Connect with us

Kilimo na Ufugaji

Kilimo cha muhogo chawanufaisha akinamama Kisarawe

Published

on

TAKRIBAN kilometa 35 kutoka Ikulu ya Tanzania jijini Dares Salaam, kusini magharibi, kuna Kijiji cha Kisanga ambacho kipo Kata ya Msimbu.

Ni miongoni mwa vijiji vingi vya Wilaya ya Kisarawe katika Mkoa wa Pwani, ambacho wenyeji wake wengi ni Wazaramo, japokuwa yapo makabila mengine kwa sasa.

Kama vilivyo vijiji vingi vya wilaya hiyo, shughuli za uchumi za Kijiji cha Kisanga ni kilimo, ambacho hata hivyo kinaathiriwa na ukame ambao umeikumba Tanzania na dunia kwa ujumla kutokana na mabadiliko ya tabianchi.

Katika Kijiji cha Kisanga huwezi kupanda mahindi yakastawi na ukavuna. Kwa kifupi, huwezi kupanda mazao yanayohitaji mvua nyingi kwani zama hizo zilikwishapita kitambo na kwa sasa hakuna mvua za kutosha – si za vuli ambazo zilikuwa zikiwakomboa, bali hata za masika.

Mazao pekee ambayo wakazi wa Kisanga na vijijini vingine wilayani humo wamekuwa wakilima ni mihogo, viazi na mbaazi, kilimo ambacho hata hivyo kimekuwa cha mazowea na siyo chenye kuleta tija.

Lakini Kisanga ya sasa siyo ile ya miezi tisa iliyopita ambayo ungewakuta wakazi wake wakilima vishamba vidogo tu visivyozidi ekari moja wakichanganya mihogo, mbaazi, viazi na mahindi ambayo hata hivyo, hushindwa kumea na kunyauka kabla ya kuzaa kutokana na kukosekana kwa mvua.

Licha ya kwamba mvua zimeshindwa kunyesha, lakini hivi sasa wananchi wa Kisanga wameandaa maeneo makubwa zaidi kwa lengo la kilimo cha mihogo, ambayo wanasema imebadilisha maisha yao kwa kiasi kikubwa.

Na sasa wananchi hao wanasema hawalimi mihogo kwa mazowea ama kwa kufuata msimu wa Mwezi Mtukufu wa Ramadhan ambapo huuza mihogo yao mibichi kwa ajili ya matumizi ya futari.

“Hatuna haja ya kusafirisha mihogo mibichi, wanatupunja, sasa tunaicharanga wenyewe kwenye mashine kutengeneza bidhaa mbalimbali ambazo zinatupatia faida kubwa,” anasema Mwanaisha Pazi (41), mama wa watoto watano.

Mwanaisha anasema kwamba, akinamama wengi wa kijiji hicho tayari wamekwishajifunza kusindika muhogo kwa teknolojia bora ambapo stadi walizozipata zimewahakikishia kwamba wanaweza kuutumia muhogo kujiletea manufaa pamoja na kuwa na uhakika wa chakula na hivyo kukabiliana na baa la njaa ikiwa ni njia mojawapo ya kutekeleza Malengo Endelevu ya Dunia hasa ya kutokomeza njaa na umaskini pamoja na kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

“Tumeanzisha kikundi cha akinamama, tumefundishwa na tumepata mashine ambazo zimetufanya tuwe na kiwanda kidogo hapa hapa kijijini, tunatengeneza unga safi na kupitia unga huo tunaongeza thamani kwa kutengeneza keki, maandazi, biskuti, tambi na bidhaa nyingine,” anasema Mwanaisha.

Aidha, anasema wanatengeneza pia chips na kwa kuukamua muhogo, majimaji yake yanatoa wanga (starch) ambao hutumika kutengeneza dawa za madoa, gundi katika samani, rangi za awali za ukuta na sukari (sugar syrup) na pia ni lishe nzuri.

“Haya yote yamewezekana kupitia katika mradi wa Green Voices, ambao unalenga kuwainua wanawake Tanzania, tunashukuru kwa sababu Kitanga sasa siyo kijiji kinachodharaulika kutokana na udongo wake mwekundu, bali kimekuwa kituo cha mafunzo kwa akinamama wengi wa wilaya ya Kisarawe ambao nao wamehamasika kupanua mashamba yao ya mihogo pamoja na kulima mtama ambao unastahimili ukame,” anafafanua.

