Connect with us

Makala

Jinsi umaskini unavyowakimbiza watoto majumbani

Published

on

SHERIA ya Haki za Mtoto ya mwaka 2009, iliyotungwa na Serikali, na hatimaye kupitishwa na Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni moja ya nyenzo muhimu katika malezi ya watoto.

Licha ya sheria hiyo kuweka bayana haki na stahili za mtoto (ambaye ni mtu yoyote mwenye umri chini ya miaka 18), kama vile kulindwa, kutunzwa, kupewa elimu, chakula na malazi, miongoni mwa haki nyingine nyingi; ukukiukwaji wa sheria hizo nao umekuwa mkubwa siku hizi kwa wazazi na walezi wa watoto, hata kupelekea wengi wao kutimka majumbani.

Ongezeko la watoto wa mitaani hapa mjini Musoma na kwingineko, linatajwa na jamii kama matokeo ya ukatili wa wazazi au walezi, uyatima, ama ukorofi tu wa watoto wenyewe, mkumbo rika, umasikini miongoni mwa jamii, kuvunjika ndoa, mimba zisizotarajiwa, ulevi wa kupindukia, ukimwi n.k.

Mmoja wa watoto niliokutana nao Mbitta Msabhi (15), anadai kuwa yeye na mdogo wake Moilo Msabhi (13), (siyo majina halisi) wakazi wa mtaa wa Kiara bondeni, mjini Musoma, walilazimika kukimbia nyumbani baada ya mama yao Mwigala Mafuru kuwatelekeza na kukimbilia visiwani.

“Mama aliniacha mimi na mdogo wangu, akakimbilia visiwani kufanya biashara, hajarudi hadi leo, hatuna chakula majirani walitufukuza tukaja huku mjini, tukawa tukila na kulala kwenye vibanda vya chakula, kwa ujira wa kuokota mkaa, kuni na kuchota maji” anasema Mbitta.

Mwingine niliyepata nafasi ya kuongea naye ni Angelina Masige (16), ambaye pia alitoroka kwao akiwa na kaka yake ambaye anadai hawajaonana tena kwa miaka mitano sasa, baada ya kupoteana mitaani tangu walipokimbia mateso kutoka kwa walezi wao.

“Baba na mama walipofariki kwa Ukimwi, alituchukua rafiki yake ambaye ni kabila moja na baba, lakini mke wake alitutesa na kutugeuza wafanyakazi wake wa ndani mpaka tukatoroka nyumbani, hapa nilipo hata sijui aliko kaka na hata shule hatusomi” anasema Angelina.

Licha ya kwamba Angelina alipaswa kuwa shuleni akiwa kidato cha pili, lakini ndoto yake ya kusoma imepeperushiwa mbali na mlezi wake huyo ambaye inasemekana kwa sasa amehamia mkoani Kigoma, huku akiwa hana mawasiliano yoyote na watoto hao kwa miaka sita sasa.

Sambamba na huyo, wapo baadhi ya watoto wa mitaani ambao wamedai kulazimika kukatisha masomo yao kinyume na matarajio, kutokana na sababu za umasikini, lakini wanasema wako tayari kuendelea na masomo ikiwa watapatikana wafadhili.

Matatizo kama hayo na mengineyo ndiyo hasa yamekuwa yakichangia tatizo hili la ongezeko la watoto waishia katika mazingira magumu, wakizurura pamoja na kwamba baadhi ya watu wameanzisha nyumba za makimbilio kwa ajili ya kutunzia jamii hiyo ya watoto.

Pamoja na kwamba zipo tuhuma mbalimbali dhidi ya baadhi ya nyumba hizo na taasisi zisizo za Kiserikali zinazojihusisha na watoto hao, lakini walau kumekuwepo na faraja kwa jamii hiyo, licha ya tuhuma za kuwageuza watoto kuwa miradi ya kujinufaisha watu binafsi.

Pamoja na utitiri huo wa mashirika na taasisi zisizo za kiserikali kujitahidi kuwapunguza watoto hao mitaani, lakini bado wanazidi kuongezeka na kuvizidia vituo hivyo, kwa idadi kubwa ya watoto inayozidi uwezo wa wafadhili na walezi kuwamudu.

Mmoja wa walezi na wamiliki wa kituo cha Jipe Moyo cha mjini hapa, Sista Margareth Michael anasema tatizo la umasikini miongoni mwa wazazi au walezi, linasababisha watoto wengi kukimbia makwao na kujisalimisha hapo.

“Awali tulifikiri ni ukatili, uyatima ama utukutu tu wa watoto wenyewe, lakini kumbe njaa na umasikini wa kutupwa pia ni tatizo linalopelekea kukuwa kwa tatizo hili…, baadhi ya watoto tumewadadisi wameonekana kuwa wana wazazi wao majumbani” anaweka bayana Sista!.

Kwa mujibu wa mmiliki huyo wa kituo cha Jipe Moyo, wamekuwa wakiwarejesha nyumbani watoto hao kila wanapobaini kuwa wana wazazi na walezi, ikiwa ni pamoja na kuwapa ushauri wazazi na walezi kuwadhibiti watoto wao licha ya ugumu wa maisha.

