Connect with us

Jukwaa la Maisha

Kwanini ni vigumu kujifunza lugha mpya baada ya utoto?

Published

on

Kila mtu anafahamu jinsi ilivyo ngumu kujifunza lugha  ya pili hasa unapokuwa mtu mzima. Katika utafiti mpya, wanasayansi wamebainisha kuwa kuna umri  ambao mwanadamu akifika itampa shida kujifunza lugha mpya au ya pili (second language)

Utafiti huo uliochapishwa kwenye Jalida la Cognition, umebaini kuwa kuna uwezekano mdogo wa watu wanaojifunza lugha ya pili au mpya kuongea kama wazawa wa lugha hiyo ikiwa wataanza kujifunza  baada ya umri wa miaka 10. Lakini haimaanishi kuwa haiwezekani kwasababu stadi za lugha zinaeleweka zaidi kwa watoto wenye umri mdogo.

“Inabadilika kwamba bado hutajifunza haraka”, alisema Mtafiti Prof. Joshua Hartshorne, ambaye pia ni Mhadhiri wa Chuo cha Boston, Marekani. “Ni kwamba unakuwa nyuma ya wakati, kwasababu uwezo wako wa kujifunza unaanza kupungua ukiwa na umri wa miaka 17 au 18.”

Wanaoanza kujifunza miaka michache baada ya umri wa miaka 10 wataweza kuzungumza na kuandika lugha ya pili, lakini siyo kama ilivyo kwa wazawa wa lugha husika.

Hata hivyo, Prof. Hartshorne amesema bado hajathibitishwa kwanini kujifunza lugha mpya kunapungua mtu anapokaribia kuwa mtu mzima. Maelezo sahihi yanaweza kujumisha mabadiliko ya mnyumbuko wa ubongo, mtindo wa maisha ambao unahusiana na kazi au chuo au hata kutokuwa tayari kujifunza vitu vipya. Lakini pia mtu anapokuwa mtu mzima kwa sehemu huogopa kujiona mjinga katika mchakato wa kujifunza.

Japokuwa inaweza kuonekana kama itawakatisha tamaa baadhi ya watu- umri miaka 10 ni mbali zaidi kwa watu ambao wana matarajio ya kujifunza lugha mpya. Pia iliwashangaza wanasayansi ambapo walifikiri kipindi cha kujifunza lugha kinaweza kuwa kirefu kuliko walivyotarajia.

Baadhi ya wanasayansi wanaamini kuwa dirisha la kujifunza lugha linafunga muda mfupi baada ya mtu kuzaliwa, lakini wengine wanasisitiza kuwa hutokea wakati wa kubarehe. Ukilinganisha na makadirio ya umri wa miaka 17 au 18 ambapo uwezo wa kujifunza lugha mpya huanza kupungua inaweza kuwa ni kweli lakini siyo kwa asilimia 100.

Utafiti huo ulitumia njia maalum kupata matokeo hayo. Kukusanya kundi la kubwa na lenye mtawanyiko wa watu unahitaji kupata mafunzo ya lugha, lakini watafiti hao walitengeneza jaribio la misamiati rafiki ambayo yaliweza kuwaletea matokeo chanya.

Jaribio hilo lilikuwa la dakika 10 likiitwa “Kiingereza Kipi?” ambapo washiriki walitakiwa kukisia lugha zao za asili, lahaja na nchi za nyumbani kwa kutumia maswali ya misamiati ya kiingereza. Baada ya jaribio, washiriki waliulizwa kuhusu lugha za asili, kama na lini walijifunza lugha zingine mahali pengine au walipokuwa wanaishi.

Jaribio hilo lilishirikishwa zaidi ya mara 300,000 kwenye mtandao wa Facebook. Karibu watu 670,000 walifanya jaribio hilo, jambo lililowapa watafiti data kubwa za wazungumzaji wazawa na wasio wazawa wa wa umri wote wa lugha ya kiingereza.

                  Stadi za lugha zinaeleweka zaidi kwa watoto wenye umri mdogo

Uchambuzi wa majibu ya washiriki  na makosa yao uliwasaidia watafiti hao kupata hitimisho la  mchakato wa kujifunza lugha katika maisha ya mwanadamu.

