Connect with us

Afya

Kadi alama ya lishe  kutokomeza utapiamlo, udumavu kwa watoto chini ya miaka 5

Published

on

Serikali imeanza kutumia kadi alama ya lishe ili kuongeza uwajibikaji kwa watoa huduma itakayosaidia kupunguza tatizo la utapiamlo na udumavu kwa watoto nchini.

Muhtasari wa hali ya utapiamlo Tanzania ya mwaka 2016 inaonyesha kuwa asilimia 34 ya watoto chini ya umri wa miaka mitano nchini wamedumaa. Kwa maeneo maeneo ya mjini ni asilimia 25 na vijijini ni asilimai 38.

Kutokana na viwango vikubwa vya utapiamlo na udumavu vinavyosababisha na lishe duni, vimeathiri ukuaji na uwezo wa watoto kijifunza shuleni, jambo ambalo lina matokeo hasi kwa nguvu kazi ya taifa.

Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu amesema  matumzi ya kadi alama ya lishe utasaidia kufuatilia ufanisi na uwajibikaji wa watoa huduma za lishe nchini ili kuhakikisha viashiria vyote vya utapimlo vinadhibitiwa  mapema na kuwawezesha watoto na watu wazima kuepukana na udumavu wa akili na mwili.

“Katika kufuatilia kiwango cha ufanisi katika utekelezaji wa afua za lishe nchini na kuhimiza uwajibikaji kwa watoa huduma, Wizara imeanza kutumia Kadi Alama ya Lishe (Nutrition Score Card). “ amesema Waziri Ummy.

Amesema Kadi hiyo itakuwa na viasharia 18 ambavyo vitatumika kupima utekelezaji wa lishe katika maeneo mbalimbali nchini. Viashiria hivyo vitatumika kama vigezo vya msingi ambavyo vinaonyesha mtoto aliyekidhi vigezo muhimu vya lishe ikiwemo kupata matone ya vitamin, madini, chakula bora na chanjo.

“Kadi Alama hii ina jumla ya viashiria 18 ambavyo vinatumika kufuatilia utekelezaji wa afua za lishe na matumizi ya kadi hii yamezingatia uzoefu uliopatikana katika matumizi ya kadi alama nyingine zilizopo nchini kama ile ya Malaria na ile ya Afya ya Uzazi, Mama na Mtoto. “, amesema Waziri Ummy.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Huduma za Jamii, Peter Serukamba amesema  ili kampeni hiyo ifanikiwe, serikali inatakiwa kuongeza bajeti kwa taasisi  ya Chakula na Lishe (TFNC) kuwezesha kutimiza majukumu yake ikizingatiwa kuwa taasisi hiyo inafanya kazi na sekta zaidi ya moja.

Amesema viwango vya udumavu vinavyotokana na lishe duni kwa watoto nchini siyo vya kuridhisha na serikali ifanye juhudi za makusudi kutatua changamoto hiyo kwa watoto.

Kwa mujibu wa Ripoti ya Mapitio ya bajeti ya Lishe iliyotolewa na Shirika la Watoto duniani (UNICEF-2015/2016) nchini Tanzania inaeleza kuwa bajeti iliyotengwa kwenye shughuli za lishe ya taifa imeongezeka hali iliyochochea ongezeko la matumizi mara mbili zaidi ukilinganisha na mwaka wa fedha wa 2011/2012 na 2014/2015.

Ripoti hiyo inaeleza kuwa matumizi halisi katika sekta hiyo kwa mwaka 2011/2012 yalikuwa bilioni 10.5 na bajeti hiyo imekuwa ikiongezeka kila mwaka na hadi kufikia 2014/2015 ilikuwa bilioni 22.5. Licha ya ongezeko hilo bado bajeti hiyo haikidhi mahitaji yote ya lishe inayoelekezwa katika sekta mbalimbali ambazo zinahusika kuboresha afya za watoto.