Shekhe Mussa Magoti akizungumzia wajibu wa wazazi na walezi kuondoa maisha magumu na maamuzi yasiyozingatia uoni wa tafakari miongoni mwa watoto, anasema kwamba jamii imesusa kuangalia sehemu yake, ambayo ni watoto katika ujumla wake.

Yeye analaumu kupungua kwa imani miongoni mwa wanadamu, anadai kwamba nyakati za zamani akifa mtu na kuacha watoto wasio na walezi, basi jamii iligawana watoto wale na kuwapa haki na stahili zote za watoto majumbani mwao, ili kuwanusuru kutorokea mitaani.

Shekh Magoti anaungwa mkono na Mzee Masatu Ndagara anayelaumu utetezi mbaya wa kigezo cha haki za binadamu na kuondolewa kwa matumizi ya kiboko katika malezi ya mtoto, hivyo kuwafanya baadhi ya watoto kufanya watakavyo.

“Soma Biblia andiko la (Mithali 22; 6, 15,) Mungu ameruhusu matumizi ya kiboko ili kumuadabisha na kumtiisha mtoto, lakini siku hizi mmevunja sheria za Mungu kwa kisingizio cha haki za binadamu, ndiyo maana watoto hawashikiki mitaani” anasema mzee Ndagara ambaye ni Msabato.

Kwa upande wake Afisa Maendeleo ya Jamii, Manispaa ya Musoma, Buhabi Msiranga anasema tatizo la ongezeko la watoto wa mitaani limekuwa likishughulikiwa kwa njia ya kuwauliza watoto hao kuhusu wazazi, ndugu, walezi ama jamaa zao na mahala wanakoishi, kisha huwarejesha makwao na kuwachukulia hatua za kisheria wanaowatelekeza.

“Siyo kweli kuwa watoto hao wote hawana makwao wala wazazi ama walezi, wengine wanatoroka tu kwa sababu za njaa na utukutu, hivyo tumekuwa tukiwakamata na kuwarejesha makwao ikiwa ni pamoja na kuwachukulia hatua walezi au wazazi wao” anasema Msiranga.

Pamoja na hatua hiyo anaongeza kusema kuwa zipo na jitihada nyingine nyingi zinazofanywa na serikali katika kukabiliana na tatizo hilo, ikiwa ni pamoja na kutoa elimu kwa wazazi kuhusiana na haki na malezi ya mtoto sambamba na sheria za nchi dhidi ya wanaokiuka.

Naye diwani wa kata ya Mwigobero, Mussa Kerenge anasema kuwa kujenga vituo vya kulelea watoto hao, siyo suluhisho la kumaliza wimbi la watoto wa mitaani, bali linaweza kuwatia moyo hata wengine wa majumbani kukimbilia huko.

“Sheria ziko wazi juu ya haki za mtoto na wajibu wa wazazi kwa familia, tukijenga na kuboresha vituo vya watoto ni sawa na kuwachochea wengine kutoroka majumbani, hizo chache zilizopo ziwe kwa watoto yatima pekee na waliothibitishwa tu” anasema Diwani.

Diwani huyo anaongeza kusema kuwa matatizo mengine ya watoto wa mitaani ni rahisi kushughulika nayo kwa sababu hakuna mtoto aliyeshuka toka mbinguni bali ana wazazi ama jamaa, sheria zikifuatwa kikamilifu tatizo hilo linaweza kukoma. 

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Makala

Mpango wa “Ukanda mmoja, Njia moja” kuimarisha diplomasia ya China katika nchi za Afrika.

Published

on

Waziri wa Mambo ya Nje wa China, Wang Yi amekutana na waandishi wa habari mjini Beijing kuelezea utekelezaji wa sera ya mambo ya nje ya China katika mwaka uliopita na mipango ya mwaka huu ya utekelezaji wa sera hiyo.

Waziri Wang amesema katika mwaka uliopita Rais Xi Jinping akiwa msanifu mkuu wa sera ya kidiplomasia ya nchi hiyo, alihusika moja kwa moja katika kupanga na kutekeleza diplomasia “makini” ya kiongozi wa nchi.

Ameeleza kuwa Rais Xi alitembelea nchi 57, na mpaka sasa amekutana na wakuu 110 wa nchi mbalimbali duniani.

Ziara zake na za wakuu wa nchi waliotembelea China, sio tu zimeimarisha uelewa wa dunia kuhusu China, bali zimeimarisha sifa ya China na ushawishi wake duniani, na kuchangia kwenye utatuzi wa matatizo yanayoikabili dunia.

Waziri Wang amebainisha kuwa, mwaka huu mbali na shughuli za kawaida za kidiplomasia, serikali ya China itaandaa baraza la BOAO la Asia litakalofanyika mwezi April katika kisiwa cha Hainan, kusini mwa China ambapo ajenda kuu itakuwa ni mageuzi na kufungua mlango kwa nchi wanachama.