Fikra Pevu ilitembelea kijiji hicho hivi karibuni na kukuta wananchi wakiendelea na maandalizi ya mashamba huku akinamama hao wakisindika muhogo ili kutengeneza unga na bidhaa nyingine huku wakiungwa mkono na wanaume.

Hata hivyo, mshiriki kiongozi wa kikundi hicho cha akinamama, Abia Magembe, anasema haikuwa kazi rahisi kubadili fikra za akinamama hao katika kuliongezea thamani zao la muhogo, kwani wengi walidhani wanapoteza muda wao kuliko wanavyouza mihogo mibichi.

Bi. Magembe anasema kwamba, alianza kuwaelekeza faida mbalimbali za muhogo mbali ya zile zinazojulikana kama kutafuta mbichi, kuchemsha ama kupika kama futari.

“Wengi hatuelewi kwamba muhogo unaweza kuongezewa thamani na kuzalisha bidhaa zaidi ya 300 achilia mbali kuutafuna mbichi, kuuchemsha au kuuchoma; unga wake kwa ajili ya lishe, majani yake kama mboga ya kisamvu na dawa pamoja na miti yake inapokauka kutumika kama kuni,” anasema Bi. Magembe.

Bi. Magembe, ambaye yeye pamoja na akinamama wengine 14 walipatiwa mafunzo jijini Madrid, Hispania kupitia taasisi ya Foundacion Pur Africaine Mujeres (Foundation for Women of Africa), ambayo iko chini ya Makamu wa Rais mstaafu wa Hispania, María Teresa Fernández de la Vega, anasema anashukuru kuona sasa si akinamama tu, bali wanakijiji wote wamehamasika katika kilimo cha muhogo.

“Hapa wanatengeneza bidhaa nyingi zenye ubora kama chapatti, maandazi, skonzi, biskuti, tambi, cassava chop, keki na nyinginezo nyingi… tumeliokoa zao na muhogo ambalo licha ya kuwa na manufaa makubwa kwa jamii, lakini limekuwa likidorora hata katika soko la vyakula. Hivi sasa muhogo hauwezi kuozea shambani, wala hauuzwi kwa walanguzi na wananchi wanaona umuhimu wa zao hilo,” anasema Bi. Magembe, maarufu kama ‘Malkia wa Muhogo’.

Bi. Magembe, ambaye ni ofisa mstaafu wa kilimo, anasema zao la muhogo sasa limepata thamani kubwa kijijini hapo na wana uhakika wakulima wa wilaya ya Kisarawe wanaweza kugeukia miradi kama hiyo ili kuongeza mnyororo wa thamani.

Yeyé binafsi anasema kwamba, amekuwa akijihusisha na kilimo cha mazao yanayostahimili ukame kwa miaka mingi, na ndiyo sababu baada ya kupata mafunzo akaamua kwenda kuwapati stadi akinamama wa Kisarawe ili waweze kujikwamua kiuchumi.

“Nimelazimika kununua shamba la ekari 10 hapa kwa ajili ya kilimo cha muhogo, nataka liwe shamba la mfano na kwa kufanya hivyo wananchi hawawezi kukata tamaa na kilimo hiki,” anasema na kuongeza kwamba, mbali ya kuendelea kuwaelekeza akinamama hao, lakini anakusudia kufungua kiwanda kidogo kijijini hapo ili wananchi wawe na soko la uhakika.

Silvera Mujuni, Ofisa Chakula na Lishe wa Wilaya ya Kisarawe, ameiambaia Fikra Pevu kwamba wilaya hiyo ina fursa kubwa ya kusindika na kuchakata mazao mengi yatokanayo na muhogo kwa kuwa zao hilo ndilo kuu kwa chakula na biashara.

Anasema, ardhi katika vijijini vingi vya wilaya hiyo inastawisha muhogo kwa wingi, hivyo ikiwa wananchi watajizatiti na kujifunza namna ya kuchakata bidhaa za muhogo wanaweza kupata faida kubwa kiuchumi.

“Muhogo ndilo zao kuu katika maeneo mengi ya wilaya hii ambayo haiwezi kustawisha mazao mengine kama mahindi, hivyo ni vyema wananchi wakajifunza utengenezaji wa bidhaa mbalimbali zinazotokana na zao hilo,” anasema Bi. Silvera ambaye aliwafundisha akinamama hao namna ya kutengeneza bidhaa mbalimbali zitokanazo na muhogo.