Matumizi ya bajeti ya lishe yanaelekezwa katika maeneo matatu makuu ambayo ni kuhimiza ulaji wa chakula bora kwa watoto wachanga na watoto wadogo; kuzuia na kupambana na utapiamlo na kuboresha mazingira kuiwezesha serikali kutoa huduma bora za lishe nchini.

Shughuli zote hizo zinaratibiwa na sekta za afya na ustawi wa jamii, maendeleo ya jamii, jinsia na watoto; elimu; kilimo, usalama wa chakula; maji na usafi; mifugo na uvuvi; biashara na viwanda na taasisi za fedha.

 

Utapimlo na Udumavu

Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO) linaeleza kuwa utapiamlo ni upungufu, ziada au kutokuwa na usawa katika kiwango cha chakula kinachompa mtu nguvu au virutubisho mwilini. Hali hii hutokea kwenye makundi mawili; kwanza kutokuwa na lishe ya kutosha ambako kunajumuisha kudumaa, kuwa  na uzito mdogo pamoja na kukosa virutubisho vya kutosha.

Pili ni kula vyakula vinavyoleta  unene uliopitiliza na magonjwa yanayotokana na mtindo wa maisha. Na hali hii huwapata zaidi watoto na watu wenye kipato kizuri waishio mjini.

Sababu kubwa ya watoto kupata utapiamlo ambao unasababisha udumavu wa akili na mwili ni kwamba familia nyingi hula vyakula vya wanga kwa wingi mfano ugali wa mahindi, unga wa mtama, muhogo, mchele na vyakula vya jamii ya maharage. Milo mingi hukosa mchanganyiko wa protini ya wanyama, mimea, mbogamboga na matunda.

Ripoti ya ya Shirika la Watoto Duniani  (UNICEF) inayoangalia  viwango vya ukosefu wa lishe kati ya mwaka 1992-2015 inaonyesha kuwa udumavu na utapiamlo sugu umepungua kutoka asilimia 50 hadi 34, huku utapiamlo uliokithiri ukipungua kutoka asilimia 7 hadi 5 na hali ya upungufu wa uzito ikipungua kutoka asilimia 24 hadi 14.

Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu anaendelea kuwa kuwa, “Katika kupambana na utapiamlo nchini, Wizara yangu kwa kushirikiana na wadau wa Lishe imetoa matone ya nyongeza ya vitamin A kwa watoto wa kati ya miezi sita na miaka mitano sambamba na dawa za minyoo kwa watoto wa umri kati ya mwaka mmoja na miaka mitano.”

Amebainisha kuwa wizara yake itaendelea  kutoa huduma za matibabu ya utapiamlo mkali kwa watoto kupitia; kuongeza idadi ya Hospitali zinazotoa matibabu ya utapiamlo na kuboresha miundombinu ya hospitali kwenye wodi  17 za kulaza watoto.

“Wizara yangu pia imeendelea kuimarisha mfumo wa upatikanaji wa chakula dawa na vifaa vya kupimia hali ya Lishe pamoja na kujengea uwezo wa watoa huduma.” Amesema Waziri Ummy.

Naye, Waziri wa Fedha na Mipango, Dkt. Philip Mpango Amesema kuwa kwa mwaka wa fedha 2018/2019 Serikali itakua na miradi mingi ya kutekeleza, miongoni mwa miradi hiyo ni kupambana na tatizo la utapiamlo hivyo ni vema kama nchi ikaangalia namna bora ambayo Benki ya Dunia inaweza kusaidia katika utekelezaji wake.

“Kitaalamu mpaka mwanadamu anapofikisha siku 1000 ni kipindi muhimu sana kinachoamua maisha ya mwanadamu atakapokuwa mtu mzima atakuwa na uwezo gani wa kufikiri, kutokana na hali hiyo mtu ambaye atakua na utapiamlo uwezo wake utakua ni mdogo zaidi kulinganisha na mtoto aliyepata lishe bora’” alifafanua Dkt. Mpango.