Waziri wa Mambo ya Nje wa China, Wang Yi (kushoto) akifurahia jambo na Waziri wa Mambo ya Nje ya Tanzania, Agustine Maiga alipotembelea nchini.

 

China pia itaandaa mkutano wa Jumuiya ya Ushirikiano ya Shanghai. Vilevile kutakuwa na shughuli mbili kubwa zitakazozihusisha nchi za Afrika, ambazo ni mkutano wa Baraza la ushirikiano kati ya China na Afrika utakaofanyika mwezi Septemba na Maonyesho ya Uagizaji na Uuzaji wa bidhaa yatakayofanyika mjini Shanghai mwezi Novemba.

Mbali na mikutano hii, Waziri Wang ametaja shughuli nyingine kubwa ikiwa ni pamoja na Rais Xi Jinping kuhudhuria mkutano wa kundi la nchi 20 zililizoendelea duniani ambao atafanyika nchini Argentina. Pia mkutano wa viongozi wa uchumi wa nchi za Asia na Pacific (APEC) utakaofanyika nchini Guinea na mkutano wa nchi za BRICS utakaofanyika nchini Afrika Kusini.

Wanahabari wengi wa Afrika wamefuatilia zaidi maelezo ya waziri Wang kuhusu baraza la ushirikiano kati ya China na Afrika, kwa kuwa ametaja kwamba kazi yao muhimu katika mkutano huo itakuwa ni kushughulikia mpango wa “Ukanda mmoja, Njia moja” mpango ambao una miradi mbalimbali ya kuzinufaisha nchi za Afrika.

Amesisitiza kuwa nchi za Afrika zitapewa nafasi ya kutumia mkutano huo kuongeza nguvu mpya ya uhai kwenye uhusiano kati ya pande hizo mbili, ili kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi.

Maonyesho ya Uagizaji na Uuzaji wa bidhaa yatakayofanyika mjini Shanghai yametajwa kuwa yatatoa fursa kwa nchi za Afrika kuonyesha bidhaa zao na kutafuta soko nchini China.

Akimnukuu Rais Xi Jinping, Wang amesema urafiki kati ya China na nchi za Afrika utaendelea kuwa imara na China haiwezi kuwasahau marafiki zake wa Afrika. China inatambua kuwa changamoto mkubwa kwa nchi za Afrika kwa sasa ni kulinda amani na usalama.

Amehitimisha kwa kusema China itashirikiana na nchi za Afrika kukabiliana na matishio ya usalama kama ugaidi, uharamia na majanga ya asili, na itahimiza ushiriki wake kwenye utatuzi wa migogoro.

Continue Reading

Makala

Sekta ya Uvuvi Kigoma ipo mashakani

Published

on

Sekta ya Uvuvi ni kati ya sekta muhimu ndogo ya uchumi Tanzania. Sekta inatoa ajira nyingi, kipato, uchumaji riziki, fedha na  mapato ya kigeni kwa nchi.
 
Tasnia ya uvuvi inaajiri zaidi ya watu 4,000,000 wanaojishughulisha na uvuvi na shughuli zinazohusiana ambapo zaidi ya watu 400,000 wameajiriwa kwenye sekta hiyo.
 
Kulingana na Utafiti wa Hali ya Uchumi wa Taifa ya Mwaka 2009, Sekta ya Uvuvi ilichangia asilimia 1.3 ya pato la taifa (GDP). Wastani wa ulaji samaki kwa kila mtu ni kilogram 8.0 na asilimia 30 ya ulaji wa protini ya wanyama inatokana na samaki.
 
Mkoani Kigoma Sekta ya Uvuvi ni moja ya nguzo tatu za Uchumi wa Mkoa wa Kigoma, ambapo mpaka kufikia Disemba Mwaka jana,sekta hiyo pekee ilikuwa ikichangia asilimia 8% kwenye pato la mkoa.
 
Nguzo nyingine ni Kilimo ambacho huchangia asilimia 82% na sekta ya biashara ambayo inachangia asilimia 10%. Kulingana na takwimu za mwaka 2010, sekta ya uvuvi kwa nchi nzima ilichangia asilimia 1.4%.
 
Licha ya mchango wake katika pato la mkoa na taifa, sekta hii ya uvuvi kwa muda mrefu imekabiliwa na changamoto nyingi, lakini kubwa zaidi ni matukio ya wavuvi kuvamiwa na kuporwa zana zao za uvuvi na maharamia wanaodaiwa kuwa ni kutoka nchi jirani ya Congo DRC.
 
Katika kipindi cha kuanzia mwaka 1993 hadi mwezi April mwaka huu 2014, zana za uvuvi zenye thamani ya zaidi ya shilingi bilioni 6, ambazo zilikuwa zikitumiwa na wavuvi katika Ziwa Tanganyika mkoani Kigoma zimeishia mikononi mwa maharamia hao katika matukio mbali mbali ya uvamizi.
 
Zana hizo ni pamoja na Injini 1,234, Mitumbwi 278, Nyavu za kuvulia samaki 368, Taa 4,828 na Mafuta ya Petroli Lita 31,000.
 
