hizo za mkato, hawajali wanamuumiza nani na ana hali gani ya uchumi. Wanachojua wao ni “kula” tu na kupata mali kwa njia ovu.

Miongoni mwa hawa ni baadhi ya maofisa kutoka ofisi zote za serikali, taasisi, mashirika ya umma na binafsi, vyama vya siasa, mashirika ya dini na taasisi zisizokuwa za serikali.

Rais mstaafu Jakaya Kikwete alipotembea Liganga

Kuthibitisha haya ni hatua ya Waziri Mkuu, Kassim Majaliwa, kufuta matokeo ya zoezi la kuthaminisha mali na ardhi lililofanywa na serikali kwa wananchi wa vijiji vya Mundindi na Nkomang’ombe, Wilaya ya Ludewa, mkoani Njombe, ambao wanakalia utajiri mkubwa.

Wakaa miaka 20 ‘burebure’

Wakazi hawa wamekuwa wakiambiwa kujiandaa kuhama maeneo yao, karibu miaka 20 iliyopita, ili kupisha miradi pacha ya makaa ya mawe na chuma cha pua.

FikraPevu ina barua ya kikao cha kwanza cha wananchi wa vijiji vinavyozunguka maeneo ya madini hayo kukutana na kuelezwa kwamba hawaruhusiwi kuendelea na ujenzi au maendeleo yoyote hadi watakapoelezwa. Kikao hicho kiliketi Novemba 24, 1998. Kilijumuisha wawakilishi wa wanavijiji, viongozi wa wilaya na “wakubwa” kutoka NDC makao makuu.

Utajiri unaozungumzwa hapa ni madini. Juu ya ardhi yao; maeneo ya Mundindi lipo eneo la Liganga, kuna madini ya chuma cha pua na Nkomang’ombe, kuna makaa ya mawe. Yote haya ni madini adhimu duniani. Yanahitajika sana kwa ustawi wa viwanda na nguvu ya kuzalisha nishati- umeme.

Mwandishi Simon Mkina akishangaa makaa ya mawe.

Wanavijiji hawa waliamriwa kuyatambua maeneo yao ya makazi, mashamba na mali zilizoko juu ya ardhi – zisizohamishika. Hizi ni pamoja na nyumba, miti na mazao yaliyokuwapo wakati wa zoezi la kuthamini.

Zoezi hili lilifanywa na Wizara ya Nishati na Madini, Shirika la Maendeleo ya Taifa (NDC), Halmashauri ya Wilaya ya Ludewa kwa kushirikiana na serikali za vijiji hivyo.

Wajipanga kupiga dili

Katika zoezi hili, imegundulika kuwa baadhi ya wahusika, waliokuwa wakisimamia zoezi hilo, waligeuza mradi wa wao kutajirika kijanjajanja, kwani waliandika majina yao na kuonesha kuwa wanamiliki nyumba, mashamba au miti. Kumbe ni uongo. Rushwa ilitawala kwani wasiokuwepo, viongozi wakubwa waliandikishwa kwa majina ya bandia.

“Hakika hapa watu wengi walikuwa wamejipanga kupiga hela, tena nyingi, hawa wathaminishaji walikuwa wanataka malipo ya bure, kwamba walipwe fidia wakati hawamiliki hata vibanda hapa kijijini kwetu,” anaiambia FikraPevu, Ndimbo Haule (69), mkazi wa Mundindi.

Mzee huyu anaungana na wakazi wa maeneo ya Nkomang’ombe (imezoeleka Mkomang’ombe) na Liganga, ambako Majaliwa alitembelea na kuzungumza na wananchi na kutoa amri ya kuanza upya kwa zoezi la kuthaminisha mali na ardhi.

DC athibitisha

Kiongozi wa Wilaya ya Ludewa (DC), Andrea Tsere amelieleza gazeti hili kuwa serikali imegundua kuwepo kwa utapeli mkubwa katika mradi wa kufidia wananchi wenye mali na ardhi katika maeneo ya miradi pacha ya Liganga na Mchuchuma.

Wananchi hao wanatakiwa kulipwa fedha hizo baada ya kufanyika tathmini ya mali zao na ardhi ambako mchakato wa kuanza kwa miradi ya maeneo hayo utapita.

Huu ni mwamba wa chuma huko Liganga

Katika maeneo hayo, wananchi wanatakiwa kupisha kuanza kwa miradi hiyo mikubwa inayoendeshwa kwa ubia kati ya Serikali ya Tanzania na kampuni ya Sichuan Hongda kutoka China.

Wataendelea kusota

Waziri mkuu, pamoja na kueleza kuwa mchakato bado kuanza kwa miradi hiyo mpaka serikali ijiridhishe, haijulikani lini, alibainisha kuwa gharama za kulipa fidia kwa wenye maeneo hayo ilikuwa kubwa mno, hivyo serikali kutilia shaka juu ya uhalali wake, hivyo kuchukua uamzi huo.