Kwa kuongezea kuhusu kipindi kigumu cha kujifunza lugha mpya, Prof. Hartshorne anasema matokeo ya jaribio hilo yalionyesha kuwa wanafunzi wanaelewa zaidi kwa kushirikishwa kivitendo kuliko kusoma nadharia za darasani.

“Itakuwa rahisi ukiwa mtu mzima kutembelea nchi fulani ili kujifunza lugha mpya kuliko kujifunza darasani,” amesema Prof. Hartshorne.

Anaeleza kuwa kuboresha maisha siyo chaguo. Anapendekeza kuwa ili kujifunza haraka lugha ya pili ni vema kuishi mazingira waliopo wazungumzaji wazawa, kuliko kupata ujuzi kutoka kwenye vitabu vya lugha. Ukifanya hivyo, inawezekana kuwa mzungumzaji mzuri wa lugha hata kama siyo kwa kiwango cha juu.

Njia hiyo itawasaidia watu ambao wamemaliza shule ikiwemo madarasa ya awali na shule za msingi. Ubongo wa binadamu bado unakuwa katika nafasi nzuri ya kujifunza kivitendo kuliko watafiti walivyofikiri hapo awali katika utafiti wao.

“Tunabaini kwanini huwezi kuanza kuona ukosefu wa myumbuko mpaka kubarehe, ujana na ukiwa mtu mzima,” alisema Prof Hartshorne. “Kama wanasayansi, inatuvutia zaidi kuona jambo ambalo halijavumbuliwa, lakini lazima tujikumbushe kuwa tunatakiwa kuwa makini kuhusu vitu tusivyovijua. Inanishangaza, vitu gani vingine tusivyovijua?

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamii

UTAFITI: Watu wanaochelewa kulala wako katika hatari ya kufa mapema

Published

on

Utafiti uliotolewa hivi karibuni umebaini kuwa watu wanaochelewa kulala wana uwezekano mkubwa wa kufa mapema kuliko wale wanaoamka mapema wakati wa usubuhi.

Msingi wa utafiti huo ni kwamba watu wanaolala muda mzuri na kuamka mapema wanaweza kuishi muda mrefu ukilinganisha na wale ambao wanachelewa kulala  ambao wakati mwingine wanaamka mapema wakiwa na uchovu mwingi.

Matokeo ya utafiti huo ambayo yamechapishwa kwenye Jalida la Chronobiology International, yamechambua  sampuli ya watu laki 5  wenye umri wa miaka 30 hadi 73 ambao walifuatiliwa tabia za ulalaji wao kwa zaidi ya miaka 6 na nusu.

Watafiti walibaini kuwa watu ambao  walikuwa wanachelewa kulala walikuwa na hatari kwa asilimia 10 kufa mapema katika kipindi cha utafiti kuliko wale ambao wanalala mapema na kuamka mapema.

Watafiti wengine kutoka Chuo Kikuu cha Surrey nchini Uingereza na wale wa Chuo Kikuu cha Northwestern kilichopo Chicago, Marekani walibaini kuwa watu wanaochelewa kulala au wanaokesha kama bundi (night owls) wana uwezekano mkubwa wa kupata matatizo ya kisukari, akili na mfumo wa upumuaji.

Hii siyo mara ya kwanza kwa utafiti ambao unahusianisha kati ya kuchelewa kulala na matatizo ya kiafya. Tafiti zingine zimehusianisha ukeshaji na hatari kubwa ya kupata msongo wa mawazo, matumizi ya madawa ya kulevya, mtindo wa tabia hasi kama kutokula mlo kamili, unene uliopitiza.

Sababu nyingine ambayo ni muhimu ni kwamba dunia imeundwa kwa watu wa asubuhi (wanaoamka mapema). “Afya dhoofu ya watu wanaochelewa kulala inni matokeo ya kushindwa kupanga muda wa kulala na muda wa shughuli za kijamii,” inaeleza sehemu ya utafiti huo.

Hata hivyo, Utafiti umeonyesha uhusiano pekee kati ya kuchelewa kulala na kufa mapema, lakini matokeo hayo bado  hayajakamilika. Haiwezekani kusema watu walioshiriki kwenye utafiti walikuwa wanachelewa  kulala au walikuwa wanaamka mapema wakati wote.

