Connect with us

Afya

Katavi: Zahanati nyingi zakabiliwa na changamoto ya upungufu wa vyumba, vitanda vya kujifungulia

Published

on

WAKATI dunia ikiwa katika miaka ya mwanzo ya utekelezaji wa Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs), huenda bado ipo haja ya kutazama upya utekelezwaji wa Malengo ya Maendeleo ya Milenia (MDGs).

Awamu zote za malengo hayo ziliandaliwa na Umoja wa Mataifa ili kuweka kipindi maalumu katika kupambana na matatizo mbalimbali yanayosababisha umasikini na vifo duniani.

FikraPevu inafahamu kwamba, utekelezaji wa MDGs ulikamilika mwaka 2015 huku ukitarajiwa kuwa umeboresha afya na kupunguza vifo vya mama na mtoto kwa kila namna katika maeneo mbalimbali duniani, Afrika ikiwa ndiyo yenye mzigo mkubwa zaidi.

Mara baada ya kukamilika kwa muda wa utekelezwaji wa MDGs, malengo hayo yalirithiwa na SDGs huku Lengo Namba Tatu likiwa ni ‘kupatikana kwa huduma bora ya afya kwa kila mtu, popote alipo’.

Kitanda kinachotumika kwa ajili ya akina mama wajawazito kujifungulia katika Zahanati ya Kakese ambapo baadhi ya kina mama wanalazimika kwenda kujifungulia majumbani kutokana na Zahanati hiyo kuwa na kitanda kimoja tu.

 

Kwa bahati mbaya, FikraPevu imebaini kwamba, hali ya upatikanaji wa huduma ya afya, hasa ya mama na mtoto, mkoani Katavi bado si ya kuridhisha.

Takriban kilometa 15 tu kutoka Makao Makuu ya Mkoa wa Katavi yaliyopo mjini Mpanda, ipo Kata ya Kakese, ambayo ni maarufu kutokana na shughuli za kibiashara.

Pamoja na kipato cha kuridhisha walicho nacho wakazi wa Kakese, bado huduma ya afya si nzuri na FikraPevu imeshuhudia wajawazito kadhaa wakilazimika kujifungulia majumbani. Kisa? Zahanati ya eneo hilo ina kitanda kimoja tu maalum kwa uzazi.

Magdalena John ni mmoja wa akina mama wa eneo hilo aliyezungumza na FikraPevu na kuthibitisha kuwepo kwa tatizo hilo katika Kata ya Kakese.

“Ikitokea wazazi wawili wakaja kwa wakati mmoja, hakika atakayepata huduma stahiki ni yule mwenye bahati. Kitanda ni kimoja kwa ajili ya mama mmoja, hii ni aibu na majanga kwetu akina mama,” anasema Magdalena kwa uchungu.

FikraPevu imeelezwa kwamba, mara nyingi ushauri unaotolewa katika zahanati hiyo pale wajawazito zaidi ya mmoja wanapofika kutaka huduma ni kwenda mjini Mpanda kwenye Hospitali ya Manispaa ambayo pia ni Hospitali ya Mkoa, kunakoaminika kuwa na huduma bora kiasi kuliko Kakese.

“Kwenda Mpanda mjini ni safari. Unahitaji kuwa na ndugu huko ili kuwa na uhakika wa zile huduma za kawaida baada ya uzazi na kwa sababu hiyo, wapo wajawazito wengi tu ambao huamua kurudi makwao na kutafuta msaada kwa wakunga wa jadi au akina mama wazoefu,” anasema Magdalena.

Kwa mujibu wa Yusuph Ally ambaye ni muuguzi katika zahanati hiyo, vijiji vinne vyenye takriban wakazi 21,142 hutegemea huduma ya Zahanati ya Kakese. Wapo pia watu kutoka Kata ya Itenka iliyo karibu na Kakese wanaotegemea pia zahanati hiyo.

“Hata sehemu ya kupumzika wajawazito au wazazi nayo hakuna. Ni kweli kuwa tukipata wajawazito zaidi ya mmoja, ushauri wetu ni kuwaelekeza wengine waende kutafuta huduma mjini. Hapa ni mmoja tu kwa wakati mmoja, hakuna namna.

