Connect with us

Jukwaa la Maisha

Kwanini ni vigumu kujifunza lugha mpya baada ya utoto?

Published

on

Kila mtu anafahamu jinsi ilivyo ngumu kujifunza lugha  ya pili hasa unapokuwa mtu mzima. Katika utafiti mpya, wanasayansi wamebainisha kuwa kuna umri  ambao mwanadamu akifika itampa shida kujifunza lugha mpya au ya pili (second language)

Utafiti huo uliochapishwa kwenye Jalida la Cognition, umebaini kuwa kuna uwezekano mdogo wa watu wanaojifunza lugha ya pili au mpya kuongea kama wazawa wa lugha hiyo ikiwa wataanza kujifunza  baada ya umri wa miaka 10. Lakini haimaanishi kuwa haiwezekani kwasababu stadi za lugha zinaeleweka zaidi kwa watoto wenye umri mdogo.

“Inabadilika kwamba bado hutajifunza haraka”, alisema Mtafiti Prof. Joshua Hartshorne, ambaye pia ni Mhadhiri wa Chuo cha Boston, Marekani. “Ni kwamba unakuwa nyuma ya wakati, kwasababu uwezo wako wa kujifunza unaanza kupungua ukiwa na umri wa miaka 17 au 18.”

Wanaoanza kujifunza miaka michache baada ya umri wa miaka 10 wataweza kuzungumza na kuandika lugha ya pili, lakini siyo kama ilivyo kwa wazawa wa lugha husika.

Hata hivyo, Prof. Hartshorne amesema bado hajathibitishwa kwanini kujifunza lugha mpya kunapungua mtu anapokaribia kuwa mtu mzima. Maelezo sahihi yanaweza kujumisha mabadiliko ya mnyumbuko wa ubongo, mtindo wa maisha ambao unahusiana na kazi au chuo au hata kutokuwa tayari kujifunza vitu vipya. Lakini pia mtu anapokuwa mtu mzima kwa sehemu huogopa kujiona mjinga katika mchakato wa kujifunza.

Japokuwa inaweza kuonekana kama itawakatisha tamaa baadhi ya watu- umri miaka 10 ni mbali zaidi kwa watu ambao wana matarajio ya kujifunza lugha mpya. Pia iliwashangaza wanasayansi ambapo walifikiri kipindi cha kujifunza lugha kinaweza kuwa kirefu kuliko walivyotarajia.

Baadhi ya wanasayansi wanaamini kuwa dirisha la kujifunza lugha linafunga muda mfupi baada ya mtu kuzaliwa, lakini wengine wanasisitiza kuwa hutokea wakati wa kubarehe. Ukilinganisha na makadirio ya umri wa miaka 17 au 18 ambapo uwezo wa kujifunza lugha mpya huanza kupungua inaweza kuwa ni kweli lakini siyo kwa asilimia 100.

Utafiti huo ulitumia njia maalum kupata matokeo hayo. Kukusanya kundi la kubwa na lenye mtawanyiko wa watu unahitaji kupata mafunzo ya lugha, lakini watafiti hao walitengeneza jaribio la misamiati rafiki ambayo yaliweza kuwaletea matokeo chanya.

Jaribio hilo lilikuwa la dakika 10 likiitwa “Kiingereza Kipi?” ambapo washiriki walitakiwa kukisia lugha zao za asili, lahaja na nchi za nyumbani kwa kutumia maswali ya misamiati ya kiingereza. Baada ya jaribio, washiriki waliulizwa kuhusu lugha za asili, kama na lini walijifunza lugha zingine mahali pengine au walipokuwa wanaishi.

Jaribio hilo lilishirikishwa zaidi ya mara 300,000 kwenye mtandao wa Facebook. Karibu watu 670,000 walifanya jaribio hilo, jambo lililowapa watafiti data kubwa za wazungumzaji wazawa na wasio wazawa wa wa umri wote wa lugha ya kiingereza.

                  Stadi za lugha zinaeleweka zaidi kwa watoto wenye umri mdogo

Uchambuzi wa majibu ya washiriki  na makosa yao uliwasaidia watafiti hao kupata hitimisho la  mchakato wa kujifunza lugha katika maisha ya mwanadamu.