“Kuna baadhi ya watu walijipenyeza na kutaka kuiibia serikali kupitia suala la ulipaji wa fidia. Sasa tumeamua kufanya uthamini upya ili kupata fidia halali ya kutoumiza serikali na mwekezaji,” amesema Majaliwa.

Pamoja na kwamba uamuzi huo unaweza kuwa nafuu kwa wawekezaji, akiwamo serikali yenyewe, ni mwendelezo wa kero kubwa kwa wakazi wa maeneo hayo ambao wamekuwa wakichoshwa na ahadi za neema kila uchao.

“Sisi tumekuwa hapa miaka mingi sana, leo tumezeeka na hakuna lolote linaloendelea zaidi ya ahadi kwa kila kiongozi anayekuja kututembelea hapa kijiini kwetu,” anaeleza Rhoda Mtewele (57), mkazi wa Nkomang’ombe akizungumza na FikraPevu.

Rhoda, akiwa anatembelea mkongojo kwa umri mkubwa na matatizo ya mgongo, anasema serikali imekuwa ikiwakwamisha mno kupata maendeleo kwa kuwa hawana uhakika ni lini watahamishwa na kupangiwa maeneo mengine.

Zitto Kabwe akitazama mkaa wa mawe huko Mchuchuma wakati akiongoza Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Mashirika ya Umma (POAC)

Anasema, “hapa kwa sasa bado siyo salama, kila siku tunaambiwa tutahamishwa kwa ajili ya kupisha mradi wa madini, lakini miaka inaenda na kurudi (anakosea hapa, miaka hairudi), hakuna kinachofanyika.”

Hawa kila mara, kwa miaka mingi sasa, wanaishi kwa wasiwasi wa kuhamishwa, na hata kufukuzwa kutoka katika maeneo yao, kwa kuwa tu wanaishi juu ya utajiri mkubwa. Wamekuwa kama watoto yatima. Hawaelewi kesho yao.

Msomi awasemea

Daktari wa siasa na uchumi, mhadhiri wa vyuo vikuu, Lenny Kasoga ameiambia FikraPevu kwamba wakazi wa maeneo ya Liganga na Mchucuma wanapaswa kuishi kwa wasiwasi huo kwani hakuna wanayemuamini hata sasa.

Anasema tangu anasoma ndani na nje ya nchi, miaka 30 iliyopita, amekuwa akisikia na kusoma kuwepo kwa mipango na mikakati ya kuanza kutumia makaa ya mawe na chuma cha Liganga, lakini anastaafu bila kuona kinachoendelea.

“Hawa lazima waishi kwa wasiwasi, kwani leo wanaambiwa wajiandae kuondoka kwenye maeneo yao na kulipwa fidia, lakini wakijipanga na tathmnini ya mali zao kufanywa,  wahusika hawarejei tena kwa miaka kumi ndipo wanaibuka tena na habari zilezile…Hapo mtu atajengaje, ataendeleza vipi eneo lake na kuweka mazao mengi ya kudumu,” anaongeza Dk. Kasoga kwa kuhoji.

Umasikini watisha

FikraPevu limetembelea maeneo hayo na kuona umasikini mkubwa wa wakazi wengi wa maeneo hayo, licha ya kuwa katika ardhi yenye utajiri mkubwa wa mali.

Imaculate Isedory, binti wa miaka 14, akiwa amekatizwa shule na wazazi wake, anaeleza namna maisha yalivyokuwa magumu katika kijiji chake cha Liganga.

“Hapa tuna shida sana, nimeacha kwenda shule kwa kuwa mama hana hela ya kunilipia madaftari, viatu na kalamu, nilisaidiwa na padre darasa la kwanza, lakini alipokufa (fariki dunia), nilikosa mtu, nikaacha,” anasimulia kwa FikraPevu binti huyo aliyekuwa peku, ikiwa ni moja ya ishara za umasikini Ludewa.

Licha ya kueleza kuwa mama yake anapembua mpunga na mahindi mashineni, bado maisha kwao ni magumu.

Imaculate anaeleza namna alivyoacha kunywa chai yenye sukari, huku akisema akiamka asubuhi, hustafutahi kwa kunywa bokoboko (uji wa mchele) wenye chumvi.

Inashangaza kwamba serikali imekuwa ikisuasua kuweka wazi ni lini neema ya utajiri kwa wananchi wa Ludewa na Tanzania watafaidika zaidi kwa kuanza kwa miradi pacha ya Liganga na Nchuchuma.

Wachina hawa ni neema au laana?

Hata hivyo, mwanga wa neema ulianza kuchomoza Septemba 21, 2011, wakati Serikali ya Tanzania na kampuni kutoka Beijing, China ya Sichuan Hongda Corporation ilipowekeana saini ya kuanza kuendesha miradi hiyo.