Matukio mawili ya hivi karibuni la ujambazi katika Ziwa Tanganyika, yalitokea April 29 na Mei 5 mwaka huu ambapo maharamia wakiwa na silaha yalivamia wavuvi na kupora zana mbali mbali za uvuvi.
 
Tukio la kwanza la tarehe 29 lilitokea maeneo ya Nondwa na mlima Kibirizi, wilaya na mkoa wa Kigoma ambapo majambazi wakiwa na silaha walivamia wavuvi na kupora Injini saba za Boti na vifaa vingine vya uvuvi vyote vikiwa na thamani ya shilingi milioni 22,105,000.
 
Taarifa iliyotolewa na Kamanda wa Polisi Mkoa wa Kigoma Frasser Kashai, ilieleza kuwa katika tukio hilo majambazi hao walimteka nahodha mmoja wa boti za uvuvi Bw.Justine Benard, mkazi wa Katonga na kumuamuru awapeleke huko Kalemie katika jamhuri ya Kidemokrasia ya watu wa Congo wakiwa na vifaa hivyo.
 
Hata hivyo nahodha huyo alionyesha kitendo cha kishujaa pale alipofanikiwa kuwatoroka maharamia hao akitumia moja ya boti zilizotekwa na kurudi nchini na kuokoa Injini 4 aina ya Yamaha HP 40, kati ya saba zilizoporwa, na Jenereta moja aina ya Tiger.
 
Katika tukio la Mei 5 ambalo lilitokea katika kijiji cha Mwamgongo Kata ya Kalinzi wilayani Kigoma, wavuvi walivamiwa na watu wenye silaha na kuporwa mtumbwi mmoja na Injini 2 HP 40.
 
Kamanda Kashai alisema kwenye tukio hili la pili polisi walifanya msako na kufanikiwa kukamata majambazi 3 kutoka Kabimba huko Congo DRC. Aliwataja watuhumiwa hao kuwa ni Ramadhani Kasongo (20), Ado Nonda (35),na Banza Monga (28), ambao wanatarajiwa kufikishwa mahakamani mara upelelezi wa awali utakapokamilika.
 
Matukio hayo ni mfano tu wa matukio mengi ya wavuvi kuvamiwa, kutekwa na kuporwa mali zao ambayo yamekuwa yakitendeka ndani ya Ziwa Tanganyika na kuwa tatizo kubwa linalozorotesha jitihada za wavuvi za kujiletea maendeleo.
 
Mbali na matukio hayo, matukio mengine yaliyotokea siku za nyuma ndani ya Ziwa Tanganyika upande wa Kigoma yamegharimu maisha ya watu, ambapo katika kipindi cha kuanzia mwaka 1999 hadi kufikia mwaka jana watu saba wamefariki kufuatia matukio hayo ya uvamizi.
 
Jambo lingine ni kwamba uvamizi wa mara kwa mara dhidi ya wavuvi sambamba na kuporwa zana zao za kuvulia samaki unasababisha nafasi za ajira zinazotokana na shughuli za uvuvi kupotea.
 
Uchunguzi unaonesha kuwa Mtumbwi mmoja au Kipe kimoja kama inavyojulikana, unapoporwa na majambazi takribani watu 10 hupoteza ajira. Kwa maneno mengine jumla ya watu 12,340 walipoteza ajira katika sekta ya uvuvi mkoani Kigoma,katika kipindi cha kati ya mwaka 1993 na mwezi April mwaka 2014.
 
Changamoto ipo kwa serikali ambayo mara kwa mara wavuvi wamekuwa wakielekeza kilio chao cha muda mrefu cha kuporwa zana zao za uvuvi na kusababisha hali yao kimaisha kuendelea kudorora licha ya kuwa na rasilimali ya Ziwa Tanganyika.
 
Serikali ya Mkoa wa Kigoma mara kwa mara imekuwa ikieleza kuvalia njuga tatizo hilo kwa kushirikiana na wenzao wa Congo DRC, lakini bado wavuvi katika Ziwa Tanganyika wangali
Je kuna mikakati gani endelevu ya kukabiliana na tatizo la ujambazi katika Ziwa Tanganyika?
 
Mwenyekiti wa Kamati ya Ulinzi na Usalama ambaye ni Mkuu wa Mkoa wa Kigoma, Luteni Kanali Mstaafu Issa Machibya, alisema ipo mikakati ya kudumu wa kukabiliana na tatizo la ujambazi ndani ya Ziwa Tanganyika upande wa Kigoma, bila kubainisha mikakati huo akidai sio wakati wake kuibanisha mikakati hiyo.
 
“Upo mkakati wa kudumu, hatuhitaji kumwaga mtama palipo…; Kiswahili kinaeleweka hicho, lakini mikakati ya kudumu ipo, sio mahali pake hapa kwa kweli,”alisema.
 