Kwa kuongezea kuhusu kipindi kigumu cha kujifunza lugha mpya, Prof. Hartshorne anasema matokeo ya jaribio hilo yalionyesha kuwa wanafunzi wanaelewa zaidi kwa kushirikishwa kivitendo kuliko kusoma nadharia za darasani.

“Itakuwa rahisi ukiwa mtu mzima kutembelea nchi fulani ili kujifunza lugha mpya kuliko kujifunza darasani,” amesema Prof. Hartshorne.

Anaeleza kuwa kuboresha maisha siyo chaguo. Anapendekeza kuwa ili kujifunza haraka lugha ya pili ni vema kuishi mazingira waliopo wazungumzaji wazawa, kuliko kupata ujuzi kutoka kwenye vitabu vya lugha. Ukifanya hivyo, inawezekana kuwa mzungumzaji mzuri wa lugha hata kama siyo kwa kiwango cha juu.

Njia hiyo itawasaidia watu ambao wamemaliza shule ikiwemo madarasa ya awali na shule za msingi. Ubongo wa binadamu bado unakuwa katika nafasi nzuri ya kujifunza kivitendo kuliko watafiti walivyofikiri hapo awali katika utafiti wao.

“Tunabaini kwanini huwezi kuanza kuona ukosefu wa myumbuko mpaka kubarehe, ujana na ukiwa mtu mzima,” alisema Prof Hartshorne. “Kama wanasayansi, inatuvutia zaidi kuona jambo ambalo halijavumbuliwa, lakini lazima tujikumbushe kuwa tunatakiwa kuwa makini kuhusu vitu tusivyovijua. Inanishangaza, vitu gani vingine tusivyovijua?

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamii

Hujavuka miaka 30? Unashauriwa kusafiri sana na kuhifadhi fedha kadiri uwezavyo!

Published

on

Kufikisha miaka 30 maishani yaweza kuwa kipindi cha mabadiliko makubwa kwenye maisha ya mtu na taaluma yake. Ni kipindi ambacho malengo ya wengi kitaaluma huanza kuwa wazi na shauku ya kufika sehemu fulani kimaendeleo huongezeka.

Yalifanyika mazungumzo na baadhi ya Maafisa Watendaji Wakuu wa makampuni mbalimbali kuhusu kipi wangependa wafanyakazi wao wawe wamefanya kabla ya kufikisha miaka 30. Haya ni baadhi ya maoni yao kuanzia kwenye suala la kutembelea sehemu mbalimbali, kuweka akiba ya fedha na hata kuanzisha biashara zao wenyewe:

Aaron Smith (Afisa Mtenda mkuu na mwanzilishi wa kampuni ya KX)

Kitu cha kwanza ninachopenda kuwashauri ni kutembelea sehemu mbalimbali duniani. Hakuna kitu kizuri kinachofungua macho kama kusafiri kwenda sehemu mbalimbali ili kupanua uelewa wako na kuboresha mbinu zako za mawasiliano kutoka kwa watu wengine wa tamaduni tofauti.

Uzoefu wa kidunia hauna gharama. Inakusaidia kufahamu mambo chanya kwenye ulimwengu halisi wa watu. Hadi kufikia umri wa miaka 25 nilikuwa nimeshatembelea nchi zaidi ya 40 na kuishi mbali na nyumbani kwa miaka 5. Kilikuwa kipindi kizuri sana.

Kuwa mbinafsi, jitoe kwa kila kitu na uishi maisha kadiri uwezavyo. Kabla ya kufikisha miaka 30 unakuwa huna majukumu makubwa na pengine huna hata familia ya kuitunza. Jitoe na tumia ulivyonavyo vyote ili upate maendeleo makubwa.

Wewe bado ni kijana mwenye nguvu nyingi, mwenye ushawishi na una muda mwingi wa kufanikiwa zaidi hata pale unaposhindwa unaweza kuanza tena na kufanikiwa maana huna cha kupoteza.