Aliyeshuhudiwa sherehe za kusaini mikataba hiyo alikuwa Makamu wa Rais wa Tanzania,  Dk. Mohamed Gharib Bilal katika ukumbi wa Mlimani City, Dar es Salaam. Katika mkataba huo, ikabainishwa kuwa serikali itakuwa na asilimia 20 ya uwekezaji huo na 80 inayobaki ikamilikiwa na kampuni hiyo ya China.

Kulingana na makubaliano hayo, miradi ya Liganga na Nchuchuma, ingetekelezwa kwa uwekezaji ambao ungegharimu karibu Sh. 5 bilioni (zaidi ya dola bilioni 3 za Marekani).

Wasiwasi wao haujaanza leo wala jana. Haujaletwa na Serikali ya Rais Julius Nyerere, rais wa kwanza wa Tanganyika na baadaye Tanzania. Haujaasisiwa na Rais Ali Hassan Mwinyi, wala kuhuishwa na Rais Benjamin Mkapa. Wala sio Rais Jakaya Kikwete na kamwe hawezi kuwa Rais John Magufuli.

Madini haya yamekuwepo miaka nenda rudi. Wakoloni wameyakuta, hata kama watatamba kwamba wao ndiyo wameyavumbua. Ni waongo. Yamekuwepo jana, leo na yataendelea kuwepo. Labda “yavurugwe” na wenye uchu wa kuifilisi Tanzania na watu wake.

Wasiwasi wa maisha ya wananchi hao umegubikwa na ahadi. Kila awamu ya uongozi wa serikali imekuwa na kauli zinazoweka watu hao katika maisha yasiyokuwa na mwelekeo.

Angalau Mwalimu Nyerere alikuwa na msimamo kwamba madini hayo yasivurugwe, yaachwe hadi Tanzania itakapokuwa na wataalamu wake ndipo yaanze “kufanyiwa kazi.”

Hata hivyo, FikraPevu inatambua kuwa Mwalimu Nyerere aliyeng’atuka katika nafasi ya urais mwaka 1985, baada ya kuwatumikia Watanzania- akiwa Ikulu kwa zaidi ya miaka 24, aliondoka na msimamo huo na kumwachia Rais Mwinyi.

Rais Mwinyi, baada ya kuingia madarakani akawa na mtazamo huo, ingawa ulibadilika na kuamua kukaribisha wawekezaji katika biashara na maeneo yenye madini. Hata hivyo, Liganga na Nchuchuma hayakuguswa sana. Mwinyi alikaa madarakani kwa miaka 10.

Alipoingia madarakani, mwaka 1995, Rais Mkapa alikuja na kasi kubwa ya kukaribisha wawekezaji na wengi walionekana wakija Tanzania na mitaji yao kwa ajili ya kuwekeza.

Kama ilivyokuwa kwa Rais Mwinyi, Mkapa naye “alichangamkia” maeneo mengi ya biashara na uwekezaji katika madini, lakini hakuwa na muda zaidi kwenye makaa ya mawe ya Nchuchuma wala chuma cha pua cha Liganga.

FikraPevu inaelewa kuwa alipoondoka madarakani, baada ya miaka 10, Rais Kikwete aliweka nguvu za ziada kwenye uwekezaji wa madini, alikaribisha matajiri kuweka mitaji yao, kwa maana kwamba watakuja na neema kuu kwa Watanzania.

Kwamba watalipa kodi, watasaidia jamii zinazozunguka maeneo ya madini, kuajiri Watanzania katika kazi wanazoweza kumudu na kubwa zaidi, kuleta ujuzi kwa wazawa ambao watakuwa wakifanya kazi ndani ya miradi ya uchimbaji madini.

Ni katika kipindi cha Rais Kikwete, ndipo Liganga na Mchuchuma “zikawika” zaidi. Zikafahamika mno, ndani na nje ya Ludewa, Njombe, Tanzania na nje ya mipaka ya Afrika.

Kilichofanya kujulikana zaidi ni kuwepo kwa mikataba ya uwekezaji mkubwa wa mabilioni ya shilingi katika migodi ya Liganga na Nchuchuma.   

Sasa imebainika kuwa Kampuni ya Sichuan iliyoaminisha umma wa Tanzania kuwa ni tajiri, kumbe haikuwa na akaunti wala kuweka senti mahali kokote; siyo katika benki za Tanzania wala taasisi za fedha za uwekezaji.

“Inaweza kuwa tajiri na kuwa na uwekezaji mkubwa maeneo mengine, lakini hapa kwetu imekuja bila senti, siasa inaweza kuwa iliibeba na hata kushinda zabuni, lakini haiko makini na haikuwa na fedha,” anasema mmoja wa maofisa wa ngazi za juu wa Shirika la Maendeleo la Taifa (NDC) ambaye hakutaka kutajwa jina lake.

Hata hivyo, hakueleza kwa undani ni siasa gani iliyoibeba kampuni hiyo ya China hata kuibuka na ushindi kati ya kampuni 21 zilizoomba kuingia kwenye uwekezaji wa Liganga – Mchuchuma.

