Connect with us

Featured

Imani za uchawi zinavyoangamiza soka, nini kifanyike kwa sasa?

Published

on

DOUGLAS Muhani, beki wa zamani aliyepata kuchezea klabu kadhaa za Tanzania pamoja timu ya taifa, Taifa Stars, anakumbuka siku ambayo yeye na wachezaji wenzake walipokesha makaburini wakiroga ili kupata ushindi.

Tanzania Football Federation (TFF) President, Leodegar Tenga

Hii ilikuwa ni mechi ya Ligi ya Taifa Tanzania katika kituo cha Mwanza mwaka 1978, wakati akiichezea Sigara (sasa Moro United) na mechi hiyo ilikuwa inaikutanisha timu yake na Yanga.

“Tuliambiwa na mtaalamu wetu kutoka Tanga kwamba lazima tufanye ndumba kwa sababu mechi ingekuwa ngumu. Mganga wetu, ambaye tulikuwa naye tangu mwanzo wa mechi zetu, alituambia kwamba tungeshinda, lakini mwenzetu mmoja angedondoka uwanjani.

“Tuliamriwa kutomgusa wala kumsogelea, kwa sababu kufanya hivyo kungemaanisha kwamba angepoteza maisha,” anakumbuka. “Na kweli, kabla hatujafunga bao, mchezaji mwenzetu, John Mlebo, alianguka na kuzimia. Tulimtazama tu mpaka alipochukuliwa kwenye machela. Tulifunga bao, na wakati tulipodhani tumeshinda, Omar Hussein akaisawazishia Yanga zikiwa zimesalia dakika nane tu.”

Muhani anasema katika maisha yake ya uchezaji, akiwa amechezea klabu kadhaa kama Sigara, Coastal Union, Maji Maji na Bandari Mtwara, amekumbana na matukio mengi ya ushirikina kuelekea mechi za soka.

Anasema kuchanjwa chale kwenye vifundo vya miguu, kujifukiza ubani, kuoga maji yaliyowekwa talasimu pamoja na kuvalishwa hirizi ni mambo ya kawaida aliyokumbana nayo na ambayo anasema yanaendelea kufanyika kwa siri katika timu nyingi za soka, siyo Tanzania tu, bali Afrika kwa ujumla.

“Ni suala la saikolojia, unapokuwa mchezaji mambo hayo yanafanyika na hata kama huyapendi itabidi ufanye, kinyume chake unaweza kuonekana msaliti, na timu ikifungwa – hata kama ni kwa kiwango cha mchezo wenyewe – basi utabebeshwa lawama kwamba umevunja masharti,” anasema.

Hata hivyo, Muhani anasema ndumba pekee ambayo inaweza kuifanya timu kushinda ni maandalizi mazuri ukiwa na timu imara yenye wachezaji mahiri na wenye nia ya ushindi.

Anaongeza kwamba, timu nyingi za Kiafrika zinapoteza mamilioni ya fedha kwa ajili ya kuwalipa ‘wataalamu’ ili waroge zishinde, jambo ambalo halina uhalisia wowote, ingawa anabainisha kwamba kwenye mpira, uchawi unachukua asilimia mbili tu.

“Waganga wa jadi wanazichezea timu, wanakwenda kuroga katika timu ambazo ni imara wanazoamini zitashinda. Kama sivyo, mbona hawaendi kuanzisha timu mchangani na kuzipandisha daraja?” anahoji.

Vitendo vya ushirikina kwenye soka la Tanzania na Afrika kwa ujumla vimekuwa vya kawaida, Simba na Yanga zikiwa zinatajwa kuongoza katika kuwa na waganga wengi nchini Tanzania.

Mechi baina yao hukumbwa na vituko vingi vya kishirikina na haikushangaza wakati mwaka 2004 timu hizo mbili zilipopigwa faini ya Dola 500 kila moja na Chama cha Soka Tanzania (FAT) baada ya wachezaji wao kufanya vitendo vya ushirikina ndani ya uwanja.

“Huu ni utamaduni tu, wakati mwingine matukio na vitendo hivyo vya ushirikina vinaongeza utamu wa mechi. Ni kama chumvi kwenye mchuzi,” anasema shabiki wa Yanga Juma Magoma.