Kwa upande wake, Ofisa Mtendaji wa kijiji hicho, Wazir Yakoub Wazir, amewataka akinamama hao wasajiliwe rasmi ili waweze kunufaika na mikopo inayotolewa na serikali na taasisi nyingine za binafsi, hususan fungu la asilimia 30 ambalo hutolewa na halmashauri kwa miradi ya maendeleo ya wanawake na vijana.

“Ofisi yangu iko wazi wakati wote, mkitaka kwenda kusajiliwa wilayani hata leo niko tayari kuwasaidia, nawaombeni mje niwasaidie hata namna ya kuandaa katiba ya kikundi pamoja na taratibu nyingine,” alisema.

Diwani wa Kata ya Msimbu, Anna Lilomo, kwa kushirikiana na diwani mwenzake wa viti maalum Mossy Sultan Kufurumbaya, anasema watawapigania akinamama hao kwenye vikao vya Baraza la Madiwani ili waweze kupatiwa misaada na mikopo.

“Bahati nzuri sisi hapa ni madiwani wanawake, kwa hiyo tutalipeleka suala la akinamama hawa kwenye Baraza la Madiwani na kuelezea umuhimu wa kuongeza thamani kwenye zao letu la muhogo ili limkomboe mkulima,” alisema Diwani Lilomo.

Mratibu wa Mradi wa Green Voices nchini Tanzania, Bi. Secelela Balisidya, anasema anafarijika anapoona wanawake wakihamasika kushiriki shughuli za maendeleo, hasa ujasiriamali unaolenga kupambana na mabadiliko ya tabianchi.

“Suala la kuhakikisha usalama wa chakula, kutokomeza umaskini, kuwawezesha wanawake kiuchumi na mapambano dhidi ya tabianchi ni mambo yaliyopewa kipaumbele katika Malengo Endelevu ya Dunia, hivyo wanawake wanaotekeleza miradi ya Green Voices wanayatekeleza malengo hayo kwa wakati mmoja,” anasema Secelela.

Naye Naibu Waziri wa Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (Tamisemi), Selemani Jaffo, ambaye pia ni Mbunge wa Kisarawe, amesema yuko tayari kushirikiana na wanawake wanaosindika muhogo katika Kijiji cha Kitanga pamoja na wilaya nzima ya Kisarawe kuhakikisha wanajikwamua kiuchumi kutokana na zao hilo.

“Katika kipindi ambacho taifa linakabiliwa na ukame, tatizo ambalo limezikumba nchi nyingi duniani, kilimo kinachoendana na mabadiliko ya tabianchi ni muhimu sana, hivyo nitahakikisha wananchi wa Kisarawe wanazingatia kilimo cha mazao kama muhogo ili wajikwamue kiuchumi,” alisema.

Julai 11, 2016 wakati wa uzinduzi wa mradi wa Green Voices kwenye Hoteli ya Serena jijini Dar es Salaam, Makamu wa Rais, Samia Suluhu Hassan, alimhakikishia mfadhili wa taasisi hiyo, Maria Teresa de la Vega kwamba serikali iko tayari kushirikiana na akinamama kwenye mradi huo pamoja na miradi mingine yenye kuwaletea maendeleo.

“Serikali yangu itahakikisha inakuwa bega kwa bega kusaidia miradi hiyo iwe endelevu ili kuunga mkono juhudi za utunzaji wa mazingira na kupambana na mabadiliko ya tabianchi, kuongeza uhakika wa chakula, kuwakwamua wananchi na umaskini pamoja na kuongeza ajira, hasa kwa wanawake,” alisema.

Muhogo ni mkombozi

Muhogo hustawi mahali popote penye hali ya joto na mvua ya wastani na hustawi vizuri kwenye udongo wa tifutifu na kichanga.

Muhogo hustawi vizuri katika maeneo yaliyopo kwenye mwinuko wa meta 0 – 1500 kutoka usawa wa bahari. Vile vile muhogo hustawi vizuri kwenye maeneo yanayopata mvua ya wastani wa mm 750 – mm1200 kwa mwaka.

Mihogo huchukua kati ya miezi 6-8 hadi kukomaa na kufaa kuliwa. Mihogo inaweza kubaki shambani hadi miaka miwili au mitatu bila ya kuharibika kutegemea na aina ya mbegu.