Mkuu huyo wa Mkoa wa Kigoma aliushukuru ubalozi mdogo wa Congo kwa ushirikiano ambao wamekuwa wakiutoa pindi matukio hayo yanapojitokeza, ambapo aliahidi kwamba nchi hizi mbili zitaendelea kushirikiana kukabili suala hilo pamoja na kuhakikisha Injini zilizo mikononi mwa majambazi zinarudi.
 
Aidha aliwataka wavuvi kutoajiri watu wasiowafahamu kwenye shughuli zao za uvuvi, hatua ambayo wavuvi wameanza kuichukua.
 
Hii ni kutoka na kuwepo kwa hisia kwamba majambazi katika Ziwa Tanganyika ambao wanadaiwa kuwa wanatoka nchi jirani ya Congo DRC, labda wana washirika wao eneo la Kigoma wanaowasaidia kufanikisha uhalifu wao nao ni wale wanaodhaniwa kuwa pia ni raia wa Congo DRC.
 
Mwenyekiti wa Wavuvi Mkoa wa Kigoma Ramadhani Kanyongo, alisema wameanza kuchukua hatua kwa kuagiza kila mwalo wa wavuvi kuweka sensa ya wenye mali na wafanyakazi wao ili waweze kutambuana.
 
“Siku za nyuma tulikuwa tunapeana kazi kienyeji kienyeji, lakini hivi sasa tumewaagiza viongozi wote wa mwalo wahakikishe kila mwenye chombo anakuwa na takwimu ya wavuvi wake wale wa kudumu,”alisema.
 
“Lakini tusiajiri mtu hatumjui kule anakotoka kuja leo anafika unampa kazi. Hicho hata sisi tumeshakikataa. Ni lazima pale tunapopewa mwongozo na viongozi wa serikali na sisi tutii.”
 
Kamanda wa Polisi Mkoa wa Kigoma Kamishina Mwandamizi Msaidizi wa Polisi, Frasser Kashai, alisema ofisi yake inazo taarifa za kuwepo kwa mtandao wa baadhi ya raia wa Tanzania hususan wanaoishi katika vijiji vilivyoko mwambao wa Ziwa Tanganyika, ambao wana mahusiano ya karibu na watu wanaovamia na kuteka wavuvi na kupora mali zao.
 
“Raia wema walishatupatia majina ya watu hao, tutawasaka mmoja mmoja mpaka tuwakamate na kuwafikisha kwenye vyombo vya sheria,”alibainisha Kamanda Kashai.
 
“Lakini nachosema tu ni kwamba vile vile doria yetu sasa hivi ya majini ipo saa 24. Muda wote tupo kazini japokuwa eneo letu la operation ni kubwa, lakini tutajitahidi kwa kushirikiana na wavuvi kuhakikisha kwamba tunalipunguza tatizo hili la wizi wa ziwani.”
 
Balozi mdogo wa Congo DRC katika ubalozi mdogo wa nchi hiyo uliopo mkoani Kigoma Bw.Rick Molema, alikiri kwamba kuna vikundi Fulani vilivyoko nchini kwake eneo la Kalemie, ambavyo vinaifahamu vizuri Kigoma ndivyo vinavyofanya ujambazi katika Ziwa Tanganyika.
 
Alisema miaka miwili iliyopita vikundi hivyo vilikuwa vimedhibitiwa lakini sasa vimeanza tena.
“Sisi kama ubalozi tunafanya kazi pamoja na polisi, tunatoa taarifa kamili juu ya kile tunachokifanya, tunajua mipango yetu jinsi tulivyopanga na kwa muda mfupi mtaona matokeo yake,”alisema.
 
Alisema kuwa serikali ya mkoa wa Kigoma inajitahidi kujenga mazingira mazuri ya kuendeleza mkoa kiuchumi ujenzi wa bandari kavu na miradi mingine ya uwekezaji, na kwamba wao kama serikali ya Congo DRC, hawawezi kuacha majambazi waendelee kuhujumu miradi ya maendeleo ya jirani zao.

Pichani ni mkuu wa mkoa wa Kigoma Luteni Kanali Mstaafu Issa Machibya, mwenye suti nyeusi pamoja na baadhi ya wajumbe wa kamati ya ulinzi na usalama ya mkoa wakiangalia zana za uvuvi zilizorudishwa baada ya kuporwa na majambazi kutoka Congo DRC.

Continue Reading

Makala

Matumizi ya sheria na busara kumaliza mgogoro mgodi wa Rwanda

Published

on

Utatatuzi wa Mgogoro wa Fidia kati ya wawekezaji na wananchi katika maeneo ya mgodi wa Makaa ya Mawe Rwanda wilayani Mbinga utategemea busara ya Serikali. Hii inatokana na ukweli kuwa bila busara, kutumia sheria na uelewa kunaweza kuzuka mgogoro wa muda mrefu utakaozuia uendelezaji wa mgodi.

Kumekuwa na lawama za mara kwa mara kuhusiana na wananchi waliohamishwa kutoka maeneo yao ya asili ili kupisha uchimbaji wa madini kwa kutolipwa fidia ya ardhi zao. Pia wananchi wanalalamika kutopata sehemu ya mrahaba licha ya maisha yao kuathiriwa na shughuli za uchimbaji.