Waziri wa Nishati na Madini, Prof. Sospeter Muhongo amesema kampuni hiyo ya Sichuan, pamoja na tambo zote za kuwa na mtaji mkubwa na kushinda zabuni ya kuwekeza katika migodi ya Liganga na Mchuchuma, haikuwa na fedha.

“Hawa hawakuwa na senti katika akaunti hapa nchini,” alisema Prof Muhongo akieleza “ujanjaujanja” wa kampuni hiyo, huku akishangaa namna ilivyopata ushindi katika zabuni iliyotangazwa ndani na nje ya nchi; magazeti ya kimataifa, likiwamo maarufu la Wall Street Journal la Marekani na kusambazwa na mtandao wa devex wenye kuaminika kwa matangazo ya zabuni kubwa duniani.

NDC wanena

Meneja Uhusiano na Mawasiliano Mwandamizi wa NDC, Abel Ngapemba anasema hakuna harufu yoyote ya rushwa katika mchakato huo wa kumpata mwekezaji makini.

Anasisitiza, serikali haiwezi kuruhusu kuwepo kwa kampuni isiyokuwa na mtaji kuja kuwekeza kwenye mradi mkubwa namna ile, tena ukiwa unabeba neema ya muda mrefu ya Watanzania.

Kuhusu kampuni hiyo ya China kutokuwa na fedha, Ngapemba, alijibu FikraPevu harakaharaka – “hakuna kitu kama hicho, hiyo ni moja ya kampuni tajiri zaidi duniani zilizowekeza kwenye madini, chuma na biashara  zingine kubwa.”

Akizungumzia dili katika uthamini na endapo NDC ilihusika, Ngapemba anasema  shirika lake halihusiki kwa namna yoyote, na kama kuna kitu cha hovyo kilichofanywa huko, ni halmashauri na maeneo mengine ya utendaji, lakini sio wao.

“Sisi ni wasimamizi sawa, lakini zoezi la uthamini hatukufanya sisi, walifanya wengine, sasa kama zipo tuhuma, zinawahusu waliohusika na kamwe sio sisi,” anasisitiza Ngapemba.

FikraPevu yabaini

Uchunguzi uliofanywa na FikraPevu umebaini kuwa Kampuni ya Sichuan, baada ya kushinda zabuni, iliingia katika ubia wa fedha za mtaji na Benki ya China Africa Development CADB) na China Africa Development Fund (CADF).

Baada ya kubainika kwa ujanjaujanja wa Kampuni ya Sichuan, Serikali ya Rais Magufuli, kimyakimya, imeamua kuingia ubia na Serikali ya China na kuachana na Sichuan, ambayo pamoja na NDC waliunda Kampuni ya Tanzania China International Mineral Resources Ltd (TCIMRL), kuendesha miradi pacha ya mawe na chuma cha pua.

Bosi mkuu aongea

Hata hivyo, Huang Daxiong, aliyekuwa Ofisa Mtendaji Mkuu wa Sichuan, Tanzania ameiambia FikraPevu kuwa kampuni yake haikupata zabuni kwa rushwa na kwamba haijashindwa kazi.

Huang anasema miradi ya Liganga na Mchuchuma ilikwamishwa na serikali yenyewe, kwamba serikali ilishindwa kutekeleza makubaliano ya awali, ikiwamo kupanua barabara kuu kutoka Njombe hadi Nkomang’ombe ambako ndiko kwenye makaa ya mawe.

“Tulishindwa kupitisha mitambo yetu mikubwa kutoka Dar es Salaam hadi kwenye migodi, sasa hatuwezi kulaumiwa sisi kwa hili,” alisema na kukanusha kwamba kampuni yake haikuwa na senti kuendesha miradi hiyo pacha.

Anakanusha kuwepo kwa mipango ya kuvunjwa kwa mkataba baina ya serikali na kampuni yake, kama ambavyo NDC kupitia kwa Ngapemba imeiambia FikraPevu hivyohivyo.

Ni kutokana na kuwepo kwa mzingira ya danadana, katika kukamilisha na kuanza kazi kwa migodi hiyo pacha, huenda zoezi la kuthaminishwa mali likawa endelevu; kwani kila kiongozi ajaye anaona waliotangulia hawakufanya vyema na kwamba walikuwa wakihitaji kuneemeka kwa rushwa na mbinu zingine ovu – binafsi, huku miaka ikizidi kusonga na wananchi wakiishi kwa wasiwasi na danadana za maisha ya neema zikiendelea kuwaweka roho juu.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Mafuta na Gesi/Nishati

Magufuli: Eneo lolote tutakalogundua lina madini tutazungusha ukuta

Published

on

Rais John Magufuli ameagiza watendaji wa Serikali kujenga kuta kuzunguka maeneo yote yenye rasilimali muhimu ikiwemo madini ili kudhibiti upotevu wa mapato na kuwanufaisha watanzania.

