Connect with us

Uchambuzi

Humphrey Polepole aache dharau kwa Watanzania

Published

on

Humphrey Polepole, Katibu wa Halmashauri Kuu ya Chama cha Mapinduzi (CCM) Itikadi na Uenezi, anawadharau Watanzania.

Anabeza uwezo wao wa kufikiri, anadhani yeye anajua zaidi pengine kuliko Watanzania wengi, na pengine anajiona kuwa ni msomi wa hali ya juu.

Kazi za Idara ya Itikadi na Uenezi, kwa mujibu wa Katiba ya CCM zipo sita, zimeainishwa, zinasomeka kwa Kiswahili na zinajulikana wazi.

Ya kwanza, kushughulikia masuala ya msingi ya Itikadi na Sera za CCM.

Ya pili, ni kueneza na kufafanua Itikadi na Sera za CCM.

Ya tatu, kupanga na kusimamia Mafunzo na Maandalizi ya Makada na Wanachama.

Ya nne, Kusimamia Vyombo vya Habari vya Chama, Mawasiliano na Uhamasishaji wa Umma kwa jumla.

Kazi ya Tano ni kuongoza na kusimamia maandalizi ya Sera, Programu na Ilani za Uchaguzi za CCM.

Ya Mwisho inayotajwa kwa mujibu wa katiba hiyo ni Kusimamia Utafiti, Maktaba na Nyaraka za Chama.

Tunafahamu kuwa Polepole anafahamu kusoma na kuandika, hivyo hizi kazi sita tu zilizoainishwa kwenye idara yake haziwezi kumchanganya akaanza kusema mengine yasiyomhusu.

Imeshangaza tangu Polepole achaguliwe kushika wadhifa huo ameanza kufanya majukumu ya idara zingine ambazo hata zipo nje ya CCM, kuna idara ambazo ni za serikali kabisa na zina upekee wa aina yake.

 Januari 17, 2017 waandishi wa habari waliitwa Ofisi Ndogo ya Makao Makuu ya CCM Lumumba jijini Dar es Salaam kumsikiliza Polepole, walipofika alizungumzia hali ya chakula na utaratibu wa kutangaza njaa nchini.

Polepole, si Waziri wa Kilimo, Mifugo na Uvuvi. Waziri mweye dhamana ndiye anaweza kuzungumzia suala la njaa.

Huyu Polepole hii kazi amejipachika kwa sababu ya nini? Anamdharau Waziri aliyepewa dhamana ya jambo hilo kwamba hawezi, yeye ndiye anaweza zaidi kwa hiyo amsemee?

Kazi ya kuzungumzia masuala ya chakula haijaainishwa kwenye kazi sita za Idara ya Itikadi na Uenezi iliyopo kwenye Katiba ya CCM. Polepole anadhani anawafurahisha Watanzania wanaojua wajibu wake anapowadanganya pia kwa kuzungumzia yale yasiyomhusu?

Cha kushangaza zaidi, kinachoonyesha pengine dharau kuzidi, Polepole amejitosa kuzungumzia suala la vyeti vya Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, Paul Makonda.

Akizungumza katika kipindi cha Kinagaubaga, kinachorushwa na Shirika la Utangazaji la Ujerumani (DW) tarehe 14 Machi 2017, Polepole amenukuliwa akisema utaratibu utafuatwa wa kumwajibisha Makonda.

“Ninyi hamkujua kama tutawachukulia watu hatua, Serikali ina utaratibu wake, Bunge lina utaratibu wake na Chama kina utaratibu wake. Tunao utaratibu tunaufuata, wananchi wawe na subira.

"Wananchi wawe na subira, ninafahamu wananchi wana subira sana, wasubiri mamlaka za viongozi, hawa wote waliokosea, mchakato wa haki ufanyike na hatimaye tutaona matunda yake,” ndivyo alivyokaririwa akisema.

Tangu lini suala la vyeti bandia limekuwa kati ya masuala ya kushughulikiwa na Idara ya Itikadi na Uenezi ya CCM?

Polepole, hafanyi kazi Baraza la Mitihani, wala si Waziri wa Nchi Ofisi ya Rais Menejimenti ya Utumishi wa Umma, masuala ya kughushi vyeti ni jinai inayopaswa kuzungumzwa na polisi. Kwanini Polepole anadharau Watanzania na kuwaeleza masuala ambayo hayapo kwenye idara yake?