“Kuna matukio mengi ya ushirikina, huwezi kuyahesabu. Watu hupewa ‘vitu’ wavibebe wakati timu zao zinapocheza, lakini ni lazima nao wawe wameganguliwa, maana imetokea mara kadhaa ‘vitu’ hivyo vimewadhuru baadhi ya watu. Simba na Yanga zina waganga wengi kila kona na inategemea ni nani aliye bora kwa mechi fulani, wakati mwingine mganga huyu anaweza kuisaidia timu pinzani ilimradi amepewa fedha ya kutosha. Huu ni utamaduni wetu, huwezi kuupuuza, ni utamaduni wa Mwafrika,” anaongeza Magoma.

Mkongwe wa soka wa Afrika, Abedi Ayew Pele wa Ghana aliwahi kukiri kwamba uchawi umetawala soka la Afrika. “Nimeshuhudia vitendo vya ushirikina mara nyingi kwa sababu ndani ya Black Stars walikuwa wanatuletea vitu vya kunawa, kunywa na kuogea,” nahodha huyo wa Ghana aliwahi kuliambia shirika la habari la GMS Press. “Ndani ya klabu ndiyo usiseme, kwa sababu vitendo hivyo ni vingi mno.”

 

Ni sehemu ya mchezo

Pamoja na kelele nyingi zinazopigwa, lakini wanaoamini na kujihusisha na vitendo vya ushirikina wanasema hiyo ni sehemu ya mchezo katika soka la Afrika.

Mganga wa jadi, Sharif Hussein Aboutwalib, anaamini kwamba anao uwezo wa kuzisaidia timu kushinda kutokana na timu nyingi kwenda kwake.

Sharif Hussein ambaye anaishi Bagamoyo, ameeleza bayana kwamba kwa miaka zaidi ya 20 sasa amekuwa akizipatia timu mbali mbali dawa ili zishinde, na sifa zake zimeenea mpaka Arabuni ambako mara kadhaa amekuwa akienda kufanya uganga wake.

“Wanakuja, wengi tu – kuanzia wachezaji, makocha na viongozi wa klabu – wakitaka niwatengenezee dawa ili wawe bora, na amini nakuambia, inasaidia,” anasema kwa kujiamini.

Anaongeza kwamba, tiba za jadi zinasaidia kuleta matokeo ya uwanjani, ingawa Wazungu wanapinga kama walivyoupinga utamaduni wa babu zetu na kuuita ni wa kijinga.

“Wazungu wao wanatumia dawa za kuongeza nguvu ili wawe na nguvu na kasi. Sisi Waafrika hatuna uwezo wa kupata dawa hizo za kuongeza nguvu, tunatumia jicho la tatu na nguvu za tiba za jadi ambazo hata waje na vipimo vya kisayansi hawawezi kugundua,” anaeleza.

Yapo matukio mengi kwenye mechi za soka barani Afrika. Mwaka 1975 kipa wa klabu ya Aigles Nkongsamba nchini Cameroon aliwahi kwenda kwenye mechi ya fainali akiwa na tai. Hiyo ilikuwa inawatisa wapinzani wao, Canon Yaounde, ambao waligoma na kutaka ndege huyo aondolewe.

Katika mechi moja iliyochezwa katika Mkoa wa Kasai, Mashariki mwa Congo DR Oktoba 28, 1998, radi iliua wachezaji wote 11 wa timu mwenyeji ya Bena-Tshadi na kuwajeruhi watu 30, lakini hakuna hata mchezaji mmoja wa timu ngeni ya Basanga aliyedhurika. Tukio hilo lilihusishwa na mganga mmoja maarufu nchini Congo aitwaye Tata Dongo Remi.

Januari 2008 gazeti la Daily News la Malawi liliripoti kwamba vitendo vya uchawi vilitawala mechi ya ligi baina ya Dwanga United na Moyale Barracks. Iliripotiwa kwamba mchezaji wa 11 wa Dwangwa, Winter Mpota, alikuwa nje ya uwanja na aliingia uwanjani baada ya wapinzani wao wote kuingia uwanjani.

“Kwa kutilia shaka vitendo vya timu mwenyeji, Moyale pia ikaiga mtindo huo wakati wa kipindi cha pili wakati walipomtaka kiungo wao Charles Kamanga abakie nje ya uwanja, wakimsubiri Mpota wa Dwangwa aingie kwanza. Kwa mshangao wa wengi, Mpota hakuingia uwanjani na Kamanga wa Moyale naye hakuingia, na kumlazimu mwamuzi A. Maseko kuendelea na mechi huku kila timu ikiwa na wachezaji 10. Na hiyo yote ilikuwa kwa sababu ya juju,” liliandika gazeti hilo.