Akizungumza leo katika hafla ya uzinduzi wa ukuta kuzunguka mgodi wa madini ya Tanzanite wa Mirerani wilayani Simanjiro mkoani Manyara, amesema kwa miaka mingi nchi imekuwa ikiibiwa kutokana na kutokuwepo kwa mfumo thabiti wa kusimamia sekta ya madini.

Ameeleza kuwa mikakati ya Serikali yake ni kuona maeneo yote yaliyo na rasilimali muhimu kama madini yanalindwa na kuhifadhiwa kwa kuzungushiwa kuta ili kuwadhibiti baadhi ya watu ambao wanatumia rasilimali za nchi bila kufuata utaratibu uliowekwa na taasisi za Serikali.

“Tumegundua eneo jingine na lenyewe lina Tanzanite. Nawahakikishia kuwa eneo lolote tutakalogundua lina madini au rasilimali tutazungusha ukuta. Hata kama ni mlima Kilimanjaro mkiona kuna umuhimu, zungushia,” amesema.

Ameongeza kuwa kabla ya kujengwa kwa ukuta huo, Serikali ilipata upinzani kutoka kwa baadhi ya watu ambao walisema jambo hilo haliwezekani kufanikiwa kwasababu ya mazingira ya eneo lenyewe la Mirerani ambalo shughuli za uchimbaji wa madini zinaratibiwa na wachimbaji wadogo wadogo.

“Wapo wengine walisema huu ukuta hautawezekana kujengwa, Jeshi la Wananchi limewaambia kinachowezekana Ulaya na Tanzania kinawezekana”, amesema Rais na kuongeza kuwa nchi itafaidika na mapato yatakayopatikana kwenye mgodi huo.  “Faida za ukuta huu ni nyingi, kuimarisha usalama lakini value for money (thamani ya fedha) itaonekana miongoni mwa wananchi”.

Hata hivyo, Rais amemuagiza Mkuu wa Majeshi Tanzania, Jenerali Venance Mabeyo kuandaa mpango mzuri utakaosimamia ulinzi wa ukuta huo ambao una urefu wa kilomita 24.5 na umeligharimu Taifa bilioni 5.

Ujenzi wa ukuta katika mgodi wa Mirerani ni utekelezaji wa agizo la Rais John Magufuli alilolitoa Septemba, 2017  wakati akizindua barabara ya Kia-Mirerani. Katika uchimbaji wa madini ya Tanzanite Serikali ilikuwa inapata faida ya asilimia 5 tu na nyingine iliyobaki ilienda mikononi mwa wawekezaji.

Kwa upande wake, Waziri wa Ulinzi na Kujenga Taifa, Dk. Hussein Mwinyi amesema wataendelea kushirikiana na Serikali kuhakikisha mgodi huo unalindwa na taratibu za kuingia katika eneo hilo zinafuatwa. Pia emesema Jeshi la Taifa liko imara na litaendelea kutekeleza majukumu yake ya kulinda mipaka ya nchi.

Naye Waziri wa Madini, Angelah Kairuki amesema wizara yake imeandaa kanuni zitakazotoa mwongozo wa namna shughuli za ulinzi, uchimbaji na kijamii zitakavyoratibiwa ndani ya ukuta huo.

“Wizara ya madini kwa sasa inaandaa kanuni za Mirerani za mwaka 2018 ambazo tunakusudia kuzihainisha wiki ijayo na kipekee kanuni hizo zitatoa mwongozo wa namna shughuli za ulinzi, uchimbaji, biashara ya madini na shughuli za kijamii zitakazoendeshwa ndani ya ukuta huu uliojengwa kuzungukwa mgodi wa Tanzanite”, amesema Waziri Kairuki.

Ameongeza kuwa utaratibu wa kuingia katika mgodi huo utakuwa ni kwa watu ambao wana vitambulisho vya taifa na mchakato wa kutoa vitambulisho hivyo umeanza kwa watu 6,500 ambao wameandikisha taarifa zao za awali.

“Vilevile tumechukua hatua nyingine za udhibiti ikiwemo kutolewa vitambulisho maalumu vya kuingia katika eneo la mgodi ambapo hadi sasa jumla ya watu 6,500 wameshaweza kusajiliwa na zoezi linaendelea kwa wale ambao bado hawajapata vitambulisho hivyo”, amesema Waziri Kairuki.

 

Mgunduzi wa Tanzanite akumbukwa

Serikali kupitia Rais John Magufuli imempa Milioni 100 Mzee Jumanne Ngoma aliyegundua madini ya Tanzanite ikiwa ni ishara ya kutambua mchango wake kwa maendendeleo ya Taifa.