Hata Biblia inaonya, “Ukitumwa kadha, usitende kadha wa kadha”.

Polepole asidhani sababu anaweza kuita waandishi wa habari, au kuhojiwa na vyombo vya habari ndiyo sehemu ya kujipa mamlaka ya mambo yote hata yasiyomhusu, ambayo hayapo kwenye idara yake.

Aangalie kazi za Katibu wa Itikadi na Uenezi wa CCM ni zipi. Masuala ya njaa, au kughushi vyeti na uwajibikaji wake aachie mamlaka husika, asionekane anawadharau Watanzania.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamii

Utata, nadharia iliyojificha kwenye Hati, kero za Muungano wa Tanzania

Published

on

Leo watanzania kutoka nchi mbili za Zanzibar na Tanzania Bara wanaungano kusherehekea miaka 54 ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ulioasisiwa April 26, 1964 na viongozi wawili wa kitaifa; Mwalimu Julius Nyerere na Sheikh Aman Abeid Karume.

Maadhimisho hayo yanafanyika pale mjini Dodoma, makao makuu ya nchi  na mgeni rasmi ni rais John Magufuli ambapo ataambatana na viongozi mbalimbali waandamizi katika kutathmini mafanikio na changamoto za muungano.

Lakini Muungano bado una kero ambazo hazitafutiwa ufumbuzi licha ya kuwepo mijadala mbalimbali inayonuia kuimarisha Muungano.

Akiwasilisha Mada yake kuhusu Muungano kule Wete- Pemba mwaka 2012, Profesa Abdul Sherrif wa Baraza la Katiba la Zanzibar katika Mjadala wa Katiba Mpya, alizungumza mambo mengi ambayo ndiyo kiini cha kero zisizokwisha za muungano wa nchi hizi mbili.

Jambo mojawapo ni hati ya Muungano ambayo inasimama kama katiba ya muungano ambayo bado inaleta changamoto katika uimarishaji wa Jamhuri.

Prof. Sherrif katika mada yake alieleza kuwa, “katika Hati ya Muungano, kitu kilichofanyika ni kwamba, jina la Serikali ya Tanganyika likabadilishwa na kupewa jina la Muungano wa Jamhuri ya Tanganyika na Jamhuri ya Watu wa Zanzibar. Baadae ikabidilishwa kuwa Tanzania, na kutaka kuufuta kabisa utaifa wa Zanzibar. Wako wanaosema kuwa hiyo haikuwa sawa. Hata Katiba ya Tanganyika ikatumika, baada ya kurekebisha mambo machache tu, kama kubadilisha jina na bendera.

SMZ (Serikali ya Mapinduzi Zanzibar) ikabakia, lakini madaraka 11 ya serikali hiyo yalihamishwa na kupelekwa kwenye Serikali ya Muungano. Sasa, tukiweka serikali 2 hizi katika mizani, zitakuwa hazina usawa tena, kwa sababu Serikali ya Muungano sasa imekusanya madaraka yote ya Tanganyika na mambo 11 ya Zanzibar.

Mambo haya 11 ya Muungano si yote yana sura ya kimataifa, bali yanahusu mambo mengi ya uchumi wa ndani. Biashara ya Nje ni katika mambo hayo ya Muungano, lakini uchumi wetu wakati ule ulikuwa unategemea sana uuzaji wa karafuu nchi za nje. Hali kadhalika, Kodi ya Mapato na Ushuru wa Bidhaa yote haya yamehodhiwa na Serikali ya Muungano, na SMZ inapewa ruzuku ya aslimia nne nukta tano (4.5%) tu.

Vilevile, SMZ inakosa madaraka juu ya biashara na kodi, hivyo inakosa uwezo wa kupanga uchumi wa nchi moja kwa moja. SMZ imeachiwa kazi ya kuendesha serikali bila kupewa nyenzo ya fedha. Kwa hivyo, hata mgawanyo wa madaraka haukuwa wa usawa.