Baa la njaa ni tatizo kubwa linalozikumba nchi nyingi barani Afrika, Tanzania ikiwa miongoni mwazo, lakini licha ya watu kuhimizwa kulima muhogo, bado wanalipuuza zao hilo na kuliona kama zao fulani la mizizi tu.

Katika mikoa kama Lindi na Mtwara ambayo kwa miaka mingi inalima kwa wingi muhogo, chakula chao kikuu kilikuwa ugali wa muhogo.

Licha ya kudharauliwa kwa zao hilo, lakini siyo ajabu ukakuta mlo wa siku hiyo umetokana na muhogo kasoro chumvi na nazi, kwani inawezekana kuni zilizopikia ni matawi ya muhogo, ugali wa muhogo na kisamvu cha muhogo!

Kilimo cha muhogo siyo tu kitasaidia kukuza pato la mkulima, lakini kinaweza pia kuokoa mazingira pamoja na kuisaidia Tanzania kuokoa karibu Dola za Marekani 20 milioni sawa na Shs. 42 bilioni zinazotumika kuagiza chakula nje.

Takwimu za kilimo cha muhogo duniani zinaonyesha kuwa, Afrika ni bara la tatu duniani kwa kuzalisha zaidi muhogo ambapo huzalishaji takriban tani milioni 102.6 kila mwaka.

Tanzania ni nchi ya nne kati ya wazalishaji wakubwa wa muhogo barani Afrika baada ya Nigeria, Ghana na Kongo DRC ambapo inaelezwa kwamba karibu ekari 670,000 za ardhi ya kilimo zinatumika kuzalisha muhogo, zao linalochangia karibu asilimia 15 za chakula kwa nchi nzima ambapo karibu kaya 1,213,958 huzalisha muhogo nchini.

Mikoa inayozalisha muhogo kwa wingi ni Mwanza, Mtwara, Lindi, Shinyanga, Tanga, Ruvuma, Mara, Kigoma, Pwani na maeneo yote ya Zanzibar. Ukanda wa Ziwa ni wazalishaji wakubwa zaidi ikifuatiwa na ukanda wa kusini. Mkoa wa Ruvuma huzalisha kati ya 5-10% ya uzalishaji wote Tanzania. 

Muhogo ndilo zao la pili kwa kuchangia pato la taifa kwa asilimia 19 baada ya mahindi.

Taarifa ya Shirika la Utafiti wa Viwanda na Maendeleo ya Mazao ya Chakula Tanzania (Tirdo) inaonyesha kuwa zao la muhogo linastawi kirahisi.

Hii ni pamoja na kuvumilia ukame na halishambuliwi na magonjwa au wadudu wanaoathiri mazao mengine na pia muhogo unaweza kutoa mazao mengi katika ardhi duni ambayo mazao kama mahindi hayawezi kustawi.

Kwa mujibu wa TIRDO, muhogo ni zao la pili kuwa na wanga mwingi baada ya viazi vitamu ambavyo vina asilimia 20 hadi 30 ya wanga na kwamba asilimia 84 ya zao hilo hutumika kama chakula cha binadamu.

 

Continue Reading
1 Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Biashara/Uchumi

Wakulima wa mahindi kuunganishwa kwenye mnyororo wa thamani

Published

on

Imeelezwa kuwa kukosekana kwa  teknolojia ya kisasa na masoko ya mazao  ni miongoni mwa changamoto zinazokwamisha  ukuaji wa sekta  ya kilimo nchini. Changamoto hizo zinachochewa na  uwekezaji mdogo wa rasilimali watu na fedha  kwenye huduma muhimu za kilimo.

Kwa kuwa kilimo ni uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, serikali inawajibika kuwawezesha wakulima nchini kupata pembejeo na teknolojia ya kisasa kuhakikisha wanazalisha mazao yenye ubora yanaweza kushindana kwenye soko la kimataifa.

Kwa kutambua hilo serikali ilianzisha benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB) ili kuhakikisha wakulima wanapata fedha kutoka taasisi hiyo kuendesha shughuli zao. Lakini tangu kuanzishwa kwake, benki hiyo haijawafikia wakulima wengi, jambo linalowakosesha fursa ya kupata mikopo na ushauri wa kiteknolojia.

Naibu Waziri wa Fedha na Mipango, Dkt. Ashatu Kijaji amesema  serikali imeitaka benki hiyo kuongeza matawi  ili kuwafikia wakulima wengi ambao wanahitaji mikopo kuongeza tija kwenye kilimo.