Ikiwa shughuli zinazomfanya mtu achelewe kulala zinaweza kusababisha kufa mapema, kuna nafasi ya kuingilia kati na kuchunguza zaidi. Japokuwa watafiti wanasema mfumo wa vinasaba vinaweza kuchangia  mtu  kuchelewa kulala au kuamka mapema, lakini hilo linaweza kudhibitiwa na baadhi ya watu.

Katika taarifa ya utafiti huo, Mwandishi kiongozi, Profesa Mshiriki katika Shule Kuu ya Feinberg ya Chuo  Kikuu cha Northwestern , Kristen Knutson amesema ikiwa watu wanataka kuwa na tabia ya kuamka mapema wanatakiwa kuzingatia muda wa kulala ili kujiepusha na hatari inayoweza kuwapata. Kukamilisha shughuli mapema ili kupata muda mzuri wa kupumzika, kuamka mapema na kupata jua la asubuhi  lenye vitamin D.

Continue Reading

Jamii

Asimilia 43 ya watanzania kukimbilia ughaibuni wakipata fursa

Published

on

Imebainika kuwa Tanzania ni miongoni mwa nchi 6 za Afrika ambazo raia wake wanapenda kuhama na kwenda kuishi nchi zingine hasa Marekani na Ulaya ikiwa watapata fedha na fursa zitakazowawezesha kufanya hivyo.

Kwa mujibu wa  Matokeo ya Utafiti uliofanywa na Kituo cha Utafiti cha Pew (2017) yanaonyesha kuwa asilimia 43 ya watanzania waliohojiwa walisema kuwa kama wangepata fedha na fursa wangependelea kuachana na nchi yao na kwenda kuishi zingine.

Hiyo ina maana kuwa, mtanzania 1 kati ya 4 kama atapata fedha au fursa anaweza kuondoka nchi na kuhamia nchi nyingine anayoipenda.

Nchi zingine ni Ghana ambayo ilishika nafasi ya kwanza kwa kupata asilimia 75, ikifuatiwa na Nigeria (74) na ya tatu ilikuwa Kenya (54). Nafasi ya nne ilishikwa na  Afrika Kusini (51), Senegal (46) na nafasi ya sita ilienda kwa Tanzania kwa asilimia 43.

Asilimia (%) ya Waafrika wanaotaka kwenda Ughaibuni

 

Maoni ya watu wa nchi ambazo wanasema wanataka kuishi nchi zingine yanafanana na tafiti zingine kama Afrobarameter  uliofanyika Nigeria na Ghana,  ambao uliuliza swali la uwezekano wa kuhama. Ukilinganisha na maeneo mengine duniani, utafiti wa  ‘Gallup polls’  ulibaini kuwa nchi za Kusini mwa Jangwa la Sahara, zina idadi kubwa ya watu ambao wanapenda kuondoka katika nchi zao.

Watafiti hao waliuliza washiriki wa utafiti huo juu ya mipango ya miaka 5 ya kuhama nchi zao. Kutokana na  shauku ya kwenda kuishi nje ya nchi, asilimia 8 (sawa na kusema mtanzania 1 kati ya 8) ya watanzania walisema miaka 5 ijayo watakuwa wanaishi nje ya nchi. Huku raia wa Senegal kwa 44% ambayo ni kiwango cha juu Afrika wana mipango ya kuishi nje ya nchi yao.

Kundi ambalo linaonekana zaidi kuzikimbia nchi zao ni la vijana ambao wanakabiliwa na changamoto nyingi. Kundi hili ni muhimu kwa nguvu kazi ya taifa, lakini halitulii likihaha huku na kule kutafuta fursa za kuboresha maisha.

Mipango yao itafanikiwa? Wengi wao hawatafanikiwa kuondoka katika nchi zao. Mfano, mwaka 2015, raia milioni 1.7 (sawa na 6% ya raia wote wa Ghana) walituma maombi ya Visa ya kwenda Marekani, huku idadi ya watu wanaotakiwa kupata Visa hiyo kila mwaka ni 50,000 tu duniani kote.