Hati ya Muungano ni mkataba wa kimataifa kama unavyojulikana katika sheria ya kimataifa, na haiwezi kubadilishwa kila mara. Iligawana madaraka kati ya SMZ iliobakia na mambo yote yasiokuwa ya Muungano, na Serikali ya Muungano iliokuwa na madaraka yote ya Tanganyika yasiyo ya Muungano, na Mambo 11 ya Muungano ya Tanganyika na ya Zanzibar.

Mwalimu Julius Nyerere na Sheikh Abeid Karume wakiweka saini kwenye hati ya Muungano mwaka 1964. 

Lakini mambo hayakuishia hapo. Kila mwaka au miaka 2, madaraka mengine ya Zanzibar yalikuwa yananyakuliwa na kufanywa Mambo ya Muungano, haya ni pamoja na sarafu (1965), mafuta na gesi (1968)-hili limerudishwa mikononi mwa SMZ, na hata Baraza la Mitihani (1973).

Mpaka sasa, mambo mengine 11 yamehamishwa kutoka katika madaraka ya SMZ na kupelekwa Dodoma – wengine wanasema mambo haya ni 22. Maana yake ni kwamba ile mizani iliyoinama sana baada ya kuundwa Muungano, basi sasa imelala chini kabisa.

Hapa tunapaswa tujiulize swali, je hii ilikuwa ni halali? Hapa hatuna budi kumnukuu Prof. Shivji, mwanasheria aliyebobea katika sheria ya katiba. Huyu sio Mzanzibari lakini ni Mtanganyika; yeye si adui wa Mwalimu Nyerere bali ni mpenzi wa mawazo ya Mw Nyerere.

Mwaka wa 1990 alitoa hotuba yake muhimu sana kama tunataka kufahamu chanzo na sababu za ‘Kero za Muungano’:

Alieleza kwamba sehemu ya Hati ya Muungano inayotaja mambo 11 ya Muungano, ndiyo iliyogawana madaraka kati ya serikali mbili, na kwa hivyo haiwezi kubadilishwa bila kuvuruga muundo mzima wa Muungano.

Na anaendelea kusema kwamba, si Bunge wala Baraza la Wawakilishi, kwa kila mmoja peke yake, hawana madaraka ya kubadilisha sehemu hii ya Hati ya Muungano. Kwa hivyo, Bunge kubadilisha sehemu hii, kama ilivyofanya mara 11, ni kuzidisha madaraka yake, na kuipokonya Zanzibar. Huu ni ‘unyang’anyaji na ubomoaji wa mfumo halisi wa Muungano.’ Mwisho wake SMZ itabakia na kete tupu.

Prof Shivji anamalizia kwa kusema kwamba, mabadiliko yote yaliyofanyiwa sehemu hii ya Hati ya Muungano ni ‘haramu na batili.’

Kwa bahati mbaya, Serikali ya Tanzania hawakujali onyo la Profesa Shivji, baada ya miaka miwili tu, waliporejesha mfumo wa vyama vingi, wakaendelea na mtindo wao wa kawaida. Wakachukuwa fursa ya kumnyima Rais wa Zanzibar, anaechaguliwa na watu wa Zanzibar, nafasi yake kama Makamo wa Rais wa Tanzania, iliyotajwa katika Hati ya Muungano.

Yeye alikuwa kiungo muhimu kati ya SMZ na Serikali ya Muungano. Sheria hii ilipitishwa na Bunge bila kuhitaji kura ya Theluthi Mbili (2/3) kwa pande zote mbili. Wabunge wengi wa Zanzibar waliogopa kupinga msimamo wa chama tawala.

Mwalimu Nyerere akichanganya udongo wa Tanzania Bara na Tanganyika kuashiria muungano nchi mbili

Baadaye tu wakazinduka na wakaamua kumuingiza Rais wa Zanzibar kama Waziri bila Kazi Maalum katika Baraza la Mawaziri la Tanzania, ambayo ni kumvunjiya heshima yake. Badala yake, wakaleta mfumo wa Makamo Mwenza anaechaguliwa na Watanzania wote, na anatakiwa awashughulikie Watanzania wote, lakini hana nafasi katika SMZ.