Amesema tayari benki hiyo imefika mkoa wa Dodoma na hadi kufikia Juni 30, 2018 itakuwa imefunguliwa ili kuwahudumia wakulima wa kanda ya kati  inajumuisha mikoa ya Dodoma, Singida.

“Baada ya ufunguzi wa ofisi ya Kanda ya Kati kukamilika Benki Itafanya uchambuzi wa fursa zilizopo Kikanda na hivyo kuchukua hatua na taratibu za kufungua ofisi nyingine kulingana na upatikanaji wa rasilimali fedha”, alisema Dkt. Kijaji.

Ameongeza kuwa TADB inatekeleza mpango wa miaka mitano (2017- 2021), wa kusogeza huduma karibu na wateja kwa kuanzisha ofisi za Kikanda katika Kanda ya Kaskazini, Kusini, Kati, Ziwa, Nyanda za Juu Kusini na Zanzibar kwa awamu mbalimbali.

Dkt. Ashatu amesema mikopo itakayotolewa kwa wakulima itatumia mfumo wa makundi; kundi la kwanza litahusisha wakulima wadogo wadogo kwa riba ya asilimia 8- 12, kundi la pili la miradi mikubwa ya kilimo kwa asilimia 12 – 16 kwa mwaka. Kundi la mwisho ni mikopo ya ushirika ambapo riba yake inaendana na hali ya soko la matumizi ya mkopo.

Amebainisha kuwa serikali inafanya majadiliano na wadau wa kilimo ili kupunguza kiwango cha riba ili kuwavutia wakulima wengi kukopa na kufaidika na kuwa sehemu ya ukuaji wa uchumi wa viwanda nchini.

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mwendeshaji wa TADB, Thomas Samkyi alisema kukosekana kwa masoko ya mazao ya kilimo ni changamoto nyingine inayorudisha nyuma maendeleo ya sekta ya kilimo nchini.

Katika kutekeleza majukumu ya Benki hiyo, serikali imeanza kutoa huduma kwa kulenga minyororo michache ya ongezeko la thamani katika kilimo cha mahindi kwa kutoa mikopo ya ununuzi wa pembejeo, vifaa na vifungashio vya kisasa vya kuhifadhia mahindi na teknolojia ya uhifadhi wa mahindi ili kukidhi mahitaji ya soko la kimataifa.

“Kwa sasa tumejikita katika mnyororo mzima wa uongezaji wa thamani kuanzia uandaaji wa shambani hadi kwa upatikanaji wa masoko, ikiwemo mahitaji ya uzalishaji wenye tija kwenye sekta nzima ya kilimo kuanzia hatua za awali za utayarishaji wa mashamba.

“Kupima ubora wa udongo na virutubisho vinavyohitajika kwenye uzalishaji wa mahindi, upatikanaji wa pembejeo za kilimo zikiwemo mbegu bora, mbolea, madawa na vifaa na teknolojia mbali mbali za umwagiliaji na fedha kwa ajili ya kulipia gharama mbalimbali za uzalishaji wa mahindi,” alisema.

Samky alisema usaidizi na mikopo itakayotolewa itakuwa kwa ajili ya ujenzi na uboreshaji wa miundombinu ya kilimo katika kuimarisha minyororo ya thamani katika kilimo

“Inajumuisha ujenzi wa miundombinu ya umwagiliaji na mitambo ya umwagiliaji, uchimbaji wa visima vya maji ya umwagiliaji, ujenzi wa mabawa ya uvunaji maji ya mvua, ujenzi wa maghala bora ya kuhifadhia mahindi na ujenzi wa miundombinu ya masoko,” alisema.

Continue Reading

Biashara/Uchumi

Waziri awataka wakulima kutumia mbaazi kwa chakula kukabiliana na anguko la bei

Published

on

Kutokana na kudorora kwa soko la nje la mbaazi, Serikali imewataka wakulima kutafuta na kuimarisha soko la ndani kwa kutumia kama chakula ili kujenga na kuimarisha afya za wananchi.

Msimamo huo wa Serikali umetolewa na Naibu Waziri wa Viwanda, Biashara na Uwekezaji, Eng. Stella Manyanya wakati akijibu swali la Mbunge wa Mtama, Nape Nnauye ambaye alitaka kufahamu mkakati wa Serikali katika kuwatafutia wakulima soko la nje la mbaazi.