“Ni bahati mbaya kwamba akina mama wengi huwa na tatizo la kutokuwa na fedha za kuwafikisha mjini na hao ndio hurejea majumbani kwao na kujifungua kienyeji,” anasema Ally.

Aidha, FikraPevu imebaini kwamba, Zahanati ya Kakese ina tatizo la kutokuwa na kifaa au zana za kisasa za kuharibu takataka zinazoendana na huduma ya uzazi, badala yake, taka kama kondo la nyuma na nyinginezo hutupwa chooni.

“Huu si ustaarabu na ni hatari kwa afya za watumiaji wengine wa choo hicho cha umma,” anasema Domick Magulu, mkazi wa Kakese.

Diwani wa  Kata ya  Kakese, Maganga  Salangada, alisema kuwa wapo baadhi ya wajawazito ambao wamekuwa wakijifungulia njiani wakati wakielekea Hospitali ya Manispaa Mpanda baada ya kukosa huduma Kakese.

 

Mlele nako hali ni mbaya

Kama hali iko namna hiyo Kakese, umbali wa kilometa 15 kutoka mjini Mpanda, basi hali ni mbaya zaidi kwa maeneo yaliyo mbali na makao makuu ya mkoa na wilaya.

Kata ya Majimoto iliyoka Wilaya ya Mlele, iko umbali wa zaidi ya kilometa 130 kutoka Manispaa ya Mpanda. Wajawazito wa maeneo hayo nao wana changamoto chungu nzima.

FikraPevu ilishuhudia idadi kubwa ya wajawazito wakiwa juani kusubiri zamu zao za kuhudumiwa katika zahanati ya Kata kutokana na kuwepo kwa eneo dogo.

Akina mama wakisubiri kupata huduma ya tiba katika Zahanati ya Kakese ambayo inakabiliwa na changamoto ya upungufu wa vitanda vya kujifungulia na chumba cha kupumzikia baada ya wajawazito kujifungua.

 

Salome Masanja na Magdalena Lubeleja ni miongoni mwa akina mama waliozungumza na FikraPevu wakiwa katika Zahanati ya Majimoto na kwa nyakati tofauti walikiri kuwa zahanati hiyo imezidiwa na kushauri halmashauri husika kujenga Kituo cha Afya.

“Majimoto, kwa mujibu wa takwimu zilizopo, ni miongoni mwa kata zenye wakazi wengi wilayani hapa. Ni vyema kikajengwa kituo cha afya na kuongeza miundombinu kusaidia kuboresha huduma za afya,” anasema Salome, hoja iliyoungwa mkono pia na muuguzi wa zahanati hiyo, Maria Leonard.

Maria anasema kila siku akina mama na watoto takriban 200 hufika katika zahanati hiyo ndogo. “Hapo ni bila kuwahesabu wagonjwa wa kawaida ambao hutibiwa na kurudi nyumbani.”

Maria ndiye muuguzi pekee aliyeajiriwa kituoni hapo akisaidiwa na wengine wawili wa kujitolea, na kwa hakika huzidiwa sana na kazi.

Mbunge wa Kavuu, Dk. Pudenciana Kikwembe, anakiri kuwepo kwa upungufu wa watumishi wa afya na kuwa hata jengo lenyewe la zahanati ni dogo ikilinganishwa na idadi ya wanaohitaji huduma.

“Tupo katika hatua nzuri za kumaliza kabisa tatizo hili. Ni ahadi yetu kwa wananchi kuwa serikali itatoa huduma bora za afya kwa watu wote,” anasema Dk. Pudenciana.

Katika harakati za kujaribu kupunguza tatizo hilo linalohitaji mikakati ya maana zaidi, aliyekuwa Waziri Mkuu, Mizengo Pinda, hivi karibuni alitoa msaada wa vitanda 10 kwa Manispaa ya Mpanda.

Manispaa hiyo imeahidi kuvisambaza katika zahanati mbalimbali zilizopo na huenda Zahanati ya Kakese nayo ikabahatika.

Lakini swali litabaki kuwa, ni nani atajenga chumba kingine kwa ajili ya faragha?

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2018 FikraPevu.com