Kwa ufupi, ongezeko la Mambo ya Muungano baada ya 1964, na kumuondosha Rais wa Zanzibar kutoka nafasi yake ya Makamo wa Rais wa Tanzania, yamevuruga kabisa muundo wa Muungano. Vilevile, yamevunja Hati ya Muungano, ambayo ilikuwa mkataba wa kimataifa kati ya Tanganyika na Zanzibar.

Hati ya Muungano ndio Katiba Mama ya Tanzania. Kwa kiasi kikubwa, mambo yaliofanyika baada 1964 kwa makusudi hayakutaka kuheshimu makubaliano kati ya Marehemu Mzee Karume na Mw. Nyerere, na kuheshimu utaifa wa Zanzibar. Sasa, hata Jaji Mkuu (wa wakati huo) na Waziri Mkuu wanathubutu kusema Zanzibar si nchi.”

Huo ndio ulikuwa mtazamo wa Prof. Sherrif kuhusu hati na kero za Muungano na jinsi unavyoleta changamoto kwa nchi zote mbili.

 

Nini Kifanyike

Wadau mbalimbali wameitaka serikali ya Jamhuri kuzileta nchi zote mbili pamoja na kujadili kwa kina mambo yenye changamoto ili kuhakikisha kunakuwa na usawa katika utekelezaji wa matakwa ya hati ya Muungano na Katiba ya nchi.

Mbunge wa Temeke, Maulid Mtolea, akiwa bungeni hivi karibu alisema, “Nawapongeza wazanzibar kwa umoja wao wa kuipigania Zanzibar yao bila kuzingatia wanatokea upande upi wa kisiasa, ndio maana wenzetu wanafanikiwa. Watu wanahisi Tanzania bara hakuna kero za Muungano lakini ukweli ni kwamba kero za upande huo hazina pa kwenda, hazina wa kuzisemea.’

Alisema ili muungano udumu na kuwa imara kuna umuhimu wa kupunguza manung’uniko kwa kujadiliana na kutafuta ufumbuzi wa kero zilizopo.

“Kuwafurahisha watanzania bara siyo kuwabana wazanzibar, ni kuwaacha watanzania bara nao waseme,” alisema Mtolea.

Kwa upande wake, Mkurugenzi wa Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu, Dkt. Hellen Kijo Bisimba amesema watanzania wakubali kuwa kero zipo na watafute njia mbadala za kuzitatua ili matunda ya muungano yaonekane dhahiri kwa pande zote mbili.

“Huu muungano ni muhimu na inasemekana ni wa tofauti sana na wa aina yake na unahitaji kulindwa lakini hautalindika kama tusipokubali kukaa chini na kuuzungumzia na kuona zile tunaziita kero zinachukuliwa na kufanyiwa ufumbuzi,” ameshauri Dkt. Hellen.

Akizungumza kwa niaba ya serikali, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Makamu wa Raisi (Muungano na Mazingira), January Makamba amesema kero zilizopo hazitaweza kuyumbisha muungano na wataendelea kutafuta mbinu mbalimbali kuhakikisha unadumu daima.

“Hakuna changamoto yoyote inayoweza kutufarakanisha, kutenganisha wala kuturudisha nyuma…kwa watu wote na pande zote za Muungano. Mjadala sio uhalali wa Muungano bali mbinu za uimarishaji,” alibainisha Makamba.

Continue Reading

Sayansi na Teknolojia

Mitandao ya Kijamii inavyowanyima usingizi viongozi Afrika Mashariki

Published

on

Licha matumizi ya intaneti kuongezeka katika ukanda wa Afrika Mashariki, watumiaji wa mitandao ya kijamii hawatafaidika na huduma hiyo kutokana vikwazo vya kisheria vilivyowekwa na serikali za nchi zao.

Ripoti ya Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA) ya mpaka Desemba 2017 imeonesha kuwa idadi ya watumiaji wa intaneti imeongezeka kufikia watu milioni 23 ambayo ni sawa na asilimia 45 ya Watanzania wote. Kwa upande wa Uganda matumizi hayo yamefikia asilimia 22.

Hivi karibuni marais wa nchi za Uganda, Yoweri Museveni na Tanzania, John Magufuli wamenukuliwa wakitoa kauli ambazo zinaashiria kuminya uhuru wa kujieleza na kutoa maoni unaofanywa na watumiaji wa majukwaa na mitandao ya kijamii.