Aaron Smith katika moja ya semina zake

Kadiri umri unavyoongezeka ndivyo sababu za kutokufanya jambo fulani huongezeka na mwisho wa siku utakuja kujuta kwa kutokujaribu mapema. Nilipoteza akiba yangu yote ya fedha kwenye biashara nilipokuwa na umri wa miaka 18 na nikafanikiwa kwenye biashara ya pili nikiwa na umri wa miaka 26. Tambua kwamba utakosea huko mbele.

 

Taichi Hoshino (Afisa mtendaji wa Monetise).

Jenga tabia au maadili mazuri. Kuanzia kwenye matumizi mazuri ya muda, maadili ya kazi, kujiwekea mipaka ya kazi au maisha, mazoezi, kula vizuri au kuwa na nidhamu na fedha zako binafsi, maadili ndiyo msingi wako mkuu.

Pale unapokutana na mazingira yasiyotabirika kwenye maisha, maadili mazuri uliyojijengea kwa muda mrefu ndiyo yatakayokusaidia. Anza nayo mapema nayo yatakuwa nawe maisha yako yote.

Taichi Hoshino

 

Jo Burston (Mwanzilishi na Afisa mtendaji mkuu wa Inspiring Rare Birds).

Jifunze kukabiliana na kupanda na kushuka kimaisha. Watu wengi ninaokutana nao walio kwenye miaka ya 20 na kuendelea wako bize kuhangaika kuwasimamia wenzao wenye ujuzi mdogo, wakati ujuzi halisi ni kusimamia kutoka juu hadi kwa watu wenye ujuzi na uzoefu mkubwa. Ujuzi wa mazungumzo na kuzungumza mbele za watu utakupeleka kokote maishani.

Tambua kile unachokipenda na lenga kuwa bora duniani katika kile unachokifanya kupitia kuwa na kiu ya kujifunza zaidi kwa nadharia na kwa vitendo pia.

Tafuta mwalimu au mtu ambaye amewahi kupita kwenye njia unayotamani kuipita. Kuwa mbunifu, mwaminifu na heshimu muda unaoutumia pamoja naye. Anajifunza kutoka kwako pia.

Weka akiba ya kila pesa unayoipata. Jifunze kuweka akiba na utoke nyumbani kwenda kujitegemea mwenyewe. Hakuna mtu anayekudai hivyo achana na hisia kwamba kuna watu unawajibika kwao. Hilo sio jukumu lako.

Jitahidi uanzishe biashara hata kama ni ndogo. Utakapoweza kujifunza mbinu hizi mapema utajifunza namna ya kupata hasara kwa gharama ndogo. Msingi mzuri wa ujuzi wa biashara na fedha utakusaidia kufanikiwa baadaye.

Tembelea sehemu mbalimbali za ulimwengu itakusaidia kujikubali, kuwa na uvumilivu na kuwa jasiri na pia utaona jinsi dunia yetu ilivyo nzuri.

 

Dean Ramler (Mtendaji Mkuu na mwanzilishi mwenza wa Milan Direct)

Jifunze ubunifu wa kwenda mbali zaidi kwa kufanya zaidi ya kile unachotakiwa kufanya au zaidi ya kile unacholipwa kukifanya. Mfanyakazi wa kawaida hufanya kazi mpaka saa 11 jioni kwasababu huu ndiyo muda ambao muda wa kazi huisha. Kila mtu ana haki ya kufanya hivi.

Lakini kuna watu wachache wanaobaki nyuma kama mimi wenye malengo makubwa ambao wanafahamu thamani ya kwenda zaidi na kufanya zaidi ya kile wanacholipwa kukifanya na hawa mara nyingi huangalia namna ya kuzalisha zaidi kwa ajili ya kampuni.

Kama kiongozi mara nyingi utajikuta unawategemea wafanyakazi wachache wale ambao hufanya zaidi ya kile wanachotakiwa kukifanya, na huwa ni mazoea kuwaita hawa wachache kukusaidia kazi muhimu pale ambapo wengi wanakuwa wameshaondoka.

Na sio jambo la kushangaza kwamba hawa wachache mara nyingi ndiyo huja kuwa viongozi wa wenzao ndani ya kampuni, na ndiyo ambao hupandishwa vyeo na kuongezewa mishahara.