Miongoni mwa malalamiko ya wananchi ni pamoja na hali inayoonekana ya sekta ya madini kutochangia vya kutosha katika maendeleo ya nchi hasa ya kiuchumi na kijamii.

Imeonekana kuwa ushiriki wa kampuni za madini katika maendeleo ya jamii, wananchi wengi hawaridhishwi na kiwango cha mchango wa kampuni katika maendeleo yanayopatikana katika maeneo ya migodi hiyo

Mwaka 1998, Serikali ilitunga sheria mpya ya madini na kuifanyia marekebisho Sheria ya Fedha za kigeni (The foreign Exchange Act, 1992) ili kukidhi mahitaji ya sekta ya madini na kuzingatia Sera ya Madini ya 1997

Uchunguzi umebaini kuwa mara nyingi migogoro huibuka katika maeneo mengi duniani inayotokana na kutokuwa na makubaliano na wananchi wanaoishi katika maeneo yenye migodi ya Madini.

Migogoro hiyo imekuwa ikitokea pindi wananchi wanapotakiwa kuhama makazi na kutakiwa kulipwa fidia zao za usumbufu na za kujikimu baada ya kufanyiwa tathmini.

Mwandishi wa Makala haya amebaini kwa hapa Tanzania yapo maeneo mbalimbali ambayo yamejikuta yakiingia katika Migogoro baada ya kugundulika uwepo wa Rasilimali za Madini na kupelekea migogoro kati ya mwekezaji na wananchi hata kupelekea watu kujeruhiwa na hata kupoteza maisha.

Hali hiyo inajitokeza wakati kwenye mapitio ya sera ya madini imeonekana kuwa kufuatia umuhimu wa sekta ya madini Serikali ilipitisha Sera ya Madini ya Mwaka 1997 ikiwa na madhumuni ya kuchochea utafutaji na

uendelezaji wa uchimbaji madini, kuboresha uchimbaji mdogo wa madini, kupunguza umaskini, kuimarisha miundombinu ya kijamii na kiuchumi, kuingiza fedha za kigeni na mapato kwa serikali.

Mkoa wa Ruvuma ni miongoni mwa Mikoa ambayo imebahatika kuwa na Rasilimali za Madini ambapo baada ya kugunduwa kuwepo kwa Rasilimali hizo taratibu za tathmini zilianza kama ilivyo kawaida ili kupisha kazi ya uchimbaji kuanza.

Mwandishi wa Makala haya anaelezea Mgodi wa Makaa ya Mawe uliopo Wilaya ya Mbinga katika Kata ya Rwanda Tarafa ya Nanswea Kijiji cha Mtunduwalo ambako inakadiriwa kuwepo madini ya makaa ya mawe kiasi cha Tani Milioni 400 kufuatia utafiti uliofanywa na wataalamu.

Utafiti huu umebaini baada ya kupatikana mwekezaji katika mgodi huo taratibu za tathimini zilianza kupitia Serikali ya Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga na Mwekezaji aliyewekeza mgodini hapo Kampuni ya Tan Coal kwa ufadhili wa Kampuni ya Atomic Resources Limited ya Australia ili kuwezesha kulipa fidia kwa wananchi wanaoishi katika eneo la mgodi.

Inaelezwa Tathmini hiyo imefanyika na Mtathmini wa Serikali kutoka Halmashauri ya Wilaya ya Mbinga Faraji Kaluwa na baada ya kutathmini  wafadhili walmewalipa wananchi fidia kiasi cha shilingi  2,118,892,536  ambazo zimedaiwa na wananchi hao kuwa ni ndogo na hazitoshi kwa ujenzi.

Watathimini hao kutoka halmashauri ya wilaya ya mbinga wamefanya tathimini ya kwanza kwa kaya 440 ambapo kampuni ya Tan Coal imelipa Fidia Yenye Thamani Ya Shilingi 2,118,892,536 kwa kaya zilizofanyiwa uthamini.

Mtathimini wa majengo kutoka wilaya ya Mbinga Faraji Kaluwa amesema katika kufanya kazi ya tathimini kuna kuwa na uajibikaji mkubwa kwa kufuata kanuni,taratibu na sheria.

Kaluwa amesema kabla ya kufanya tathimini hiyo walikaa Kikao na wananchi kuwapa elimu na mwongozo wa namna watakavyotoa fidia hizo na kuwajulisha nini wanakwenda kutathmini na wananchi wakakubalina.

Kuluwa ameongeza kuwa wamewaambia wananchi kuwa wao wanatathmini kile kinachoonekana na kwamba tathmini yao inajumuisha ardhi na maendelezo kwa kulipa kile ambacho wamekiwekeza.

Amesema upande wa nyumba wameangalia aina ya ujenzi ulliotumika,  umetumia bati za aina gani, mwezeko wa aina gani kama ni ya tofali tofali za aina gani na pia hali ya nyumba ikoje imechoka au bado nzima na tathmini imefanyika vilevile kadiri ya hali halisi waliyoikuta, hawajalipa zaidi ya kile walichokiona kwa na kwamba tathmini inaongozwa na  vipimo ambavyo huwa wanavichukua.