 

Kupiga marufuku

Uamuzi wa FAT kuzipiga faini Simba na Yanga mwaka 2004 kwa vitendo vya kishirikina ni hatua mojawapo ya kukomesha vitendo hivyo katika soka la Afrika, hasa kutokana na ukweli kwamba klabu zinatumia fedha nyingi kuwalipa waganga wa jadi badala ya kufanya maandalizi ya kitaalamu.

Katibu Mkuu wa iliyokuwa Kamati ya Muda ya FAT, Mwina Kaduguda, alipata kusema kwamba, fedha nyingi zinatumika kuwalipa waganga ambao hawana msaada wowote badala ya kuboresha maslahi ya wachezaji ili wajitume.

“FAT iliwahi kumlipa mganga aliyesafiri na timu ya taifa kwenda Nairobi katika mechi ya awali ya Kombe la Dunia dhidi ya Kenya,” aliwahi kukaririwa na BBC Sport akisema. “Walitumia posho za wachezaji kumlipa mganga na wachezaji hawakupata chochote. Hatimaye taifa Stars ilifungwa mabao 3-0. Hii haikutokana na kuzidiwa uchawi na Wakenya, bali wachezaji walikosa morali kwa sababu ya kunyimwa posho zao.”

Katibu wa zamani wa Simba, Kassim Dewji, pamoja na mafanikio aliyoiletea timu hiyo ya kutwaa vikombe nane ikiwa ni pamoja na kuiwezesha kuivua ubingwa wa Afrika Zamalek na kutinga kwenye hatua ya makundi ya Ligi ya Mabingwa Afrika mwaka 2003, lakini alilazimika kujiuzulu mwaka 2004 baada ya kushindwa kuafikiana na wazee wa klabu waliokuwa wanashinikiza kila mara waganga walipwe fedha.

Dewji aliwahi kusema kwamba, viongozi wengi wa klabu wanashiriki vitendo vya ushirikina kwa sababu ya kuhofia kufukuzwa na wanachama, na kwamba kuna vikundi vya watu vinavyonufaika kutokana na mamilioni ya fedha yanayotengwa kwa madai ya kuwalipa waganga hao wawezeshe timu ishinde.

“Naamini katika maandalizi, kocha bora na wachezaji bora. Lakini ndani ya klabu kuna watu ambao wao wanajinufaisha na fedha hizi za ‘wataalamu’. Klabu inatenga mpaka Dola 5,000 kumlipa mtaalamu ambaye mchango wake hauonekani uwanjani. Ni kazi kubwa,” alipata kukaririwa akisema.

Kwa upande wake, mwandishi mkongwe wa michezo nchini na Katibu Mkuu wa Chama cha Waandishi wa Habari za Michezo (TASWA), Amir Mhando, anasema ingawa vitendo hivyo vipo na vinafanyika kwa siri, lakini havina msaada wowote katika maendeleo ya soka.

“Ni vyema wanaojihusisha na vitendo hivyo wakaachana navyo kwa sababu vinaua kiwango cha mchezo kwa mchezaji mmoja mmoja na timu kwa ujumla. Ni kupoteza fedha na muda,” anasema.

Shirikisho la Soka Tanzania (TFF), kama ilivyo kwa Shirikisho la Soka la Afrika (CAF) na lile la ulimwengu (FIFA) yanapiga marufuku vitendo visivyo vya kiungwana michezoni na kwamba yeyote anayebainika kujihusisha na vitendo hivyo anaadhibiwa, ikiwa ni pamoja na kufungiwa maisha kujihusisha na soka, kama wanavyopiga marufuku vitendo vya rushwa.

Pengine hatua za namna hii zinaweza zikaliokoa soka la Tanzania na Afrika kwa ujumla na viongozi wa timu wakajikita zaidi katika kusajili wachezaji wazuri, makocha bora na kuziandaa timu kwa makini ili zishindane na kuleta matokeo mazuri uwanjani.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Featured

UJASUSI: Jinsi kijana wa kiume kutoka New Zealand alivyojaribu  kumuua Malikia Elizabeth II

Published

on

Shirika la Ujasusi la New Zealand  (SIS) limethibitisha kwa mara ya kwanza kwamba kulikuwa na jaribio la kumuua Malikia Elizabeth II wakati alipotembelea jiji la Kusini la Dunedin mwaka 1981.