Nape amesema kuwa Serikali iliwaahidi wakulima wa mbaazi kuwatafutia soko baada ya wanunuzi wakubwa toka nchi za nje kama India kusitisha mkataba na Tanzania wa kununua zao hilo katika msimu uliopita.

“Msimu uliopita soko la mbaazi lilisababisha kuanguka kwa bei ya mbaazi kutoka Tsh. 2000 (kwa kilo) kwenda mpaka sh.150. Serikali iliahidi hapa Bungeni kwamba itahakikisha kwamba inahangaika kupata soko la kuaminika la zao hili. Sasa mmefikia wapi kupata soko la zao hili?,” ameuliza Mbunge Nape.

Naibu Waziri, Eng. Stella Manyanya amekiri kushuka kwa bei ya mbaazi katika msimu uliopita wa 2016/2017 kwasababu ya kutofikiwa kwa makubaliano ya kibiashara na wadau ambao walikuwa wananunua zao hilo kwa wingi.

“Ni kweli kabisa katika msimu huu ulioisha kulikuwa na hali isiyopendeza katika soko la mbaazi lakini hiyo inatokana na wadau kusitisha manunuzi ya mbaazi toka Tanzania”, amesema Naibu Waziri.

Kutokana na hali hiyo Serikali imewataka wakulima kuachana na soko la nje na kuwekeza nguvu zao katika soko la ndani kwasababu bado bei ya zao hilo ni nzuri katika baadhi ya masoko kinyume na hoja za baadhi ya watu kuwa soko la zao hilo limeporomoka.

“ Tunaendelea kusisitiza hata sisi wenyewe, mbaazi inauzwa mpaka kilo 2400 kwahiyo tusitegemee soko toka nje hata ndani ya nchi bado kuna soko la uhakika”, amesema Naibu Waziri.

             Naibu Waziri wa Viwanda, Biashara na Uwekezaji, Eng. Stella Manyanya

 

Wakati huo huo amewataka watanzania kuchangamkia zao hilo kwasababu lina protini nyingi ambayo inahitajika mwilini. Ameongeza kuwa ikiwa ulaji wa mbaazi utaongezeka nchini, kuna uwezekano wakulima wakafaidika na soko la zao hilo.

“Mbaazi ni chakula ambacho kina protini na hata sisi wenyewe tunaweza tukawa soko kuliko kutegemea soko la watu wa nje”, amesema Naibu Waziri na kuongeza kuwa mbaazi inahitajika sana katika mikoa ya Dodoma na Dar es Salaam ambako wakulima wanaweza kuuza huko ili kujipatia bei nzuri itakayosaidia kuinua kipato.

Msimamo wa Naibu waziri unaonekana kutofautiana na ule wa awali uliotolewa na Waziri wa Viwanda, Biashara na Uwekezaji, Charles Mwijage mwaka jana ambapo aliahidi kuwatafutia wakulima soko la mbaazi kwa nchi zingine kutokana na nchi ya India kuzuia uingizwaji wa zao hilo kutoka Tanzania.

India ilisitisha uungizwaji wa zao hilo tangu mwaka jana kwa kile kinachodaiwa kuwa imezalisha ziada ya mbaazi nchini humo kwa zaidi ya asilimia 30.

Lakini tangu wakati huo hakuna majibu ya uhakika kutoka Serikalini yaliyotolewa kuwakwamua wakulima katika mdororo wa bei ya zao hilo ambalo linategemewa na wakulima wengi hasa wa mikoa ya Arusha na Manyara kama zao la biashara.

Aliyewahi kuwa Naibu Waziri wa Kilimo na Chakula, William Ole Nasha  akihojiwa na wanahabari mwaka jana alikiri India kusitisha manunuzi ya mbaazi na kwamba Serikali inaendelea kutafuta njia mbadala kuwasaidia wakulima.

“Ni ukweli kwamba India ambao ndiyo wanunuzi wakubwa wa mbaazi ya Tanzania wamesitisha kufanya hivyo kutokana na uzalishaji kupanda kwa asilimia 30 nchini humo hivyo kwa sasa hatuna jinsi ya kufanya kuwasaidia wakulima wetu isipokuwa kubuni njia mpya ya kuwasaidia katika msimu ujao wa kilimo”, alinukuliwa Ole Nasha na kuongeza kuwa,

“Moja ya Mbinu hiyo ni kuanza kuwahamasisha watanzania kuanza kutumia mbaazi kama chakula ili kupanua soko la ndani badala ya kutegemea soko la nje”.