Kwa nyakati tofauti marais hao wawili ambao ni sehemu ya Jumuiya ya Afrika Mashariki wamekuwa wakidai kuwa uhuru wa watu umevuka mipaka na kuna haja ya kudhibiti matumizi ya mitandao ya kijamii ili kuhakikisha usalama wa mataifa yao.

Lakini wachambuzi wa masuala ya kisiasa wanasema udhibiti huo wa mitandao ni kuwanyamazisha wananchi ambao wamekuwa na muamko wa kuhoji, kukosoa mwenendo wa viongozi wa serikali ambao wanapaswa kuwajibika kwa wapiga kura kwa kutoa huduma bora za kijamii.

Rais Yoweri Museveni (kushoto)  akiwa na rais John Magufuli (kulia) katika moja ya shughuli za kiserikali jijini Arusha

 

Nini kinaendelea Uganda…

Serikali ya Uganda imesema kuanzia Julai mwaka huu itawatoza kodi ya sh. 200 za Uganda wateja wa kampuni za simu wanaotumia mitandao ya kijamii ya WhatsApp, Viber, Twitter na Skype ili kukabiliana na ‘umbea’ unaoendelea katika mitandao hiyo.

Hatua hiyo imekuja baada ya rais Yoweri Mseveni kuiandikia barua ofisi ya Hazina, Machi, 2018 akielezea jinsi mijadala isiyo na tija kama ‘umbea’ inavyolikosesha taifa lake mapato na muda wa uzalishaji mali.

Ikiwa ni sehemu ya kodi mpya, makampuni ya simu yanayotoa huduma ya vifurushi vya intaneti yatawajibika kuwa na takwimu za wateja wao  wanaotumia intaneti ili kuhakikisha kila mtumiaji analipa  kodi ya ongezeko la thamani.

Waziri wa Fedha wa nchi hiyo, Matia Kasaija tayari ameanza mchakato wa kuifanyia marekebisho Sheria ya Kodi ya mwaka 2014 na mswada umepelekwa bungeni kwa mapitio baada ya kupitishwa na Baraza la Mawaziri.

Akihojiwa na wanahabari, Waziri Kasaija alisema kodi itakayotozwa kwa watumiaji wa mitandao ya kijamii itasaidia kuimarisha usalama wa taifa na kuongeza uzalishaji wa umeme. “Kodi hii itasaidia kuimarisha usalama wa nchi na kuongeza umeme ambao nyinyi watu mtatumia kufurahia zaidi mitandao ya kijamii.”

Kawaida, watumiaji wa mitandao ya kijamii hununua vifurushi vya intaneti kupitia simu lakini bado haijafahamika wazi jinsi serikali itakavyokata kodi hiyo kwa watumiaji hao au namna watakavyoweza kujua watu walioingia kwenye mitandao kama Facebook na Twitter. Kimsingi kila mtu mwenye simu ya mkononi inayotumia intaneti atatozwa kodi.

Mabadiliko hayo yamewashangaza watu wengi hasa watumiaji wa teknolojia ya mawasiliano ikizingatiwa kuwa  upatikanaji wa intaneti nchini humo ni wa asilimia 22 na ziko juhudi mbalimbali za kukuza teknolojia ya mawasiliano.

Wengine wakihitimisha kuwa ni mkakati wa kuwanyamazisha wakosoaji wa rais Museveni ambaye anakusudia kufanya mabadiliko ya sheria ili kumruhusu kugombea tena nafasi ya urais baada ya muda wake wa kukaa madarakani kumalizika.

Siyo mara ya kwanza kwa viongozi wa Uganda kuweka mikakati ya kisheria inayokusudia kudhibiti uhuru wa kujieleza. Februari, 2016 wakati wa uchaguzi mkuus, serikali ilizima mitandao ya Facebook na Twitter sambamba kuzuia huduma za kifedha kwa njia ya mtandao. Baada ya uchaguzi mitandao iliendelea kufanya kazi kama kawaida.

Miezi michache baadaye serikali ilinunu mtambo kubaini maudhui ya picha za ngono (pornography detecting machine) yenye thamani ya Dola za Marekani 88,000 kwa lengo la kulinda maadili na tunu za taifa.