Jaribio hilo la kumuua Malikia linalodaiwa kutekelezwa na kijana wa kiume limechochea hamasa ya polisi kutaka kujua ni kwa kiasi gani wanausalama hao walifanikiwa kuzima njama hizo.

Taarifa iliyotolewa na SIS  zinaonesha kuwa kijana huyo, Christopher Lewis (17) alipiga risasi kuelekea kwa Malikia wakati akishuka kwenye gari lake ambapo alikuwa anaenda kushuhudia Maonyesho ya Sayansi yaliyofanyika Oktoba 14, 1981 katika jiji hilo. Tukio hilo lilitokea akiwa katika ziara ya siku 8 kutembelea nchi wanachama wa Jumuiya ya Madola.

“Lewis alidhamiria kumuua Malikia, hata hivyo hakuwa katika nafasi nzuri ya kurusha risasi, hata silaha iliyotumia haikuwa katika umbali wa kuweza kumfikia mhusika,” imesema taarifa iliyotumwa SIS kwa vyombo vya habari.

Lewis ambaye anatajwa kwenye taarifa ya ujasusi kama ‘kijana msumbufu’ hakuhukumiwa kwa jaribio la kutaka kuua au kosa la uhaini. Tukio hilo lilifanywa kuwa siri ili kuzuia sifa mbaya kwa nchi (New Zealand) ambayo ilitembelewa na mgeni wa heshima. Badala yake Lewis alihukumiwa kwa kumiliki silaha kinyume na sheria na kufyatua risasi.

                       Malikia Elizabeth II akiwa ameambatana na walinzi wake alipotembelea New Zealand

Inaelezwa kuwa watu waliohudhuria tukio la kuwasili kwa Malikia walisikia mlio wa risasi lakini Polisi waliokuwa wanasimamia usalama katika eneo hilo la Dunedin waliwaambia kuwa ilikuwa ni sauti ya kuanguka kwa kitu au magari kugongana.

“Uchunguzi wa sasa wa polisi juu milio iliyosikika umefanywa kwa umakini na wawakilishi wa vyombo vya habari wamepata mrejesho kuwa kelele zilisababishwa na baruti”, inaeleza ripoti kutoka SIS iliyotolewa mwaka 1981 baada ya kutokea tukio hilo.

Kulingana taarifa za ujasusi zinaeleza kuwa polisi wamekuwa wakifuatilia nyendo za Lewis tangu 1986 ambapo Malikia alitembelea tena New Zealand wakiogopa kuwa anaweza kutekeleza tena uhalifu huo. Kuwekwa wazi kwa siri hiyo kumewaibua polisi ambao wameanza kuchunguza upya kesi hiyo.

Zaidi ya muongo mmoja uliopita, Lewis alihukumiwa kwa mauaji ya mwanamke mmoja katika mji wa Auckland na kumteka mtoto wa kike ambapo baadaye alimtupa karibu na kanisa.

Kulingana na taarifa mbalimbali za wakati huo zinaeleza kuwa Lewis alijidhuru kwa umeme akiwa gerezani mnamo 1997 akisubiri hukumu ya kuua. Lakini alikana mashtaka ya kuua kwa ujumbe mfupi wa kifo (suicide note).

New Zealand ilipata uhuru mwaka 1947 kutoka kwa Uingereza lakini inamuheshimu Malikia kama kiongozi wa taifa. Ameitembelea nchi hiyo kama Malikia mara 10 na mara ya mwisho ilikuwa 2002.

Continue Reading

Featured

FREEDOM HOUSE: Tanzania ina uhuru kiasi, kufungiwa vyombo vya habari, kuzuia mikutano ya kisiasa kuididimiza kwenye nchi zisizo na uhuru kabisa

Published

on

Ripoti mpya iliyotolewa na taasisi huru ya Freedom House imesema misingi ya demokrasia ikiwemo uhuru wa vyombo vya habari na haki ya kukusanyika imeendelea kudhoofika nchini Tanzania na hali hiyo isiporekebishwa itaingia kwenye kundi la nchi zisizo na uhuru kabisa duniani.