“Watu hawa hawatambuliwi, tazama mzee huyu ndiye aliyegundua madini haya leo tusingekuwepo hapa kama isingekuwepo huyu mzee, tazama sasa amepooza mguu wake”, amesema Rais na kuongeza kuwa tangu madini ya Tanzanite yagunduliwe na mzee Ngoma mwaka 1967, licha ya kutambuliwa na Serikali kwa barua ya Mwalimu Julius Nyerere, mzee huyo hajafaidika na chochote na Serikali imeamua kumpa milioni 100 ya matibabu na kujikimu.

Mzee Ngoma ambaye alikuwepo katika hafla ya uzinduzi wa ukuta wa Mirerani amesema anamshukuru Rais kwa kumtambua na kumpa heshima ya kipekee kwa ugunduzi wake wa madini ya Tanzanite.

“Ninashukuru sana Mheshimiwa Rais kwa heshima hii kwa kunitambua mimi kama mgunduzi wa madini, ni heshima kubwa kwangu na niseme kuwa wewe umechaguliwa na Mungu”, amesema Mzee Ngoma.

Continue Reading

Mafuta na Gesi/Nishati

Sekta binafsi, gesi kumaliza tatizo la umeme nchini

Published

on

Rais John Magufuli amesema hazima ya Serikali ya kujenga uchumi wa viwanda inaweza isifanikiwe ikiwa tatizo la upatikanaji wa umeme wa uhakika halitatatuliwa ili kuchochea uzalishaji wa bidhaa za kilimo na viwandani.

Akizungumza leo wakati wa uzinduzi wa kituo cha kufua umeme cha Kinyerezi II (240 MV CCPP) kilichopo Segerea jijini Dar es Salaam, Rais Magufuli amesema nishati ya umeme ni muhimu katika shughuli za uzalishaji lakini umeme unaozalishwa nchini haukidhi ongezeko la mahitaji ya wateja wote waliounganishwa na wale ambao wanatarajiwa kuunganishwa kwenye Gridi ya Taifa.

“Nishati ya umeme ni injini muhimu mno na muhimili muhimu katika ukuzaji wa uchumi na ustawi wa maisha wa binadamu. Umeme unachochea shughuli za uzalishaji na hivyo kutoa fursa za ajira na kuboresha maisha ya watu”, alisema Rais na kubainisha kuwa,

“Hazima na dhamira yetu ya kujenga uchumi wa viwanda haiwezi kutimia bila kuwa na umeme wa kutosha na wa uhakika na kwasababu hiyo inatia moyo pamoja na matatizo tuliyonayo hali ya umeme nchini sio mbaya sana”.

Mahitaji halisi ya umeme ya Tanzania kwa sasa ni megawati 1400, ambapo hayatoshelezi mahitaji yote hasa wakati huu serikali inapotekeleza sera ya uchumi wa viwanda na kwamba hatua muhimu zisipochukuliwa kubuni vyanzo mbadara  vya uzalishaji hatuwezi kutokomeza umaskini na kukuza pato la taifa.

“Mahitaji ya umeme nchini hivi sasa yanakadiriwa kufikia Megawati 1,400 lakini kwa kujumlisha Megawati hizi ambazo zipo sasa tunazalisha Megawati 1,513. Haya ni mafanikio makubwa ambayo hatuna budi kujipongeza. Ni wazi kuwa jitihada kubwa na za makusudi zinahitajika ili tuweze kuwa na umeme unaokidhi mahitaji ya uchumi wa sasa”, alisema Rais.

Kituo cha kufua umeme wa gesi cha Kinyerezi II ni muendelezo wa jitihada za serikali kuzalisha umeme wa gesi kutoka Mtwara ambako gesi hiyo inachimbwa ili kukabiliana na mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yameathiri uzalishaji wa umeme wa maji kwenye mabwawa makubwa ya Kidatu na Nyumba ya Mungu.

Uzalishaji wa ememe umeathiriwa na upungufu wa maji hasa nyakati za Kiangazi ambapo Mito inayomwaga maji katika Mabwawa hayo hukauka kutokana na kuongezeka kwa shughuli za kibinadamu ikiwemo kilimo, ufugaji na uvuvi.

Mathalani, Kituo cha umeme cha Nyumba ya Mungu, kina uwezo wa kuzalisha umeme wa Megawati 8 ambao huingizwa kwenye Gridi ya Taifa lakini hadi kufikia mwishoni mwa Januari mwaka huu kituo hicho kilikuwa kinazalisha Megawati 3.5 hadi 4 tofauti na uwezo wake wa kuzalisha Megawati 8 kwa saa 24.

Kutokana na gharama kubwa za uzalishaji wa umeme nchini zimesababisha bei ya umeme iwe juu na kuwa kikwazo kwa watanzania kupata nishati hiyo muhimu kwa shughuli za uchumi. Hata wale waliounganishwa bado wanakabiliwa na changamoto za kukatika mara kwa mara kwa umeme katika maeneo yao.