Katika kutekeleza mradi huo Serikali itafanya kazi na Benki ya Dunia kwa kushirikiana na Wizara ya Afya pamoja na Taasisi ya Chakula na Lishe ili kuhakikisha kwamba Taifa linapunguza kwa kiasi kikubwa tatizo la utapiamlo.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Wilaya 6  vinara ugonjwa wa ukoma nchini. Mila potofu zachochea tatizo kwenye jamii

Published

on

Imeelezwa kuwa watanzania wanashauriwa kuendelea kujihadhari na ugonjwa wa ukoma, licha ya kupungua kwa maambukizi yake katika maeneo mbalimbali nchini.

Tahadhari hiyo inatokana na uchunguzi wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto uliofanyika katika mwaka wa fedha wa 2017/2018 na kubaini kuwa wilaya 6 za Tanzania zilibainika kuwa na vimelea vya ukoma katika ngazi ya jamii.

Katika hotuba ya wizara hiyo kwa mwaka 2018/2019, Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu alibainisha kuwa,  “kwa upande wa ugonjwa wa Ukoma, Wizara ilifanya uchunguzi wa vimelea vya Ukoma katika ngazi ya jamii kwenye Wilaya 6 zenye maambukizi makubwa katika mikoa ya Geita (Chato), Lindi (Liwale), Mtwara (Nanyumbu), Morogoro (Kilombero) na Tanga (Mkinga na Muheza).”

Katika kubaini visa vya ugonjwa huo, wananchi 500 walifanyiwa uchunguzi ambapo watu 54 sawa na asilimia 10.8 waligundulika kuwa na vimelea vya ugonjwa wa ukoma na kuanzishiwa matibabu.

Kati ya hao 500 waliofanyiwa uchunguzi, takriban watu 300 wamepatiwa tiba kinga ili wasisambaze kwa watu wengine au  kuathirika zaidi na maambukizi hayo.

Waziri Ummy amesema wizara yake inaendelea na jitihada za kuwaelimisha wananchi jinsi ya kujikinga na ugonjwa huo. Na wilaya ambazo zina maambukizi makubwa zimewekwa kwenye Mpango wa Taifa wa Kudhibiti Kifua Kikuu na Ukoma.

                          Dalili za wazi ni kuwepo kwa ganzi na vidonda visivyouma kwenye mikono na miguu

Ukweli kuhusu Ukoma

Kwanza ifahamikie kuwa ukoma ni ugonjwa kama yalivyo magonjwa mengine. Kumekuwa na imani potofu kwa baadhi ya watu wakihusisha ukoma na visa vya kulogwa au kurithi.

Kwa mujibu wa Wizara ya Afya, Ukoma ni ugonjwa wa kuambikiza ambao unaathiri ngozi na mishipa ya fahamu. Ukoma huenezwa kwa njia ya hewa. Chanzo cha maambukizi hayo ni mgonjwa ambaye hajaanza matibabu.

Kuna aina mbili za ukoma. Ukoma hafifu yaani wenye vimelea vichache na huwapata watu wenye kinga kubwa dhidi ya ukoma. Aina ya pili ni ukoma mkali au wenye vimelea vingi na huwapata watu wenye kinga ndogo dhidi ya ukoma. Mgonjwa mwenye aina hii huweza kuwaambukiza watu wengine kwa njia ya hewa iwapo hajapata matibabu.

Dalili za ukoma ni kujitokeza kwa baka au mabaka yasiyo na hisia katika sehemu yoyote ya mwili. Mabaka hayo yanaweza kuwa bapa, yamevimba, hayawashi, hayaumi na kukosa hisia ya mguso.