Kulingana na  Freedom House  ambao walichambua data katika nchi 195 za ulimwenguni katika mwaka 2017 wamebaini kuwa nchi 88 zina uhuru,  58 zimejumuishwa kwenye kundi la nchi zenye uhuru kiasi huku 48 zikiwekwa kwenye kundi la nchi zisizo na uhuru kabisa.

Ripoti hiyo imebainisha kuwa misingi ya demokrasia ikiwemo uchaguzi usio huru na haki, uhuru wa kujieleza umeendelea kushuka kwa mwaka wa 12 mfufululizo duniani kote. Miongoni mwa matokeo yaliyostaajabisha ni kudhoofika kwa  Marekani ambayo ni mama wa demokrasia kutokana na uchunguzi unaofanywa na Mwendesha Mashtaka Maalumu kuhusu Urusi kuingilia uchaguzi mkuu wa mwaka 2016 ambao ulimpa ushindi Rais Donald Trump.

Tanzania imewekwa kwenye nchi 88 ambazo zina uhuru kiasi lakini inatahadharishwa kuwa inaweza kuingia kwenye nchi zisizo na uhuru kabisa. Tahadhari hiyo inatokana na mwenendo wa viongozi wa serikali kufungia vyombo vya habari, kuzuia mikutano ya hadhara ya vyama vya siasa, kushtakiwa kwa watumiaji wa mitandao ya kijamii kwa tuhuma za uchochezi na kukamatwa kwa wapinzani wa kisiasa ambao wanakosoa na kutoa mawazo yanayotofautiana na serikali.

Pia utekelezaji wa Sheria ya Takwimu ya mwaka 2015, Sheria ya Huduma ya Habari ya mwaka 2016 na Sheria ya Makosa ya Mtandao  ya mwaka 2015 umekuwa ukilalamikiwa na wadau wa maendeleo kuwa ni mkakati wa kudhoofisha uhuru wa kutoa maoni, uwazi na uwajibikaji.

Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (LHRC) nchini hivi karibuni kilitoa tamko la tathmini ya uchaguzi mdogo wa marudio wa kuchagua madiwani uliofanyika katika kata 43 kwenye mikoa 19 ya Tanzania  Novemba 24 mwaka jana ambapo kilibaini mambo mbalimbali ya ukiukwaji wa haki za binadamu.

Tathmini hiyo iliibua mambo mbalimbali ikiwemo matumizi mabaya ya nguvu ya vyombo vya dola, matukio ya watu kutekwa na watu wasiojulikana, watu kupigwa, kujeruhiwa  kwa lengo la kuharibu na kuvuruga uchaguzi  na vilevile kuwatia hofu wapiga kura.

 

Afrika Mashariki hali bado tete

Tanzania inaungana nchi nyingine za Afrika Mashariki ikiwemo Kenya na Uganda ambazo nazo zimewekwa kwenye kundi la nchi zenye uhuru kiasi huku za Rwanda, Burundi na Sudan ya Kusini zimejumuishwa kwenye nchi zisizo na uhuru kabisa.

Awali Uganda ilikuwa kwenye nchi zisizo na uhuru kabisa lakini imepanda hadi kwenye uhuru kiasi kwasababu ya  kuimarika kwa tasnia ya habari na utashi wa wanahabari, blogu na  uhuru wa wananchi kutoa maoni yao licha ya mazingira ya kisiasa kuminywa na utawala wa muda mrefu wa Rais Yoweri Museveni.

Rais Museveni mwenye umri wa miaka 73 amekuwepo madarakani  tangu 1986 amefanikiwa kubadilisha sheria  ya ukomo wa umri wa miaka 75 wa kugombea urais ambapo atapata fursa ya kugombea tena mwaka 2021. Chaguzi nchini Uganda zimekuwa zikitawaliwa na vurugu za polisi na wananchi, kuzimwa kwa intaneti na kuwekwa kizuizini kwa viongozi wa upinzani ikiwemo Kizza Besigye wa chama cha Forum for Democratic Change.

Kwa upande wa Kenya ambayo imekuwa ikisifika kwa kuimarisha misingi ya demokrasia katika ukanda wa Afrika Mashariki ambapo kwa mara ya kwanza mahakama ilifanikiwa kubatilisha matokeo ya uchaguzi wa Urais yaliyompa ushindi Rais Uhuru Kenyatta uliofanyika Agosti 2018. Uchaguzi ulirudiwa na Rais Kenyatta alichaguliwa tena.