Dean Ramler

 

Philip Weinman ( Afisa Mtendaji Mkuu wa Locomote).

Anzisha biashara yako mwenyewe ukiwa bado unaishi nyumbani kwenu. Ni muda mzuri wa kujaribu mawazo mbalimbali ya kibiashara huku ukiwa huna gharama kubwa kimaisha. Tafuta mwalimu au mtu unayemuamini tofauti na ndugu yako ambaye atakushauri na asiwe na malengo ya kufaidika kifedha kutoka kwako.

Katika kipindi hiki utajifunza zaidi kupitia makosa unayoyafanya na pale itakapotokea ukafanya maamuzi ya kutoka nyumbani tayari utakuwa unajua kipi kinaleta faida na kipi hakileti faida. Pamoja na kupata uzoefu kwenye biashara, pia utajifunza kufanya maamuzi na kuyasimamia.

Philip Weinman

 

Christian Mischler (Afisa Mwendeshaji na mwanzilishi mwenza wa Hoteli ya Quickly).

Tembelea sehemu mbalimbali ulimwenguni! Tembelea maeneo mbalimbali na tamaduni tofauti, husaidia kukujengea hali ya kujitegemea na itakupa uzoefu wenye madhara chanya ambao ni wa muda mrefu maishani mwako mwote.

 

John Winning (Afisa Mtendaji Mkuu na mwanzilishi wa Winning Group).

Ongeza uzoefu kwa kadiri utakavyoweza – ni jambo la muhimu sana kuwa na uzoefu wa aina nyingi kwenye maisha na kwenye kazi pia. Jitahidi kufanya kazi sehemu mbalimbali ikiwemo viwandani au kwenye shule hata kama ni kazi za muda mfupi au za masaa machache. Mimi niliendesha magari ya mizigo, nilifanya kazi ya kusambaza bidhaa majumbani na pia kwenye maduka ya kuuza bidhaa.

Kuwa na uhakika wa kupata elimu zaidi itakayokuvutia. Sio lazima iwe kutoka chuoni lakini hata kwenye kusoma vitabu maana ni vizuri kuwa na shauku ya kujifunza zaidi, na shauku ni motisha nzuri. Sikwenda kusoma chuoni baada ya kumaliza shule lakini miaka iliyofuata ilitengeneza namna au jinsi ninavyofanya kazi na jinsi biashara yangu inavyokwenda.

Kutoka kwenye biashara ya rejareja, mpaka mafanikio binafsi hadi kupata tuzo ya dunia, kumeimarisha sana fikra zangu na uwezo wa kukabiliana na vikwazo na kukamata fursa nyingi kwenye biashara.

John Winning

 

Zach Johnson (Afisa Mtendaji Mkuu wa atmail.com).

Ishi maisha kwa kiwango kikubwa kwa kadiri unavyoweza na pokea kila uzoefu unaoupata pale unapokuja – Yote na kamili.

 Zach Johnson 

 

Charlie Wood (Meneja Mkuu wa Dropbox)

Nashauri watu wapate uzoefu wa miaka kadhaa kutoka kwenye makampuni makubwa hasa wakiwa kwenye kipindi cha miaka 20. Uzoefu ambao wataupata kutoka kwenye makampuni haya utawajenga katika kufanikiwa hapo baadaye.

Wale ambao ni wafanyabiashara kwa asili ni vizuri watimize ndoto zao na kuyaweka mawazo yao kwenye vitendo kwa kuanzisha biashara zao wenyewe au kwa kushirikiana na watu wachache.

Moja ya jambo muhimu ambalo mtu anatakiwa kulifanya kabla ya kufika miaka 30 ni kusafiri kwenye sehemu mbalimbali ulimwenguni, kukutana na watu tofauti na kutengeneza maisha mapya. Uzoefu huu utapanua uelewa wa mtu na kumsaidia kujipanga kwa ajili ya kipindi cha miaka 30.

 

Bevan Nel (Mkurugenzi Mtendaji wa Helping).

Kuwa na nidhamu katika matumizi yako ya fedha, weka bajeti na uifuate!