Dalili za wazi ni kuwepo kwa ganzi na vidonda visivyouma kwenye mikono na miguu. Kuvimba vinundu kwenye masikio na sehemu nyingine ya mwili. Kushindwa kufumba macho na kuishiwa nguvu kwenye misuli na kukamaa kwa viganja vya mikono na miguu.

Kuvimba mwili kukiambatana na homa kali na upofu. Kupoteza kwa viungo vya mwili kama vile vidole vya mikono au miguu. Dalili zote ni dhahiri, ukizipata unashauriwa kufika kwenye kituo cha tiba kilicho karibu yako kwaajili ya matibabu.

Ukoma  hutibiwa kwa dawa mchanganyiko zinazojulikana kama ‘Multi Drug therapy’ (MDT). Tiba  hutolewa bure katika vituo vyote vya tiba nchini.

Kwa mujibu wa Shirika la Afya (WHO) Kila mwaka visa vipya 200,000 vya ukoma huripotiwa. Umoja wa Mataifa umeitaja Tanzania kuwa miongoni mwa nchi 22 ambamo kila mwaka kuna visa vipya vya wagonjwa wa ukoma.

Continue Reading

Afya

MPANDA:  Shule inayoongoza kwa ufaulu Kyela licha ya changamoto lukuki

Published

on

Wanafunzi wa shule ya msingi Mpanda iliyopo kata ya Ipyana wilayani Kyela wanalazimika kusoma kwa kupokezana kutoka na madarasa ya shule ya kuchakaa na kutokufanyiwa ukarabati kwa muda mrefu.

Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Hilder `Kajubili ameiambia Fikra Pevu kuwa  shule yake inakabiliwa na upungufu wa madarasa kutokana  na ukweli kwamba madarasa yaliyokuwepo yalijengwa muda mrefu na tayari yameanguka.

Jitihada za kujenga madarasa mapya ili kuwawekea mazingira mazuri wanafunzi zimekuwa zikisuasua jambo linaloleta changamoto katika ufanisi wa walimu kufundisha darasani.

“Tuna uhaba wa madarasa sana, kwahiyo tuna double sessions (mikondo miwili) umeona madarasa tuliyanayo mengi ni magofu. Kwa hiyo tuna vyumba vya madarasa 6 tu, hao ni wengi sana (wanafunzi)wengine wanaingia mchana, wengine wanaingia asubuhi,” amesema Mwalimu Hilder.

Shule hiyo ambayo ilianzishwa mwaka 1957 ina wanafunzi 832 ambapo wavulana ni 417 na wasichana 415 ambao hutumia vyumba 6 tu. Hiyo ina maana kuwa kwa wastani kila darasa lina wanafunzi  72 ambapo ni juu  ya uwiano unaohitajika wa darasa 1 kwa wanafunzi 40 (1:40).

Awali kabla ya madarasa kubomoka wanafunzi wote walikuwa wanaingia asubuhi, lakini uchakavu na kuanguka kwa kuta za madarasa kulikosababishwa zaidi na mvua za msimu kumeifanya shule hiyo kuzungukwa na magofu.

Upungufu huo wa madarasa pia umechochewa na mwamko wa wazazi kuwapeleka watoto shuleni baada ya kuanza kwa utekelezaji wa elimu bila malipo lakini imekuwa ni changamoto kwa walimu kuwahudumia wanafunzi wote katika shule hiyo.

              Moja ya darasa liliaharibika katika shule ya msingi Mpanda

Licha ya shule hiyo kukabiliwa na upungufu wa madarasa, pia ina upungufu mkubwa wa matundu ya vyoo ambapo walimu na wanafunzi wanatumia matundu 4 tu.

“Tulijenga vyoo vya muda kwanza, vyoo vya kawaida lakini ni vichache matundu yako manne; mawili wasichana na mawili wavulana. Ni vile vya kuflashi, unamwaga maji,” amesema Mwalimu Hilder.