Kwasababu program hiyo ya Visa inawaruhusu watu wenye elimu ya juu ya Chuo, vijana wengi wanaotuma maombi wanakosa sifa hiyo. Kwa muktadha huo wanakosa sifa ya kuingia Marekani.

                      Wahamiaji wa Afrika wakiwa kwenye jahazi kuelekea Ulaya

 

Sababu zinazowasukuma kuziacha nchi zao?

Sababu zinazowasukuma watu kuziacha nchi zao za Afrika na kuamua kwenda kuishi ughaibuni zinatofautiana baina ya nchi moja na nyingine; pia kutoka mtu mmoja na mwingine.

Kwanza, wakati uchumi wa Afrika ukikua kwa kiwango cha kuridhisha, nchi nyingi za bara hilo zinakabiliwa na tatizo kubwa la ukosefu wa ajira na malipo madogo kwa walioajiriwa. Hata hivyo, soko la ajira halionyeshi kuimarika siku za karibuni, jambo linalozidisha ushindani katika sekta ya ajira. Tatizo hilo pia linachangiwa zaidi na kutokuwepo kwa mipango ya kudhibiti ongezeko la idadi ya watu.

Hali hiyo huwasukuma vijana kukimbilia nchi ambazo zina mazingira mazuri ya kufanyia kazi ili kujihakikishia usalama wa kipato na maisha.

Machafuko ya kisiasa ni sababu nyingine inayowasukuma Waafrika kukimbilia nchi zingine. Mathalani, watu ambao wamepoteza makazi na kuwa wakimbizi katika nchi zao imeongezeka mara dufu hadi kufikia milioni 9 katika kipindi cha mwaka 2010 na 2016, hii ni kwa mujibu wa Shirika la wakimbizi duniani (United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) estimates.

Pia idadi ya wakimbizi wa Afrika wanaoishi kwenye nchi zingine za Afrika imeongezeka hadi kufikia watu milioni 2.3 katika kipindi hicho. Katika kipindi hicho, ripoti zinaonyesha kuwa watu hao kati ya 400,000 hadi milioni 1 wanapatikana Libya; baadhi yao wanauzwa kama watumwa na kuwekwa jela kama vifaa.

Sababu nyingine ambayo ina nguvu, ni kwamba watu wanaotaka kwenda nchi za nje hasa Marekani na Ulaya ni kwasababu wana ndugu au marafiki wanaoishi katika nchi hizo. Mathalani, asilimia 13 ya watanzania walisema wana ndugu katika nchi za Ulaya, huku 18% walisema wana ndugu au marafaiki nchini Marekani.

Wanapendelea kwenda nchi zipi?

Nchi ambazo watu hao wanapendelea kwenda ni zile za Ulaya na Marekani. Kwa nchi za Ulaya, wahamiaji ambao wamekimbia vita katika nchi zao hupendelea kwenda huko kwasababu ni rahisi kufikika kuliko Marekani.

Utafiti wa Pew umebaini kuwa asilimia kubwa ya wahamiaji hao wanapendelea kwenda Marekani kuliko Ulaya. Kwa mfano 42% ya raia wa Ghana ambao walisema wanapanga kwenda ughaibuni kwa miaka 5 ijayo, wanne kati ya 10 (41%) walichagua Marekani kama eneo la kufikia.

Inadaiwa kuwa hadi mwaka 2017, kulikuwa na watanzania wasiopungua 50,000 wanaoishi nchini Marekani. Kulingana na Idara ya Marekani ya Usalama, inaeleza kuwa kati ya mwaka 2010 hadi 2017, Waafrika 400,000 waliingia Marekani.  Kati ya hao 110,000 walikuwa wakimbizi, 190,000 walipata vibali vya kuishi kutokana na mafungamano ya kifamilia zinazoishi huko. Na 110,000 waliingia kupitia program ya  visa

Continue Reading

Jamii

Programu za jinsia shuleni kuvunja mnyororo wa ukatili kwa watoto Dar

Published

on

Imeelezwa kuwa watoto yatima wako katika hatari kubwa ya kukumbwa na ukatili wa kijinsia na kuathiri ustawi wa maisha yao kiuchumi na kielimu.