Kulingana na takwimu za Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) ni asilimia 36.6 ya watanzania ndio wameunganishiwa umeme katika nyumba zao hii ikiwa na maana kuwa zaidi ya asilimia 60 ya watanzania hawapati umeme na kulazimika kutumia mafuta ya taa, kuni, mkaa kama vyanzo vya nishati ambavyo sio rafiki kwa mazingira.

Kwa muktadha huo, miti itaendelea kukatwa na kuathiri mwenendo wa mvua na maji yanayohitajika katika uzalishaji wa umeme wa maji (hydro-power) ambao unategemewa kwa kiasi kikubwa nchini na kuwakosesha watanzania wengi huduma hiyo.

 

Tatizo liko wapi?

Inaelezwa kuwa tatizo la umeme sio la Tanzania pekee bali nchi zote za Afrika. Watu milioni 600 hasa wanaotoka vijijini ambao ni sawa na watu 2 kati 3 katika nchi za Afrika hawapati huduma ya umeme.

Uzalishaji wa umeme katika bara hilo uko chini ya kiwango kilichowekwa duniani; kwasasa umefikia 100 gigawatts ambao ni robo (1/3) ya umeme unaozalishwa India. Uhaba na bei kubwa za umeme ndio kikwazo cha ukuaji wa uchumi na maendeleo ya jamii katika bara hilo.

Tatizo la umeme linachochewa zaidi na fursa chache kwa wawekezaji binafsi kupewa nafasi ya kushiriki kwenye uzalishaji na usambazaji umeme.

Nchi nyingi za Afrika zinategemea umeme wa maji

Kulingana na ripoti ya Benki ya Dunia (2017) inaeleza kuwa katika nchi nyingi za Afrika, kampuni zinazomilikiwa na serikali bado zinasimamia mchakato wa kufadhili, kujenga, kuendesha na kuunganisha wateja kwenye gridi ya umeme ya taifa na kwa sehemu kubwa sekta binafsi yenye mtaji na teknolojia haihusishwi moja kwa moja katika uzalishaji huo.

Serikali za nchi za Afrika zinawekeza Dola za Marekani 12 bilioni kwenye nishati kila mwaka, lakini zilitakiwa kuwekeza Dola 33 bilioni mwaka 2015 na zitahitaji Dola 63 bilioni mwaka 2040. Ikiwa sekta binafsi haitapewa nafasi, uwezekano wa Afrika kuondokana na tatizo la umeme utakuwa mdogo.

Kukabiliana na changamoto ya uwekezaji, Benki ya Dunia inashauri Serikali za Afrika ziingie ubia na sekta binafsi ili kuongeza nguvu ya uzalishaji umeme kwa kutumia vyanzo mbalimbali.

Uwekezaji huo kutoka sekta binafsi unaweza kutumika kubuni vyanzo vingine vya umeme ambavyo havina gharama, kuimarisha usambazaji na kusaidia katika uzalishaji wa umeme kupitia nishati jadidifu ya Gesi, Upepo na Jua.

Sekta hiyo itaongeza ushindani, ujuzi, kuimarisha utendaji na uwazi katika sekta ya nishati. Ili hazima hiyo ifanikiwe. Serikali za Afrika zinashauriwa kubadili sera na sheria ili kuvutia wawekezaji kufanya mageuzi ya nishati ya Afrika.

“Yeyote mwenye nia ya kuwekeza ambaye haji kutukomoa. Ambaye anakuja kwaajili ya kushirikiana na Tanzania tunamruhusu aje. Sio ule uwekezaji wa siku za nyuma tuliouzoea wa kulipa macapacity charges (gharama za uzalishaji) ni marufuku kuuleta katika nchi yetu”, alisema Rais Magufuli wakati wa uzinduzi wa kituo cha kufua umeme  wa gesi cha Kinyerezi II.

Continue Reading

Kilimo na Ufugaji

Kilimo, uvuvi vyahatarisha uhai bwawa la nyumba ya Mungu

Published

on

Bwawa la Nyumba ya Mungu ni chanzo kikubwa cha maji yanayotumika kwa shughuli mbalimbali za kibinadamu, kilimo cha umwagiliaji,  mifugo na uzalishaji wa umeme, lakini shughuli hizo zinaweza kuhatarisha uzalishaji wa umeme unaosambazwa na Gridi ya Taifa.

Bwawa la Nyumba ya Mungu  linapatikana wilaya ya Mwanga mkoa wa Kilimanjaro ambapo lilitengenezwa ili kuhifadhi maji yanayotiririka kutoka Mlima Kilimanjaro kwa lengo la kuzuia mafuriko kwenye makazi ya watu na mashamba na baadaye yatumike kuzalisha umeme na kwenye kilimo.

Lakini ongezeko la shughuli za kilimo kupitia mito ya asili ikiwemo Kikuletwa na Ruvu pembezoni mwa bwawa hilo kumechangia upotevu mkubwa wa maji kwenye vituo vya kuzalisha umeme.