Mtathmini huyo amesema sambamba na malipo hayo pia wamelipa Malipo ya Fedha za usumbufu(Distabance Allowance),  Fedha ya usafiri (transport Allowance)  na fedha ya kujikimu/ pango (Accomodation allowance ambayo kisheria hutolewa pango ya miezi 36 sawa na miaka mitatu.

Amefafanua kuwa kisheria fidia ya usafiri inakuruhusu kwenda umbali usiozidi km 12 fidia ya kuwezesha kusafirishia mizigo, pia amesema sheria hairuhusu kumfanyia uthamini mtoto aliye chini ya umri wa miaka 18 isipokuwa kama ameachiwa urithi wa nyumba ambapo sheria inamtaka awe na mdhamini aandikwe jina na uhusiano wake na mtoto ndipo akithibitishwa anafanyiwa tathmini na ndiye anayepokea malipo.

Wananchi wanaoshi maeneo ambayo mgodi upo wakizungumza kwa nyakati tofauti wamesema kiwango walicho kadiriwa kime kuwa kidogo sana hakiendani na gharama za ujenzi kwa kipindi hiki kiasi kwamba hata nyumba za bati walizozijenga awali hawatamudu kuzijenga wanako hamishiwa kutokana na fidia ndogo walizokadiriwa.

Wakitoa mifano ya Fidia walizokadiriwa wananchi hao wamesema mtu mmoja mwenye familia anakadiriwa Sh. Milioni 4 mpaka laki sita fedha ambayo kwa kulinganisha na gharama za ujenzi kuwa juu haziwezi kukidhi kukamilisha ujenzi na kwamba hapo wanapoishi walipanda miti ya matunda na mazao mengine yanayowaingizia pesa ya kujikimu.

Wananchi hao wamesema licha ya kupunjwa wengine hawakukadiriwa kabisa pia kuna mambo ambayo wawekezaji walihaidi kuwatekelezea na kukamilisha baada ya miaka mitatu jambo ambalo hadi hivi sasa halijatekelezwa wameiomba Serikali kuangalia kwa makini pande zote mbili.

Wamesema kuna ahadi nyingi ambazo walihaidiwa kulipwa ikiwa ni pamoja na fedha za usumbufu, pango na makaburi ambazo hawajatekelezewa na hawafahamu mapunjo waliyopunjwa wamepunjwa na nani kati ya mwekezaji na Serikali.

Wananchi hao wameshauri Serikali ingebaki katika kusimamia na siyo kupanga bei kati ya mwekezaji na serikali halafu wananchi wamepewa maelekezo kuwa utalipwa kiasi hiki wameona huu ni uonevu na kwamba hawakutendewa haki.

Miongoni mwa Wananchi wanaolalamikia Mapunjo ya Fedha za Uhamisho ni pamoja na Teodesia Betram Mkwera  Mkazi wa kijiji cha Rwanda amesema wao hawakatai kuhama bali wanacholalamikia ni pesa ndogo waliyokadiriwa kwa kulinganisha na hali ya sasa amesema kiasi cha Sh. Milioni 4 hadi laki 6 kwa mtu mwenye Nyumba, Mashamba na Miti ya Matunda haiwezi kukidhi kwenda kujenga anakotakiwa kuhamia.

Ameongeza kuwa Pesa waliyopewa Milioni 4 sio kwamba hawajaitumia wamenunua Vifaa kama bati, boriti, Misumari na Vifaa vingine vya ujenzi na kujikuta wameishiwa pasipokubakiwa fedha ya usafiri wala ya Ujenzi hivyo hawaelewi watajenga kwa pesa ipi.

Naye Juma Alfred Komba Mkazi wa Liyombo ameomba Serikali iwafikirie kwa kina kuwaongezea pesa  badala ya milioni nne waliyopewa kwa kuwa kwa hali ilivyo sasa huwezi kujenga nyumba ya bati kwa pesa hiyo vinginevyo watawasababishia familia kukimbia kwao na kwenda mjini kufanya kazi za ukahaba.

Juma ameongeza kuwa wao hawana nia mbaya na Serikali wala mwekezaji wanaipenda nchi yao na wanafahamu kuwa Maendeleo yoyote yanayopatikana ni ya wananchi wote, amesema wapo waliokadiriwa Milioni mbili  hadi laki sita fedha ambayo akinunua boriti na Bati inakuwa imeisha  na kwamba wana miti ya matunda na miti ya mikorosho ambayo inawaingizia kipato, mti mmoja wa mkorosho anapata gunia mbili na akiuza anapata laki sita halafu leo fidia ya mti huo anapewa elfu kumi itamsaidia nini.

Wameyataja baadhi ya Mambo ambayo mwekezaji alihaidi kutekeleza ni pamoja na upatikanaji wa umeme ambao kupitia mtambo wa umeme ungeweza kutoa ajira kwa wananchi wasiopungua 400 mradi ambao utekelezaji wake ulitakiwa kukamilika 2013 lakini mpaka sasa haujakamilika.