Licha ya shule msingi Mpanda kukabiliwa na changamoto ya upungufu wa madarasa na matundu ya vyoo kwa miaka miwili mfululizo, bado walimu wameendelea kufundisha kwa moyo  na kuifanya shule hiyo kuwa miongoni mwa shule zinazofanya vizuri katika matokeo ya darasa la saba wilayani Kyela.

Mathalani katika matokeo ya mwaka 2016, wakati choo cha wanafunzi kimetitia, shule hiyo ilishika nafasi ya 8 kiwilaya na mwaka uliofuata wa 2017 ilipanda na kushika nafasi ya 3  kati ya shule 42.

Naye mwanafunzi wa darasa la sita katika shule hiyo, Joyce Mwabwagilo (13) amesema wanashirikiana na walimu wao kuhakikisha mazingira yanayowazunguka ikiwemo usafi wa vyoo yanawasaidia kupata maarifa sahihi. “Masomo tuko vizuri, ufaulu uko vizuri lakini changamoto ni upungufu wa madarasa.”

Kwa upande wake, Mwalimu Douglas Mwalukasa ameiomba serikali na wadau kuguswa na hali iliyopo shuleni hapo na kuchukua hatua ya kuwaboreshea mazingira ya kufundishia ili shule hiyo iendelee kufanya vizuri kitaaluma.

“Tuna upungufu wa madarasa, vyumba kama viwili hivi. Tunaendelea kufanya juhudi kuwasiliana na wadau kuweza kutusaidia kukamilisha vyoo vipya tunavyojenga.

                Darasa lingine ambalo halina madirisha na limepata nyufa

Akizungumza na Fikra Pevu, Mratibu wa Elimu kata ya Kyela, Hezron Mwaikinda amesema wanaendelea na mipango ya kutatua changamoto za elimu katika shule za msingi ikiwemo kujenga madarasa na vyoo katika shule ambazo zina upungufu mkubwa  ili kuhakikisha wanafunzi wanapata mazingira bora ya kusomea.

“Tunayo mipango kazi, kuna mambo ambayo unakuwa umepewa kipaombele kwa msimu wa mwaka huu ni kujenga madarasa na vyoo. Jukumu tulilonalo ni kuwaomba wadau mbalimbali watusaidie katika ujenzi,” amesema Hezron

Kwa upande wake, Katibu wa Muungano wa Asasi za Kiraia Wilaya ya Kyela, Loth Mwangamba amesema wataendelea kushirikiana na Halmashauri ya Kyela kuhakikisha wanatafuta fedha kutoka kwa wafadhili ili kuboresha elimu wilayani humo.

Continue Reading

Afya

Wageni wanaoingia nchini kupimwa homa ya manjano

Published

on

Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto imesema inaendelea kupima na kutoa chanzo ya ugonjwa wa homa ya manjano kwa wasafiri wanaoingia nchini ili kudhibiti maambukizi ya ugonjwa huo  kwa wananchi.

Katika taarifa iliyotolewa na Katibu Mkuu wa wizara hiyo, Dkt. Mpoki Ulisubisya imeeleza kuwa Tanzania haiko katika nchi  za Afrika zenye tishio la kukumbwa na ugonjwa wa homa ya manjano lakini tahadhari ni muhimu kwasababu nchi jirani zinazotuzunguka zinakabiliwa na ugonjwa huo.

“Hata hivyo, upatikanaji wa mdudu wa homa ya manjano na mazingira ya uzalianaji yanatuweka katika hatari ya kupata ugonjwa wa homa ya manjano ikiwa virusi vitaingia nchini. Ikiwa tumezungukwa na nchi zenye ugonjwa huo inaongeza uwezekano wa Tanzania kuathirika na virusi hivyo,” ameeleza sehemu ya ripoti hiyo.