June mwaka jana, Kituo cha Habari cha Uganda kilitangaza kuwa kimeanzisha kitengo maalum cha kupitia wasifu wa watumiaji wa mitandao ya kijamii ili kubaini mabandiko yenye maudhui ya ukosoaji. Mwezi uliofuata wa Julai, gazeti la Daily Monitor liliripoti kuwa serikali imeomba usaidizi kutoka China katika utekelezaji wa mpango kazi wa usalama mtandaoni ambao unalenga kusimamia na kuzuia matumizi mabaya ya mitandao ya kijamii.

 

Tanzania nayo haiko nyuma

Hatua inazochukua Uganda hazitofautiani sana na za Tanzania. Tumesikia matamko na kauli mbalimbali za viongozi wa serikali wakilalamikia uhuru wa uliovuka mipaka wa mitandao ya kijamii.

Aprili 21, mwaka huu, rais John Magufuli alijitokeza kwenye runinga wakati akiwaapisha Majaji 10 wa mahakama, ambapo alisema uhuru wa watumiaji wa mitandao kijamii umevuka mipaka na watu wanatumia uhuru huo kupotosha baadhi ya mambo yanayofanywa na serikali yake.

“Kuna ugonjwa tumeupata Tanzania wa kufikiri kila kinachoandikwa kwenye mitandao ni cha ukweli. Sasa sifahamu huu ugonjwa umetoka wapi? Lakini ni kwasababu hii mitandao hatuicontrol (hatuisimamii) sisi, wako huko wenye mitandao yao, wao interest (maslahi) yao ni kutengeneza biashara hawajali madhara mtakayoyapata.” Alinukuliwa rais Magufuli.

Kauli ya rais imekuja wakati kukiwa na mjadala mpana wa Ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za serikali ya mwaka 2017 ambayo inaonyesha kuwa trilioni 1.5 hazijulikani zimetumikaje.

Licha ya rais kukerwa na uhuru wa kujieleza na kutoa maoni ambao unatambulika na katiba ya nchi na mikataba ya kimataifa, Tanzania ilipitisha Sheria ya Maudhui ya Mtandaoni ya Mwaka 2015 ambayo imewatia hatiani baadhi ya watu kwa makosa mbalimbali ikiwemo ‘uchochezi’.

Ili kuipa nguvu sheria hiyo, mapema mwaka huu serikali imepitisha Kanuni Mpya za Maudhui ya Mtandaoni za mwaka 2018 ambapo katika kifungu cha 4 kinawataka wamiliki wa blogu, tovuti, majukwaa, radio na runinga za mtandaoni kujisajili ili wapate leseni za kuendesha shughuli zao.

Waliopewa mamlaka ya kusimamia maudhui ya mtandaoni ambao ni Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA) watakuwa na uwezo wa kuwalazimisha wamiliki wa blogu au tovuti kuondoa maudhui yanayodhaniwa kuwa hayafai ndani ya saa 12 na kama hawajatimiza maagizo hayo wanaweza kulipa fidia isiyopungua milioni tano  au kifungo kisichopungua mwaka mmoja jela.

Akizungumza Septemba 28, 2016 wakati wa uzinduzi wa ndege mbili aina ya Bombadier Q400 katika uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere, rais Magufuli alinukuliwa akisema, “Natamani siku moja malaika washuke waizime hii mitandao yote ili baada ya mwaka mzima itakapokuja kufukunga wakute sisi tumeisha tengeneza Tanzania yetu mpya.”

Continue Reading

Jukwaa la Maisha

GREENLAND: Ulevi, ukosefu wa usingizi unavyochochea watu kujiua

Published

on

Matukio ya watu kujiua yameendelea kushamiri katika maeneo mbalimbali nchini. Watu ambao wanaondoa uhai wao kwa kunywa sumu, kujinyonga au kujirusha kwenye majengo marefu, sio mambo mageni tena. Zipo sababu mbalimbali ambazo zinawasukuma watu kujiua ikiwemo mabadiliko ya mfumo wa maisha.

Lakini umewahi kujiuliza ni nchi gani inayoongoza kwa watu kujiua? Greenland inatajwa kuwa nchi ya kwanza yenye viwango vikubwa vya watu wanaojiua duniani.