                                   Mbaazi ikiwa shambani kabla ya kuvunwa

Bei ya Mbaazi iliimarika katika msimu wa mwaka 2015 ambapo kilo moja ilikuwa ikiuzwa kwa sh. 2,800 hadi 3,000 (sawa na 280,000/300,000 kwa gunia la kilo 100) ambapo ilikuwa neema kwa wakulima na msimu uliofuata wa 2016 uzalishaji uliongezeka zaidi lakini matatizo ya soko yakaanza kujitokeza.

Mpaka kufikia msimu wa 2017, inasemekana bei ilishuka hadi sh. 150 kwa kilo kutokana na mabadiliko ya bei ya kimataifa na kuathiri wakulima wengi wao zao hilo nchini.

Tanzania ni moja ya nchi za Afrika zinazozalisha kwa wingi mbaazi, ambapo asilimia 95 ya zao hilo ilikuwa inauzwa nchini India na sehemu ndogo iliyobaki inatumika kwa chakula.

Continue Reading

Biashara/Uchumi

Wakulima wa chai Kagera wamkalia kooni mwekezaji kuboresha maslahi yao

Published

on

Serikali imesema kuwa haitasitisha mkataba na Mwekezaji wa Kampuni ya Chai Maruku, iliyoko mkoani Kagera, kwa sababu mgogoro wa malipo uliopo baina ya  kampuni hiyo na wakulima pamoja na wafanyakazi wake unaelekea kutatuliwa.

Akizungumza Bungeni mjini Dodoma, Naibu Waziri wa Fedha na Mipango, Dkt. Ashatu Kijaji , alipokuwa akijibu swali la msingi la Mbunge wa Bukoba Vijijini Mhe. Jason Rweikiza (CCM), aliyetaka kujua sababu za Serikali kutovunja mkataba na mwekezaji huyo na kurejesha umiliki kwa Serikali au kwa mwekezaji mwingine atakayejali maslahi ya wakulima na wafanyakazi.

Katika swali lake la msingi, Mhe.   Rweikiza alisema kuwa tangu Kampuni hiyo ibinafsishwe kwa mwekezaji, kumekuwa na malalamiko ya wakulima kutolipwa  fedha za mauzo ya chai kwa wakati na wafanyakazi kutolipwa  mishahara na stahiki zao ipasavyo.

Dkt. Kijaji alisema kuwa, katika kutatua mgogoro huo Serikali kupitia ofisi ya Msajili wa Hazina imekuwa ikifuatilia kwa karibu mwenendo wa utendaji na uendeshaji wa Kampuni hiyo kwa kufanya vikao kwa nyakati tofauti kwa kushirikiana na ofisi ya Waziri Mkuu, Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji, ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali, ofisi ya Mkuu wa Mkoa Kagera, Bodi ya Chai na Wakala wa Maendeleo ya Wakulima wadogo wa Chai (TASHTIDA).

Alisema kuwa katika vikao hivyo haki ya kila upande ilizingatiwa ikiwemo suala la haki za wafanyakazi pamoja na madai ya wakulima, ambapo mpaka sasa mwekezaji amekubali kulipa madai ya wakulima kiasi cha Sh. milioni 12 huku wakiendelea kujadili namna ya kutatua suala la madai ya wafanyakazi.

Dkt. Kijaji aliahidi kuwa Serikali itaendelea kufuatilia kwa karibu suala hilo ili kuhakikisha haki za wakulima na wafanyakazi hazipotei. Pia wakulima kulima kilimo bora cha chai kitakachowanufaisha kiuchumi na kijamii.

                        Wakulima wakivuna chai

 

Chai na changamoto zake

Utafiti iliofanywa na watafiti mbalimbali kutoka kwa Taasisi ya Utafiti wa Chai Tanzania kwa ushirikiano na Jumuiya ya Ulaya (EU) mwaka 2012  katika wilaya ya Mufindi mkoani Iringa ulibaini kuwa wakulima wanatakiwa kuelimishwa zaidi  juu ya njia bora za kulima zao hilo ili kuongeza uzalishaji na faida.