Kutokana na hatari hiyo, wasafiri kutoka katika nchi zenye maambukizi ya ugonjwa huo wanalazimika kupima na kupata chanzo kabla ya kuruhusiwa kuingia nchini, isipokuwa wale wenye vyeti vinavyosibitisha kuwa hawana maambukizi ya homa ya manjano.

“Chanzo ya homa ya manjano ni lazima kwa wasafiri wanaotoka  nchi zilizo na hatari ya kusambaza ugonjwa huo. Hii pia inahusisha wasafiri wanaosafiri na ndege za masafa marefu ambao wanapita katika nchi hizo kwa saa 12 au zaidi,” imeeleza taarifa hiyo.

Ugonjwa wa homa ya manjano ni hatari sana na umewekwa chini ya uangalizi wa kimataifa. Kulingana na Kanuni za Kimataifa cha Afya (IHR) za mwaka 2005 zinauchukulia ugonjwa huo kama ni dharura ya kimataifa  ili kuhakikisha hauthiri idadi kubwa ya watu duniani.

Shirika la Afya Duniani (WHO) limeiweka Tanzania kwenye ramani ya nchi ambazo haziko kwenye hatari ya kupata maambukizi ya virusi vya ugonjwa huo lakini imetoa tahadhari ili kujikinga na maambukizi mapya ambayo yanaweza kuingia  kutoka nchi zenye virusi vya homa ya manjano.

Nchi  za Afrika zilizo kwenye hatari kubwa ya kusambaza virusi vya homa ya manjano ni Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi,  Jamhuri ya Afrika ya Kati, Congo, Ivory Coast, Chad, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Ethiopia na Ghana.

Nchi zingine ni Gambia, Guinea, Guinea Bissau, Kenya, Liberia, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Sudan Kusini, Uganda na Togo.

Lakini nchi zilizo nje ya bara la Afrika kama Argentina, Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuadol, Guyana, Panama, Peru, Suriname, Trinidad na Tobago na Venezuela, nazo zitahusika katika chanzo ya homa ya manjano.

Hata hivyo, watanzania wanaosafiri kwenda katika nchi zilizotajwa hapo juu, watatakiwa kupata chanzo ya homa ya manjano siku 10 kabla ya kusafiri ili kujikinga na virusi baada ya kurejea nchini.

“Kwa watanzania wanaosafiri kwenda nchi zenye hatari ya kusambaza homa ya manjano wanatakiwa kupata chanjo siku 10 kabla ya kusafiri,” imeeleza ripoti hiyo.

 

Ugonjwa wa homa ya manjano ni nini?

Ugonjwa huo unaenezwa na mbu aina ya aedes wenye virusi vya viitwavyo  “ Hepatitis  B “ (  HBV) ambavyo hushambulia zaidi ini la mwanadamu.  Virusi hivi visipotibiwa hutengeneza uvimbe kwenye ini na kusababisha saratani ya ini ambayo husababisha kifo.

 Homa ya manjano ni tatizo linaosababisha ngozi yako, midomo na sehemu nyeupe ya jicho kuwa ya njano kutokana na kuongezeka kwa rangi ya bilirubini katika damu inayotengenezwa kwenye ini baada ya kuvunjwa kwa seli nyekundu za damu.

Hali hii inaweza kuambatana na kinyesi cheye rangi ya udongo mfinyanzi au kutoa mkojo mweusi, mwili kuwasha, kutapika kukosa hamu ya kula na uchovu.

Ugonjwa  wa  manjano  hauna  tiba  isipokuwa  mgonjwa   akiwahi  hospitali  atapatiwa dawaza  kupambana  na  virusi  kuvipunguza  nguvu  za  kupambana  na  ini., kupandikizwa  ini  ambapo ini lililoathirika huondolewa na kuwekwa jingine japokuwa ni vigumu kupata ini salama.

Ukigundua kuwa umeambukizwa ugonjwa huu unashauriwa kuacha kutumia pombe, dawa za kulevya, na vitu vingine vinavyoathiri utendaji wa ini.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com