Kimsingi Greenland sio nchi. Bado inachukuliwa kama sehemu ya Ufalme wa Denmark. Hata hivyo, katika siku za karibuni, Greenland imetambuliwa kama ‘nchi huru’, ikiwa na maana kuwa inafanya kazi kama Taifa huru katika maeneo mengi lakini sio katika mambo yote.

Greenland haitambuliki kama nchi rasmi, na huwezi kuiona kwenye orodha ya nchi zenye viwango vikubwa vya kujiua, lakini kiuhalisia inaongoza duniani kwa matukio hayo. Kwenye orodha hiyo, Guyana inatajwa kuwa katika nafasi ya kwanza, kwa wastani watu 44.2 kati ya 100,000. Ikiwa ina maana kuwa kati ya watu 100,000 wa nchi hiyo 44 hujiua kila mwaka.

Hata hivyo, nchini Greenland hali ni mbaya zaidi. Kulingana na ripoti za kuanzia mwaka 1985 hadi 2012, wastani wa  viwango vya kujiua katika nchi hiyo ulikuwa watu 83 kati ya 100,000, ambapo ni karibu mara mbili zaidi ya Guyana.

                                      Polisi wakibeba mwili wa mtu aliyejiua

Greenland imeziacha kwa mbali nchi zote duniani katika matukio makubwa ya watu wake kujiua, na matukio haya hayapungui badala yake yanaongezeka kila mwaka. Kwa kawaida, lazima kuna tatizo ambalo linasababisha hali hiyo kutokea.

Kwa haraka haraka utakuwa na maswali mengi ya kutaka kufahamu kwanini wakazi wa Greenland wanashawishika kuondoa uhai wa maisha yao kwa kiasi hicho. Watu wengi katika nchi hiyo wana kipato kizuri na uhakika wa kupata pensheni nzuri kabla na baada ya kustaafu.

Lakini bado asilimia 20 ya wakazi wa Greenland wamewahi kuthubutu kujiua angalau mara moja katika maisha yao. Hiyo ina maana kuwa watu 2 kati ya 10 wana uwezekano mkubwa wa kujiua.

Swali la kujiuliza ni kwamba nani alaumiwe kwa matukio ya kujiua nchini Greenland? Jibu ni wananchi wenyewe wa Greenland kutokana na sababu zifuatazo:

 Ulevi

Kwa tafsiri nyepesi neno ‘Greenland’ ni ardhi yenye uoto wa kijani. Lakini Greenland tunayoizungumzia hapa haina sifa hizo. Hali ya hewa ya nchi hiyo ni ya baridi nyingi. Sehemu kubwa imefunikwa na barafu na kuzuia mimea kuota.

Kulingana na historia ya nchi hiyo, alikuwepo mtu mmoja maarufu ajulikanaye kama Viking Erik ambaye alilipa jina eneo hilo ‘Greenland’ (ardhi ya kijani). Alifanya hivyo ili kumshawishi mwenzake kuungana naye ili waanzishe makazi katika nchi hiyo.

Ili kufanikisha hazima yake, alichagua jina la ‘Green’land, japokuwa kulikuwa hakuna kitu kama hicho katika nchi hiyo.

Wakati wa majira ya joto, wastani wa jotoridi katika nchi hiyo huwa kati ya juzi joto 0 hadi 10 (10C). Wakati wa majira ya baridi (winter), jotoridi hushuka hadi juzi joto sifuri (0C). Nachelea kusema, Greenland ni kama kisiwa kilichofunikwa kwa barafu.

                       Barafu imefunika sehemu kubwa ya nchi ya Greenland

Ukweli ni kwamba, watu wanaoishi kwenye miji yenye baridi wanaowezekano mkubwa wa kuathirika na ulevi.  Watafiti wanaeleza kuwa kuna uhusiano wa moja kwa moja kati ya idadi ya watu wanaojiua na matumizi ya pombe.

Matumizi ya pombe ni tatizo kubwa la kijamii nchini Greenland. Pombe inasimama kama chanzo kikubwa cha ugomvi wa kifamilia, udhalilishaji wa kingono, ukosefu wa ajira, jambo linalochangia janga kubwa la kujiua katika nchi hiyo.