Pili, kama unataka kufanya biashara, jitahidi uifanye kabla hujaoa/kuolewa na kuwa na watoto na familia. Utakuwa muoga sana na hutakuwa na uthubutu wa kutosha pale tu utakapoanza kuwa na familia na maendeleo ni ya muhimu sana kuanzia mwanzo wa taaluma yako.

Mwisho kabisa, ni vizuri kuendeleza mawasiliano na wafanyabiashara au wateja wako wa zamani. Tunza mawasiliano yao, fanya vyovyote inavyowezekana ili kutunza mawasiliano yako siku zote. Mawasiliano ni muhimu maana hujui ni wakati gani utahitaji msaada kutoka kwa mtu fulani.

Kwa mtazamo usio wa kibiashara….safiri…safiri…safiri! Hiki ndicho ninachowaambia vijana. Kusafiri ni jambo zuri katika kukujengea ujasiri, kukutana na watu wa kufanya nao biashara na pia ni njia nzur ya kujiburudisha na kuamsha mwili na akili.

Bevan Nel

 

Kevin Lynch (Afisa Kiongozi wa Masoko wa Open Colleges).

1. Jifunze kutoka kwa wenzako: Kadiri tunavyozidi kukua katika taaluma zetu kwenye miaka 20 na kuendelea tunahitaji kujifunza sio tu kwa wale waliotuzidi, bali hata kutoka kwa wale tulionao kwenye ngazi moja. Hii itakuhakikishia ujenzi wa msingi imara kwa ajili ya miaka ya 30.

Najifunza sana kutoka kwa wenzangu, watu ambao wananizunguka. Hawa ndio watu wanaofanya mambo yanaenda, ni waerevu zaidi yangu. Watu wanaotuzunguka ndio wanaofanya tuwe tulivyo.

Tunajitahidi kuhakikisha kwamba tunaendeleza utamaduni uliopo na kuhakikisha panakuwa mahali salama kwa wafanyakazi wetu kutimiza majukumu yao, mahali ambapo watu wanaamini maono ya kampuni katika kubadilisha maisha ya watu kupitia elimu.

           Kevin Lynch

 

Nicholas Smedley (Mkurugenzi Mtendaji wa Steller).

Kwa kuwa tupo kwenye biashara ya kuuza na kupangisha nyumba, vyumba na viwanja nafikiri ni muhimu kwa wafanyakazi wetu kulielewa soko. Hakuna njia nzuri zaidi ya ile ya kuingia kwenye soko sahihi.

Ushauri ni anza kuweka akiba mapema kadiri unavyoweza – haijalishi kama ni kupitia hisa au kufanya uwekezaji wa aina nyingi. Hakuna kitu bora zaidi kuliko riba mchanganyiko. Hii itakuingiza kwenye uwanja wa ufahamu wa kuweka akiba na kukuwezesha kununua rasilimali yako ya kwanza kabla ya kufikisha miaka 30 ambao utakuwa ni mwanzo mzuri.

                 Nicholas Smedley

 

Levi Aron ( Meneja wa Yumtable).

Chukua muda tulivu kuweka malengo mapema kabla ya kuanza, yafuatilie na pambana kuyatimiza. Siku zote kumbuka kujipongeza kila unapofanikiwa kufikia hatua fulani. Ni vizuri kujipongeza wewe binafsi. Fanya kazi kwa bidii kukabiliana na vikwazo lakini usisahau kujipongeza na kupumzika kila inapowezekana.

Kumbuka, pasipo na malengo = hakuna jitihada = maisha ya kawaida/chini, Ni nani anataka maisha ya hivyo?

Continue Reading

Jamii

Siri iliyofichika mauaji ya wanandoa nchini

Published

on

Hivi karibuni tumeshuhudia matukio kadhaa ya vifo kwa wanandoa, aidha mume kumuua mke wake au mke kumuua mume wake.

Ni matukio ya kusikitisha ambayo yameripotiwa sehemu mbalimbali Tanzania ikiwemo Mkuranga, Pwani, Dodoma and Tabora. Mauaji haya yamezua maswali mengi huku kila mmoja akitoa tafsiri yake kwa namna anavyoiona hali.