Vitendo vya ukatili dhidi ya watoto ni suala zito la haki za binadamu, jamii na afya ya jamii nchini Tanzania kama ilivyo katika nchi nyingi duniani. Vitendo hivi vinamomonyoa msingi imara ambao watoto wanahitaji ili wawe na afya bora na maisha yenye tija, na vinasigana na haki ya msingi ya watoto ya kuishi salama utotoni.

Kwa mujibu wa Ripoti ya utafiti wa  Ukatili Dhidi ya Watoto Tanzania ya mwaka 2009 iliyotolewa na shirika la Watoto Duniani (UNICEF), yatima wako katika hatari zaidi ya kukumbwa na ukatili kuliko wasio yatima kutokana na kukosa malezi ya familia ambayo ndiyo msingi wa ukuaji wa mtoto.

“Ukatili wa kijinsia uliowakumba watoto kabla ya miaka 18 ni asilimia 36 ya wasichana waliokuwa yatima ukilinganisha na asilimia 25 ya wasichana ambao hawakuwa yatima, na ukatili wa kiakilia utotoni uliwakumba wasichana yatima asilimia 31 ukilinganisha na asilimia 21 ya wasichana wasio yatima,” imeeleza sehemu ya ripoti hiyo.

Ripoti hiyo inaelezwa kuwa ukatili unawakumba zaidi watoto yatima ni ule wa kiakili na kimwili ambapo asilimia 9 ya wasichana na asilimia 14 ya wavulana nchini Tanzania wamewahi kufanyiwa ukatili wa kiakili na kimwili kama kupigwa na kutukanwa.

Kulingana na Sheria ya Mtoto ya Mwaka 2009, mtoto anahesabika kuwa ni yatima endapo atafiwa na mzazi mmoja au wote wawili. Kimsingi anakosa matunzo au upendo wa mzazi mmoja au wote wawili ambapo inaweza kuwa ni changamoto katika ukuaji wake hasa katika upatikanaji wa elimu.

              Watoto bado wako kwenye hatari kubwa ya kufanyiwa ukatili

 

UNICEF katika ripoti hiyo, inaeleza kuwa umaskini, mmonyoko wa maadili na ongezeko la magonjwa ni baadhi ya sababu zinazoshamirisha watoto yatima katika jamii.

“Yatima wako katika hali hatarishi zaidi. Umasikini, kupanuka kwa miji, kumomonyoka kwa maadili na desturi za familia, na athari za janga la UKIMWI/VVU vinaashiria kwamba watoto ambao hawako katika utamaduni wa kuishi kifamilia na kijamii wako katika hali hatarishi ya kukumbwa na ukatili,” inafafanua ripoti hiyo.

Wavulana waliopoteza mzazi mmoja hasa mama, ndiyo wako katika hatari ya kufanyiwa ukatili na mama zao wa kambo kwa hufanyishwa kazi ngumu na wakati mwingine hunyimwa chakula na sehemu ya kulala.

Ripoti ya UNICEF inafafanua zaidi kuwa, “Wavulana waliopoteza mama zao kabla ya kufika umri wa miaka 18 walikumbwa zaidi na ukatili wa kiakili kuliko wale wasio kuwa yatima (asilimia 44 ya wavulana yatima ukilinganisha na asilimia 26 wasiokuwa yatima)”.

Matokeo ya utafiti huo ni kielelezo tosha cha hali halisi ya ukatili dhidi ya watoto yatima  iliyopo katika jamii hasa katika jiji la Dar es Salaam, ambapo katika mitaa na barabara kuu hutaacha kuwaona watoto wadogo wakizurula na kuomba fedha kwaajili ya kujikimu.

Ili kupambana na ukatili dhidi ya watoto yatima serikali imeshauriwa kujumuisha ujumbe wa kuzuia ukatili wa kijinsia na sehemu salama kwenye programu za shule kuzungumzia jinsia, afya ya uzazi, na maendeleo ya jamii.

Hata hivyo,  ili mapambano yafanikiwe imetakiwa  kupanua ulinzi stahili wa kisheria kwa watoto na adhabu za kisheria kwa wakosaji; kuendeleza jitihada zilizopo kwenye Dawati la Jinsia na Watoto la Jeshi la Polisi kitaifa

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com