Marudio ya uchaguzi yalilamikiwa na baadhi ya wachambuzi wa masuala ya kisiasa kuwa hayakuzingatia haki za binadamu ambapo watu ambao walipinga uchaguzi huo walikumbana na mkono wa dola. Matendo hayo ndiyo yaliiweka Kenya kwenye kundi la nchi zilizo na uhuru kiasi.

Burundi na Sudan Kusini zimewekwa kwenye kundi la nchi zisizo na uhuru kabisa kutokana na mapigano ya kikabila ambayo yamedhoofisha mfumo wa kisiasa wa kuongoza nchi. Vyombo vya habari na wananchi wanaotoa maoni tofauti na serikali wamekuwa wakiteswa, kufungwa na kuuwawa.

Chanzo: Freedom House           – Nchi zisizo na  uhuru  – Nchi zenye uhuru     – nchi zenye uhuru kiasi   

 

Hali ilivyo Afrika

Afrika kama zilivyo nchi za Afrika Mashariki hali ya demokrasia siyo ya kuridhisha ikizingatiwa kuwa asilimia 11 ya wakazi wapatao bilioni 1.02 wa bara hilo ndio wana uhuru wa kweli, huku 52% wana uhuru kiasi na 37% hawa uhuru kabisa.

Ripoti ya Freedom House inaeleza kuwa waliangazia nchi 49 za Afrika na kugundua kuwa nchi 8 (18%) ndio zina uhuru wa kweli, nchi 22 (43%) zina uhuru kiasi na 19 (39%) hazina uhuru kabisa. Nchi zinazotajwa kuwa na uhuru ni Afrika Kusini, Namibia, Botswana, Ghana, Togo, Senegal na Kisiwa cha Sao Tome.

 Sababu ya nchi nyingi za Afrika kuwepo kwenye kundi la zisizo na uhuru ni matokeo ya viongozi kukaa madarakani muda mrefu, vurugu za kisiasa na kikabila ambazo zimekuwa zikihatarisha haki za binadamu.

 

Demokrasia ya Dunia

Demokrasia ya dunia inakabiliwa na mzozo mkubwa wa kisiasa kuliko wakati mwingine ambapo mwaka 2017 ulishuhudia ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu ikiwemo kuminywa kwa  uchaguzi huru na kweli, haki za watu wachache, uhuru wa kujieleza, utawala wa sheria.

Nchi 71 kati ya 195 zimeshuhudiwa zikiteteleka katika kulinda haki za kisiasa na jamii ambapo ni nchi 35 tu ndizo zimeweza kulinda haki hizo. Kudhoofika kwa demokrasia kunaendelea kushuka kwa miaka 12 mfululizo na hatua muhimu zisipochukuliwa amani ya dunia itawekwa rehani.

Marekani ambayo ni bingwa wa demokrasia duniani nayo imeripotiwa na taasisi ya Freedom House kudhoofika katika kulinda haki za kisiasa na kijamii na kuzua mgongano wa mawazo miongoni mwa nchi zinazoibukia katika kujenga demokrasia ya dunia.

Tangu kuisha kwa vita baridi, nchi nyingi ziliachana na utawala wa kiimla na kugeukia demokrasia ya vyama vingi lakini hali hiyo imeanza kujitokeza tena ambapo idadi ya viongozi wanaoongoza kwa udikteta inaongezeka.

 

Uhuru wa nchi moja unategemea uhuru wa nchi zote

Demokrasia itabaki kuwa tunu muhimu kwa jamii zilizostaarabika, ikifungua milango ya uwazi, mawazo na fursa mpya na zaidi ya yote kulinda uhuru wa mtu mmoja mmoja. Ikiwa watu duniani kote wanadai mazingira mazuri ya kisiasa ni dhahiri wanakumbatia misingi ya demokrasia: uchaguzi huru, uhuru wa kujieleza, uwazi na uwajibikaji wa serikali, utawala wa sheria ambao hauingiliwi na polisi, jeshi au taasisi nyingine za nchi.