Pia wamesema ahadi zingine ni zile za kusogeza huduma karibu kwa wananchi ikiwemo ujenzi wa vituo vya afya, ukarabati wa miundombinu ya Barabara na Ujenzi wa Shule, pia wamelalamikia Kampuni hiyo kuchangia kuharibu Miundombinu ya Barabara kama madaraja kutokana na uzito wa magari yanayosafirisha Makaa ya Mawe ya Kampuni hiyo kuzidi uwezo wa Daraja hizo.

Kutokana na Malalamiko hayo na kutoelewana baina ya wananchi na Serikali kumepelekea wananchi kufanya maandamano na kuziba Barabara ili gari za Kampuni ya Tancoal zinazosafirisha Makaa zisipite na Makaa.

Wananchi hao walifunga njia kwa siku 2 na baadaye Polisi kikosi cha kutuliza ghasia kutoka Makao makuu ya Mkoa Songea walikwenda katika eneohilo kutuliza ghasia ambako kulipelekea watu kujeruhiwa na wananchi 20 waliwekwa ndani (Rumande) kwa kile kilichoitwa ni kuleta uchochezi na kuongoza maandamano.

Kamanda wa Polisi Mkoa wa RuvumaDeusdedit Nsimeki amewaomba viongozi wa Serekali walioteuliwa kuwaongoza wanachi wasiwe chanzo cha Machafuko katika maeneo yao.

 Kamanda huyo wa Polisi ameyasema hayo baada ya kuwakamata viongozi watano wa serikali ya kijiji ambao walikuwa wakiongoza kuzuia magari ya Kampuni ya Tan Coal  kusafirisa Makaa ya Mawe hadi walipwe fidia zao za makaazi walizo punjwa

 Kamanda Nsimike amesema kuchukua Sheria mkononi ni kosa la Jinai wananchi wanatakiwa kudai haki zao kwa kupitia Mahakamani au kutumia vikao halali vilivyo idhinishwa pia amesema kutumia watoto wadogo na wanawake kwa kuwalaza barabarani katika mgomo ni kukiuka haki za binadamu .

Utafiti huu umebaini kuwa hadi sasa wananchi hawajahama na Serikali imeendelea kumruhusu mwekezaji kuendelea na uchimbaji wakati wananchi waliotakiwa kufanyiwa uthamini upya hawajafanyiwa tena.

 Mgodi wa Makaa ya Mawe Mbinga uligundulika mwaka  2006 ambapo  wananchi wanaoishi Kijiji cha Mtunduwalo Kata ta Rwanda Tarafa ya Nanswea walijikuta hatarini kuteketea kwa Moto baada ya kugunduwa kuwepo kwa mlipuko wa moto uliokuwa ukiunguza Makaa ya Mawe.

Inadaiwa pengine eneo hilo liliwahi kuchimbwa Makaa ya Mawe na Wajerumani Mwaka 1945 na Uchimbaji huo ulikoma Mwaka 1953, hata hivyo Tabaka la Makaa ya Mawe limepitia katika Makazi ya watu katika vijiji vya Mkapa, Ngaka, Liyombo, Mkulu na Mbuyula.

Jitihada za kuuzima moto huo zilianza mara baada ya Mzee Mapunda Mkazi wa Kijiji cha kugundua kuwaka kwa moto huo ambapo baadhi ya waandishi akiwemo Mwandishi wa habari wa Star Tv, Adam Nindi alifika katika eneo hilo mwaka 2006 na kutangaza uwepo wa hatari ya wakazi wa eneo lile kuteketea kwa Moto uliokuwa ukiwaka chini kwa chini uliodhaniwa huenda chini kuna Madini yalikuwa yakiteketea.

Serikali ya Jamhuri ya Mungano wa Tanzania baada ya kusikia kilio cha wana Mbinga juu ya hatari ya kuteketea kwa Moto ili tuma watalamu wake kufanya utafiti ili waweze kuudhibiti usiendelee, katika jitihada hizo Serekari ilitumia shilingi milioni 59 kufanikisha kuuzima moto huo.

Hata hivyo Sheria ya madini ya mwaka 2010 na Sera ya madini ya mwaka 2009, ambazo kwa pamoja zinaruhusu serikali kuwa na ushiriki wa kimkakati katika miradi ya uwekezaji mkubwa wa madini kama itakavyoona inafaa, ikiwa ni njia ya kutatua matatizo ya kutokuwa na uwekezaji wa ndani wenye hisa katika maeneo ya mgodi.

Kwa Maoni yangu nashauri Serikali inapotokea sehemu zenye rasilimali kama hizi wanatakiwa watoe elimu mapema kwa wakazi wa eneo kabla ya mwekezaji kuanza kazi pia wanapofanya tathmini waangalie na uhalisia wa gharama za ujenzi kwa wakati ambao wanatathmini kwa kuwa hata kama nyumba imechoka huwezi kuijenga kwa gharama ulizojenga awali pia haihamishiki.

Continue Reading

Muhimu Kusoma