Nimesikiliza maoni ya watu mbalimbali wakijaribu kudadavua ni kitu gani kimetokea mpaka vifo hivi vimetokea; maoni mengi yamekuwa ni kukosa hofu ya Mungu na wengine wakiamini ni nguvu za kishirikina.

Ningependa kutoa maelezo ya kitaalamu kwa nini matukio haya hutokea na nini kifanyike kuzuia aina hii ya matukio kutokea katika ndoa zetu.

Nianze kwa kusema taaluma yangu ni sayansi ya jamii ambayo nimejikita katika Saikolojia ya Binadamu (Human Psychology) na Ushauri Nasihi (Counseling). Naamini kwa taaluma hii niko sehemu sahihi kueleza tatizo hili.

Mauaji kwa wanandoa sio swala jipya duniani na pia linatokea kwa kiwango kikubwa kila mwaka. Dk. Aaron Ben-Zeeve katika kitabu chake In the Name of Love: Romantic Ideology and its Victims cha mwaka 2008 anaeleza kuwa takriban asilimia 40 ya wanawake huuawa na waume zao na asilimia 6 ya wanaume huuawa na wake zao kila mwaka duniani.

Takwimu hizo zinadhihirisha wazi kuwa tatizo kubwa liko kwa wanaume kuliko wanawake. Sababu zifuatazo zinaweza kueleza chanzo cha tatizo hili:

Niweke wazi kwamba, sababu za mauaji kutokea ni mchanganyiko wa mambo mengi kwa wakati mmoja, hivyo sababu nitakazozieleza hapa hazina maana ndiyo hizo tu bali zitatoa mwanga kwanini tatizo hutokea.

Nikianza kwasababu za kijamii, makuzi ya watoto wa kiume na watoto wa kike ni tofauti sana karibu jamii zote duniani. Jamii nyingi duniani humkuza mtoto wa kiume na kumfanya kujua yeye ni shujaa, mlinzi na kuwa yuko juu ya mwanamke.

Wanaume wengi tunajiona wajasiri, wenye nguvu na wanawake wako chini yetu hivyo tunaweza kufanya lolote kwao.

                                    Wanaume wengi tunajiona wajasiri, wenye nguvu na wanawake wako chini yetu

Makuzi haya ya jamii yanakwenda moja kwa moja kushawishi saikolojia ya mwanaume, hata katika ndoa. Mwanaume huonesha nguvu zake kwa mwanamke (Masculinity). Hivyo kunakuwa na mpaka baina ya mwanamke na mwanaume.

Hapa tunashuhudia matukio ya mara kwa mara ya wanaume kupiga wake zao kila kukicha. Hii halitokei bahati mbaya kwani makuzi ya jamii yameshawishi saikolojia ya mwanaume na kumfanya mwenye nguvu na anaweza kusahihisha kosa la mwanamke kwa kutumia nguvu na sio mjadala au mazungumzo.

Mjadala kwa wanaume ni dalili ya udhaifu na hii ni dalili ya kuwa na matatizo ya kisaikolojia.

Nitoe mfano mdogo tu, binti mwenye umri wa miaka 21 akitaka kwenda dukani usiku anaogopa sana, ila akisindikizwa na mtoto wa kiume mwenye umri wa miaka 7 anajisikia amani kabisa na uoga hutoweka.

Saikolojia hii inaruhusu amani kwenye mwili wako kwa kuwa tayari mapokeo ya jamii yamekuaminisha kuwa mwanaume ni mwenye nguvu na mlinzi.

Nikigeukia katika upande wa pili wa saikolojia unaochangia vifo kwa wanandoa. Binadamu wote tumeumbwa na nafsi mbili (personality) ambazo ni nafsi imara (strong personality) na nafsi dhaifu (weak personality).

Mtu mwenye nafsi imara ni yule anayeweza kupata msukosuko katika maisha, akaumia ila asikate tamaa akakubali mabadiliko na kuwa tayari kuishi nayo na kufanya vyema zaidi hapo mbele.

Lakini mtu mwenye nafsi dhaifu ni yule anayepitia msukosuko akaumia, akakata tama, akashindwa kuishi na mabadiliko na kuona hakuna namna ya kuendelea kuishi na mabadiliko hayo.