Inaelezwa kuwa vituo hivyo ni Nyumba ya Mungu kilichopo Wilaya ya Mwanga, mkoa wa Kilimanjaro, New Pangani Falls, wilaya ya Muheza na Hale kilichopo wilaya ya Korogwe mkoani Tanga ambavyo vyote vina uwezo wa kuzalisha megawati 97.

Akizungumza na wanahabari Meneja wa vituo hivyo, Mhandisi  Mahenda Mahenda alisema kwenye bwawa la Nyumba ya Mungu kuna mitambo miwili inayozalisha umeme iliyoanza kazi 1969 ambapo mitambo hiyo inafanya kazi vizuri na imekuwa ikifanyiwa matengenezo mara kwa mara.

Kutokana na ongezeko la mahitaji ya maji yanayotumiwa na wakazi wa wilaya zinazozunguka bwawa hilo yamechangia kupungua kwa kina cha maji. “Bwawa linapokuwa na kiwango kidogo cha maji uzalishaji umeme hupungua, kuna wakati maji hupungua zaidi hivyo taratibu haziruhusu tuendelee kuzalisha umeme”.

Kwa upande wake Kaimu Meneja wa Kituo cha Nyumba ya Mungu, Mhandishi, Clarence Mahunda alisema kituo chake kina uwezo wa kuzalisha umeme wa Megawati 8 ambao huingizwa kwenye Gridi ya Taifa kwa matumizi mbalimbali ya nyumbani na viwandani.

Mhandisi Mahunda alisema hadi kufikia mwishoni mwa Januari mwaka huu kituo hicho klikuwa kinazalisha megawati 3.5 hadi 4 tofauti na uwezo wake wa kuzalisha megawati 8 kwa saa 24.

“Shughuli za binadamu zikiwemo kulima, kuchunga ng’ombe na uvuvi kumepelekea uzalishaji wa umeme katika kituo hiki kuwa hafifu, kitu ambacho kinasababisha ukosefu wa maji ya kutosha hivyo uzalishaji umeme pungufu”, alisema Mhandisi Mahunda.

Alibainisha kuwa kwa kushirikiana na wadau mbalimbali wa maendeleo  wameendelea kuzuia athari za kimazingira pembezoni mwa bwawa la Nyumba ya Mungu lakini bado uwezo wa uzalishaji umeme haujaongezeka kwasababu kina cha maji kiko chini.

Mkazi wa kijiji Kagongo mkoani Kilimanjaro, Charles John Waziri Mkazi wa Kijiji cha Kagongo alisema kuwa kuna hujuma katika matumizi ya rasilimali maji ambapo imebainika kuwa wakulima wanaotumia kilimo cha umwagiliaji wamekua wakitumia maji kwa kiasi kikubwa na kusababisha upungufu katika bwawa.

                                                                          Bwawa la Nyumba ya Mungu

Naye, Naibu Waziri wa Nishati, Subira Mgalu alizitaka serikali za mitaa na Mkoa kwa kushirikiana na wananchi wanaozunguka vituo hivyo kuhakikisha wanatunza mazingira ya bwawa la Nyumba ya Mungu ili kupata maji kwaajili ya uzalishaji umem

“Nimeelezwa kuwa kina cha maji hakiruhusu mashine zote kuzalisha umeme, na hii ni kwasababu ya shughuli za binadamu ambazo zinaendelea pembezoni mwa Bwawa la maji yanayotumika kuzalisha umeme huo”, alisema Naibu Waziri.

Wadau wa mazingira wamezishauri mamlaka zinazohusika na bwawa hilo ziwajibike kuhamasisha uboreshaji mifereji kwa kuisakafia ili kuokoa upotevu mkubwa wa maji na kuachana na mifereji ya asili ambayo inapoteza maji mengi yanayoingia kwenye bwawa la Nyumba ya Mungu.
 

Nyumba ya Mungu

Bwawa la nyumba ya Mungu lilijengwa na kukamilika mwaka 1965 Kaskazini mwa Tanzania. Mwaka 1970 lilianza kutumiwa zaidi kwa uvuvi wa samaki lakini mabadiliko ya hali ya hewa yamepunguza upatikanaji wa samaki na uzalishaji umeme katika bwawa hilo.

Bwawa hilo lilijengwa karibu na maporomoko ya Neogene Kilomita 80 kutoka Kusini mwa mlima Kilimanjaro ambapo urefu wake unafikia Kilomita 180 na kina cha maji cha mita 6 kwenda chini. Bwawa hilo linapokea maji kutoka vyanzo mbalimbali lakini chanzo kikubwa ni mlima Kilimanjaro.

Maji yanayotoka kwenye bwawa hilo hutumika kuzalisha umeme katika vituo vya Pangani, Nyumba ya Mungu na Hale. Lakini bwawa hilo limeathiriwa mabadiliko ya hali ya hewa na shughuli za binadamu.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com