Ukosefu wa usingizi

Sehemu kubwa ya Greenland iko kwenye eneo la juu kabisa la nchi za Kaskazini, ambazo zinapata kipindi kimoja cha baridi. Pia inapata kipindi kimoja cha joto ambapo jua halipotei (sunset).

Katika eneo hilo la juu kabisa la Kaskazini mwa dunia, nchi zake nyingine zinatawaliwa na vipindi vingi vya baridi na giza hata wakati wa mchana na wakati wa majira ya joto, jua haliondoki angani.

Katika eneo hilo, kuna siku 120 katika mwaka ambapo jua halitui (sun never set), siku 108 katika mwaka jua halichomozi, na siku 137 tu ndiyo hupata mwanga na giza.

Unaweza kufikiri kwamba watu wanaweza kujiua kwasababu hakuna ishara ya jua wakati wa mchana hasa majira ya baridi, lakini la kushangaza ni kwamba tafiti zinaeleza kuwa matukio mengi ya kujiua yanatokea wakati wa majira ya joto.

Wataalamu wanasema wakati wa joto, watu hawapati usingizi wa uhakika jambo linalowaletea msongo wa mawazo na mkazo. Zaidi ya hapo, ukosefu kabisa wa giza unaweza kuathiri mwili wa binadamu na kutengeneza homoni ya ‘serotonin’ ambayo ni mahususi kusawazisha hali na hisia.

Swali la kujiuliza ni rahisi kwa kiasi gani akili zetu zinaweza zikabadilisha mfumo wa kupata usingizi kulingana na hali ya hewa? Hata hivyo sababu zote mbili – ulevi na ukosefu wa usingizi hazichukuliwi kama sababu zenye nguvu.

Kujiua halikuwa tatizo la siku zote nchini Greenland. Matukio ya kujiua yalikuwa machache katika miaka ya 1950. Baada ya kuingia miaka ya 1960, idadi ya matukio ya kujiua iliongezeka maradufu. Sababu za asili kama hali ya hewa zisingeweza kusababisha ongezeko hilo. Lakini zipo sababu zingine…

Uhamiaji na utengano

Greenland haina wakazi wengi ukilinganisha na nchi nyingine duniani. Japokuwa ni miongoni mwa visiwa vikubwa duniani ina wakazi wapatao 56,400 na 16,000 kati ya hao wanaishi katika mji mkuu wa Nuuk. Wakazi wengine wanaishi pembezoni mwa jiji hilo na wengine kwenye vijiji vya mbali ambapo vijiji vingine vina wakazi wasiozidi 50.

                            Makazi ya watu wa mji wa Nuuk, Greenland

Mnamo 1960, Greenland iliamua kutoendelea kuvisaidia vijiji vya mbali. Vijiji hivyo vilikuwa mbali na makao makuu ya Serikali na ikawa vigumu kwa wakazi wake kupata huduma muhimu za kijamii. Watu waliokuwa tayari kuondoka kwenye vijiji hivyo walipelekwa mjini ili kupata makazi na huduma za kijamii.

Lakini watu wengine walikataa kuondoka na kuamua kubaki katika vijiji hivyo. Walitaka kuendelea kulinda utambulisho na nyumba za waasisi wa kabila la Inuit. Kwa bahati mbaya, hawakuwa na chaguo tena zaidi ya kuondoka na kuungana na wenzao waliopo mjini.

Wakazi wa mjini hasa mji mkuu wa Nuuk wanawaona watu hao wanaohamia katika miji yao kama wakimbizi na wakati mwingine wanawatenga katika shughuli muhimu za kiuchumi na  kijamii. Kutokana na kadhia hiyo, wale wanatajwa kuwa ni wakimbizi hujiua kwasababu ya kutengwa na kunyimwa haki za msingi za kuishi.

Hata hivyo, Serikali ya Greenland imechukua hatua mbalimbali kupambana na janga hilo kwa kutengeneza miundombinu ya simu za mkononi kuongeza mawasiliano na kutoa ushauri kwa watu wenye hatari ya kujiua kuendelea na maisha.

Continue Reading

Must Read

Copyright © 2018 FikraPevu.com