Wengi wetu tumepita huko na tunazidi kupita katika hizi nafsi mbili. Kwa maelezo hayo wanaume wengi wanaoishia kuwauwa wanawake zao mara nyingi wanakuwa na nafsi dhaifu ambazo huwaonyesha wako katika hali mbaya na hawawezi kutoka hapo walipo.

Wivu wa mapenzi ni sababu ya mauaji ya wanandoa

Nafsi hii hujidhihirisha kwa mapenzi waliyonayo kwa mwanamke husika kwamba ni mazito mno hivyo yanawapelekea wafanye vitu vya hatari.

Tafiti nyingi za saikolojia zinaonesha wale wanaowauwa wake zao husikika wakisema; nilimpenda sana huyu mwanamke kaniumiza, ama yeye ndio alikuwa nuru ya maisha yangu, kaififisha, ama wengine husema ni kwa sababu ya mapenzi ndio maana nimefanya haya.

Japo utetezi wa mapenzi hapo juu haukubaliki kisaikolojia ila tafiti zinaonesha nafsi dhaifu inayoandamwa na msongo wa mawazo wa muda mrefu humfanya mtu kupanga tukio la mauaji kwa kuwa haoni kama kuna njia mbadala zaidi ya kifo.

Kwa ufafanuzi zaidi, msongo wa mawazo (stress) hutokana na hali ya mazingira yanayokuzunguka kutokuendana na matarajio ya ubongo wako. Mfano, ulitegemea mpenzi wako ni mwaminifu (hali ya ubongo wako) ila ukamkuta na mtu mwingine (hali ya mazingira) hapo msongo wa mawazo hutokea kwani hakuna usawa baina ya ubongo na mazingira yako.

Kwa mantiki hii ni kwamba, kuweza kuwa na nafsi imara ni lazima tujifunze namna ya kufanya hivyo kwa kuwaona wataalamu wa saikolojia na ushauri nasahi. Ama wakati mwingine, kuzungumza na watu wenye uzoefu na jambo ambalo unalipitia kama vile wabobezi katika maswala ya ndoa, biashara, elimu na mengineyo.

Mantiki hapa ni kwamba, wakati mwanadamu anapokuwa na tatizo lazima apate suluhisho, sasa kwenye suluhisho hapo maamuzi ndipo hutofautiana kwa wengine huona ni mwisho wa dunia na wengine huona mwanga mwisho wa safari.

Nini kifanyike katika hali kama hii? Nitaeleza kwa uchache japo suluhisho linaweza kuwa la aina mbalimbali, ila kitaalamu ningeshauri tufanye hili:

Ndoa ni taasisi kama ilivyo taasisi nyingine, inahitaji ujuzi, uvumilivu, utashi na uelewa. Misukosuko ya ndoa ni mikubwa kwa kuwa inahusisha hisia hivyo hata namna ya kuitatua inahitaji hisia imara hususani nafsi imara kuweza kuliendea tatizo kwa umakini.

Kitu kikubwa ambacho tunaweza kufanya kama wanandoa, tujenge tabia endapo matatizo yanakuwa makubwa tuende kuwaona wataalamu wa ushauri nasahi ama wanasaikolojia ambao wamefunzwa namna ya kufanya kazi na msongo wa hisia (Emotional Stress).

Wataalamu hawa hutoa maelekezo ambayo yanaweza kumjenga mtu na kufanya nafsi dhaifu kuwa imara.

Kwa wale ambao wanaona ni gharama kwenda kwa wataalamu wa saikolojia na ushauri nasahi waende kwa wanandoa wakongwe waliokaa kwenye ndoa kwa muda mrefu wanaweza kuzungumza na kuweza kumfanya mtu aone kuna mwanga mwisho wa safari badala ya kukata tamaa na kuchukua maamuzi magumu ya kumuua mwenzi wako.

Nihitimishe kwa kusema, saikolojia ya mwanadamu yeyote yule inahitaji matunzo na matibabu ya mara kwa mara kama vile mwili wa binadamu unavyokwenda kwa tabibu kupimwa na kupatiwa dawa. Wengi wetu hupuuza umuhimu huu na mwishowe tunatenda mambo mabaya bila kujua tu wagonjwa.