Katika utafiti wao waliwaelimisha wakulima katika kutambua na kukabiliana na changamoto mbalimbali, ambapo pia walikiri  kuwa zao la  chai endapo likilimwa, kuhudumiwa na kuuzwa katika soko sahihi litawakomboa wananchi na kuliingizia taifa kipato.

Kabla ya utafiti huo, wakulima wengi katika wilaya hiyo walikata tamaa kutokana na kupata hasara baada ya kuuza chai kwa bei ndogo.

Mtafiti wa zao la Chai katika wilaya ya Mufindi, Prof.  Bruno Ndunguru akizungumzia hali halisi ya kilimo cha chai alisema walibaini kuwa udongo kukosa rutuba mbadala kwa zao la chai, ambapo wakulima hao walitumia mbolea ya kupandia na kukuzia, swala ambalo lilipelekea kuharibika kwa ardhi na hatimaye kukosa kabisa rutuba kwa zao la chai.

Prof. Ndunguru alisema katika hatua za kwanza, EU ilisaidia kujenga majengo mapya ya ofisi ambazo zitatumika na watafiti wa kilimo hicho na wakulima wadogo wadogo wa Mufindi.

” Utafiti wetu ulihusisha zao la chai kwa kutafuta aina mpya ya mbegu na miche ya kupandwa, uwezo wa kusambaza maji katika mashamba ya chai, rutuba sahihi ya ardhi na kujenga ofisi za kutosha kwa ajili ya kazi nzima ya utafiti,” alisema Prof. Bruno.

Alibainisha kuwa katika kufanya kazi ya kutafiti udongo na ardhi sahihi kwa kilimo cha chai wamehakikisha unapimwa katika maabara za kilimo, kutoa ushauri wa matumizi sahihi ya ardhi kwa wakulima wa chai, kutoa taarifa za maeneo ambayo wakulima walitumia mbolea za chumvi pamoja na kuhamasisha masoko yanayonunua chai.

Katika mwaka wa 2001 hadi 2004 mradi wa utafiti uliwahusisha wakulima wa chai 4,350,364 ambapo katika mwaka wa 2005 hadi 2008 wakulima walikuwa 13,987,901 na kuanzia mwaka 2009 hadi 2012  idadi ya wakulima iliongezeka maradufu,  hali ambayo inahamasisha EU waendelee kutoa misaada zaidi ya pesa kuwakomboa wakulima wa chai.

Mkulima wa chai katika wilaya hiyo, Emmanuel Lugano, alisema kutokana na kulima kilimo cha kisasa baada ya watafiti kufanya utafiti wa chai sasa wanaweza kuwa na uhakika wa maisha ikiwemo kusomesha watoto na kuboresha maisha yao.

“Awali sisi wakulima tulikata tamaa kabisa kuendelea kulima chai, utafiti uliofanywa na watafiti hawa, umetukomboa kutokana na sasa tunalima kilimo bora, tunapata soko la uhakika na tunaweza kuhimili changamoto mbalimbali za kiuchumi tofauti kabisa na hapo awali tukipata hasara”, amesema Lugano.

                                         Chai inapitia mchakato mrefu katika usindikaji

 

Asili ya Chai

Asili ya chai bado haijajulikana hasa ni wapi japokuwa inaaminika chimbuko lake ni China. Nchi  zinazozalisha chai kwa wingi kwa sasa ni China, Japan, Indonesia na Kenya ikiwa nchi ya tatu kwa uzalishaji baada ya India na Sri  Lanka.

Kwa upande wa Afrika, Tanzania ni nchi ya nne baada ya Kenya, Malawi na Uganda ambapo inalimwa katika mikoa ya Kagera, Iringa, Kilimanjaro, Mbeya, Njombe na baadhi ya maeneo ya mkoa wa Tanga. Inakadiriwa kuwa Tanzania huzalisha tani 32, 000 kwa mwaka ambapo husindikwa katika viwanda vilivyomo nchini na nyingine husafirishwa nje ya nchi.

Kuna aina mbili za chai ambazo ni China Tea (Camellia Sinensis) na Assam Tea ambazo hustawi katika maeneo tofauti kulingana na hali ya hewa ya eneo husika. Chai hustawi vizuri  katika maeneo yenye mvua za wastani (1500- 2500mm) lakini inaweza kukua pia katika maeneo ambapo hakuna mvua  kubwa sana yaani milimita 1200 na joto lidi la 18 – 20°C .

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com