Hata hivyo, Karne ya 21 imeshuhudia ugumu wa kuifanya demokrasia kuwa endelevu ambapo baadhi ya nchi zinatekeleza lakini zingine zinapuuza. Utawala wa kidekteta wa Urusi na China unatambua wazi ili uendelee kuwepo unahitaji kuimarisha demokrasia katika nchi nyingine ili ziendelee kufaidika na mahusiano ya kidiplomasia. Ukuaji wa  demokrasia ni kulinda haki za watu wote duniani kupitia utandawazi   

Continue Reading

Afya

Is Tanzania’s Adolescent Fertility Rate Three Times Higher Than Global Counterparts?

Published

on

The Comprehensive Community-Based Rehabilitation in Tanzania (CCBRT), an organization ​which works to provide affordable medical and rehabilitative services for mothers and newborns throughout Dar-es-Salaam, marked World Contraception Day on September 26 with a call for more efforts to meet the reproductive health needs of teens between 15 and 19 years old.

The report highlights a worrying statistic — Tanzania’s adolescents are having almost three times as many children on average as their global counterparts, with 135 births per 1000 girls reported in the country, compared to an average of 44 per 1000 girls aged 15–19 worldwide in 2015.

CCRBT attributes the high adolescent fertility rate to a lack of access to contraceptive services, with Technical Advisor for Nursing Bola Abbas saying, that only about 8 per cent of current family planning clients are between the ages of 15 to 19.

On a national scale, Abbas explains, demand for family planning among adolescent girls is still very low, with only one out of every three of those who are sexually active within the 15 to 19 age group using modern contraceptive methods.

So the question is, how does Tanzania’s adolescent fertility rate compare to that of the rest of the world?

Pesacheck investigated the claim that Tanzanian adolescents are having three times as many children as their peers in the rest of the world and found that the statement is TRUE for the following reasons:

Tanzania’s adolescent fertility numbers are rather high, with 4.4% of girls aged 15 having given birth according to the country’s Demographic and Health Survey.

The Sustainable Development Goals call for countries to ensure universal access to sexual and reproductive healthcare services, including family planning, information and education, and the integration of reproductive health into national strategies and programmes by 2030.

The indicators for this goal are the proportion of women of reproductive age (15–49 years) who have their need for family planning satisfied with modern methods, and the adolescent birth rate (10–14 years and 15–19 years) per 1,000 women in that age group.

For several sub-Saharan countries, Tanzania included, access to modern family planning methods is low for this particular age group, and as a result, the regional average is 105 births per 1,000, which is more than double the global average.

Tanzania’s National Bureau of Statistics produced a national fertility and nuptiality report based on data from the 2012 national census, which shows that Adolescent Fertility Rate (AFR) was 81 births per 1,000 women aged 15–19.

The report further shows that in 2012, 23.3% of adolescent girls in the country had given birth to at least one child. Additionally, 42.2% of girls who had never attended school had given birth, compared to just 9% of those who had reached university.

This shows that there is a need for contraceptive access for teenage girls in Tanzania, especially for girls in rural areas and those with limited access to education.

The Tanzania Demographic and Health Survey 2015–16 indicates that 27% of girls aged 15–19 have given birth. Crude birth rates for girls aged 15–19 show that there 135 births per 1,000 girls in Mainland Tanzania and 132 per 1,000 girls in Zanzibar, way above the global average of 44. The data also shows that contraceptive access for this age group is also quite low, with 10.4% of girls aged 15–49 using any form of contraception.

It would therefore appear that the lack of access to contraceptives is contributing to the increased likelihood of adolescent girls getting pregnant.

So the claim by CCBRT that Tanzania’s adolescent fertility rate is almost three times the global average is TRUE. This is driven largely by a lack of access to contraceptives for young people in the 15–19 age group, and the relatively high levels of poverty that have driven many out of school and into early marriage.

As a result, the country is unlikely to meet the Sustainable Development Goal of overall good health and wellbeing of mothers unless it puts measures in place to ensure universal access to sexual and reproductive health-care services for girls and women of all ages.

Do you want us to fact-check something a politician or other public figure has said about public finances? Complete this form, or reach out to us on any of the contacts below, and we’ll help ensure you’re not getting bamboozled.

This report was written by PesaCheck Fellow Belinda Japhet, a Communications Consultant, Online Editor based in Tanzania. The infographics are by PesaCheck Fellow Brian Wachanga, who is a Kenyan civic technologist interested in data visualisation. This report was edited by PesaCheck Managing Editor Eric Mugendi.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2018 FikraPevu.com