Continue Reading

Jamii

Jinsi ya kukabiliana na athari za kiafya za kukaa muda mrefu

Published

on

Imethibitishwa bila shaka kwamba kukaa muda mrefu kwenye magari, ofisini au kwenye viti kunasababisha matokeo hasi kwa afya.  Tabia hiyo ya kukaa muda mrefu inahusishwa na kupata uzito uliopitiliza, magonjwa ya moyo, kisukari na magonjwa mengine yasiyoambukiza.

Lakini utafiti mpya uliotolewa hivi karibuni, unatoa hamasa kwamba baadhi ya shughuli za mwili ikiwemo njia rahisi za kuimarisha misuli zinaweza kumsaidia mtu kukabiliana na athari za kiafya za kukaa muda mrefu.

Katika utafiti huo uliochapishwa kwenye jalida la BMC Medicine, watafiti wakiongozwa na Carlos Celis-Morales kutoka Chuo Kikuu cha Glasgow walichambua data za watu 400,000 wenye umri wa kati nchini Uingereza.

Watafiti hao walifanya ulinganifu wa ripoti za watu waliofanya  shughuli za mwili kama mazoezi na muda waliotumia kuangalia runinga au kompyuta. Ili kupata  vipimo halisi vya mazoezi waliyofanya watu hao, wanasayansi walifanya jaribio la uwezo wa kushika vitu ambapo watu walibana kifaa maalum kupima nguvu ya misuli.

Celis-Morales anasema jaribio la misuli ni rahisi kwasababu linasaidia kufahamu kwa kiasi gani mtu  yuko hai na nguvu ya misuli yake kuhimili mabadiliko ya mwili wakati amekaa.

Wamebaini kuwa watu ambao wana misuli dhaifu wana uwezekano wa asilimia 31 ya kufa mapema kama watatumia saa mbili mbele ya runinga, ukilinganisha na watu wenye misuli imara ambao wanatumia muda kama huo. Pia watu hao wana hatari kwa asilimia 21 kupata magonjwa ya moyo na 14% kupata kansa ukilinganisha na wale wenye misuli imara.

 Kukaa muda mrefu ni hatari kwa afya yako

Kwa muktadha huo, kwa kila masaa 2 ambayo watu wenye misuli dhaifu wanatumia mbele ya runinga au kompyuta, hatari ya kufa kwasababu yoyote inaongezeka mara mbili kuliko wale wenye misuli imara.

Habari njema ni kwamba nguvu ya misuli inaweza kuimarishwa kwa mafunzo ya kupunguza uzito na kufanya mazoezi ya mwili, amesema Celis-Morales. “Ujumbe wa jumla ni kwamba haijalishi kwa muda gani umekaa au kuangalia runinga hata kama uko imara na hai kimwili,” amesema. “Ikiwa utatembea, kusimama na kujinyoosha hautapata athari sawasawa na mtu ambaye amekaa muda wote bila kupasha misuli.”

Ni muhimu kufahamu kwamba kukaa muda mrefu sio jambo jema kiafya, amesema; ukilinganisha na watu ambao hawakaii muda mrefu. Watu ambao ni wavivu wana viwango vya juu kupata magonjwa na kufa mapema. Lakini kwa wale ambao wanakaa muda mrefu na kuwa hai wanaweza kupunguza athari za kiafya.

Hata hivyo, hilo sio kosa letu. Kadiri tunavyoondoka kwenye mtindo wa maisha ya zamani ya kilimo na kuingia kwenye shughuli za ofisini na usafiri wa kisasa hadi kwenye mfumo wa kila siku wa maisha, chakula, kazi na burudani tunajenga kipaombele kimoja kwenye akili; faraja. Wazee wetu walitumia muda wao mwingi kutembea, lakini maisha ya kisasa yanakulazimisha kukaa kukaa muda mrefu.

Lakini bado tuna wajibu wa kufanya kuhakikisha miili yetu inaendelea kuwa hai na kuepukana na magonjwa yasiyo ya lazima.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com