Connect with us

Afya

Agenda ya wazee Tanzania imetupwa kapuni, afya zao hatarini

Published

on

 

SERA ya Taifa ya Wazee Tanzania (2003), inaeleza kwamba ‘mzee’ ni mtu mwenye umri wa miaka 60 na zaidi. Zaidi ya hapo, Sensa ya Taifa ya mwaka 2012 inaonyesha kwamba asilimia 5.6 ya watu nchini Tanzania ni wazee ambao asilimia kubwa wako katika mikoa ya Kilimanjaro, Mtwara, Lindi na Pwani ambapo asilimia ndogo zaidi wapo katika mikoa ya Dar es Salaam na Mjini Magharibi.

Kutokana na takwimu za dunia, inaonyesha ya kuwa bado Tanzania ina idadi ndogo ya wazee kwani kati ya nchi 96 duniani zenye wazee wengi Tanzania ni nchi ya 92.

Japo takwimu hizi zinaonyesha kuwa Tanzania ina idadi ndogo ya wazee lakini bado wazee hao wameshindwa kuhudumiwa ipasavyo. Wazee hawa waliotumikia taifa hili kwa nyakati na nyanja tofauti ndio wamechangia maendeleo kwa kiasi kikubwa lakini baada ya hapo hatuwakumbuki tena kama sehemu muhimu ya taifa.

 

Nimekuwa nikijiuliza kila mara nikutanapo na wazee wetu hawa je, kuna dhamira ya dhati ya serikali na wananchi kwa ujumla kuwajali na kuwatunza wazee hawa? Au tumebaki tukibabaisha tu bila mipango yoyote ya dhati na kulifanya swala la wazee kuwa la kisisasa zaidi?

Wazee wetu Tanzania kila siku utasikia malalamiko yao ni yale yale kuanzia umaskini, kukosa lishe bora, matibabu, malazi mabovu, madai yao ya pensheni na matatizo mengine mengi.

Wazee wengi wa Tanzania ambao hawana uwezo wa kifedha ama wale wanaokosa familia bora zinazowajali wamegeuka ombaomba mijini, vijijini ama kwenye vituo vilivyotengwa kwa ajili ya kuwatunza wazee hao.

Mbaya zaidi, wazee hawa wanaoishi katika vituo vilivyotengwa ndio wanazidi kuteseka maradufu, kwa sababu nyumba na mazingira ni mabaya kupita kiasi, hawana mavazi nadhifu, chakula na matibabu ya shida wamebaki kutegemea hisani za watu mbalimbali.

Hivi karibuni mke wa Rais Janeth Magufuli alitembelea katika makazi ya wazee yaliyotengwa jijini Dar es Salaam na kujionea hali halisi ya wazee hao na kutoa msaada wa vyakula mbalimbali.

Hii bila shaka ilikuwa ni jitihada nzuri kuonyesha ni jukumu letu sote kuwajali wazee wetu ila swali la kujiuliza hisani hii kwa wazee itaendelea hadi lini? Kwanini tusiweke mpango imara utakao hakikisha wazee hawa wanapata chakula kwa uhakika badala ya kusubiri wasamaria wema?

Katika makala zangu mbalimbali nimekuwa nikigusia vile ambavyo ubepari (capitalism) unavyodhoofisha umoja (unity) na kuchochea ubinafsi (individualism) na hii ni kwa sababu penye umoja madhubuti siyo rahisi kuwatawala na kuwanyonya watu unavyotaka.

Na hili wengi wengi wetu tumeshindwa kuliona kama ni tatizo kwani tunadhani hizi dhana zinazoletwa na ubepari kama utanda-wizi na uwekezaji ambazo zote huchochea ubinafsi tunaziona kwamba ndio usasa. Tumeachana na tamaduni zetu kujali jamii zetu tukidhani huo ni ukale na maendeleo ni kila mtu kujijali mwenyewe na kusahau kuwa umoja ni nguvu na utengano ni udhaifu.

Udhaifu huu ndio unazidi kutudidimiza na kutuacha wanyonge pale ambapo ubepari unazidi kushamiri. Leo hii ardhi zetu zinaporwa na wawekezaji tunabaki na ardhi chache tena isiyo na rutuba, mwishowe tunaanza kupigana wenyewe kwa wenyewe bila kuona chanzo halisi cha matatizo yetu na kudhani jirani yako ndiye mbaya.

Katika suala la wazee na changamoto wanazopata ni matokeo ya uchumi wa soko huria kwa sababu hivi sasa hatuoni kama ni jukumu letu sote kama serikali na wananchi kuwajali bali tunafikiri ni jukumu la mtu mwingine. Mpaka sasa matatizo ya wazee yanakosa ufumbuzi ilhali wakiendelea kuteseka.

Kutokana na ongezeko la wazee pamoja na mahitaji yao, Sera ya Taifa ya Wazee (2003) ilitungwa ikiwa na malengo yafuatayo: Kuwatambua wazee kama rasilimali muhimu katika maendeleo ya Taifa letu, Kuwashirikisha wazee katika maamuzi muhimu yanayowahusu wao na taifa kwa ujumla, Kuwashirikisha wazee katika uzalishaji mali na hivyo kuondoa umasikini miongoni mwao, Kuboresha huduma zinazotolewa kwa wazee, Kutoa ulinzi wa kisheria kwa wazee kama kundi maalum, Kuwaelimisha vijana kuhusu masuala ya uzee na kuzeeka na kuwajengea uwezo wa kufanya maandalizi ya maisha kuelekea uzeeni.

Ukitizama malengo hayo yote hapo juu ni mazuri sana na yangesaidia kwa kiasi kikubwa wazee wetu kuishi katika maisha bora na yenye staha. Lakini, sera hii inakosa nguvu ya kuyatekeleza haya yote kwani mpaka sasa haijatungiwa sheria itakayoipa nguvu ya kutumika ipasavyo.

Inakuwaje mpaka sasa ni mwaka wa 13 tangu sera itungwe na hakuna sheria yake? Kuna nia ya dhati ya kuwasaidia wazee hawa kweli au ndiyo wamebaki kuwa mtaji wa siasa tu? Au tunasubiri msukumo kutoka kwa mabepari ndipo tutunge sheria ya wazee?

Mbona kwenye gesi mswada wa sheria ulikwenda kwa kasi ya ajabu mpaka sheria ikapatikana, inakuwaje mpaka leo sera ya taifa ya wazee haina sheria au kwa sababu huku hakuna ulaji? Nadhani hili ni jipu lingine linalohitajika kutumbuliwa kwani wazee hawa wanakosa mahitaji muhimu.

Katika awamu hii ya tano ya Rais John Pombe Magufuli tuombe kuwe na dhamira ya dhati kuwasaidia wazee hawa ili waache kuishi kwa hisani ya wasamaria wema kwani kwa hali ilivyo sasa bila ya wasamaria wema wazee hawa wanazidi kutaabika.

Ni muda muafaka sasa sheria ya taifa ya wazee ipatikane ili iweze kuhimiza huduma bora za wazee zipatikane kwa mujibu wa sheria na dhana ya kutoa misaada kwa wazee ikome bali ijulikane ni jukumu letu sote kisheria kuwahudumia wazee hao kwa kupitia kodi za wananchi ziweze kuwatunza wazee hao kwenye mambo yote muhimu kuanzia chakula, afya, mavazi, malazi na mengine mengi.

Ukitizama kwa ukaribu makazi wanayoishi wazee hayo yanatia huruma sana ifike mahali sasa shirika la nyumba la taifa (NHC) wajenge nyumba kwa ajili ya wazee hawa waliopigania taifa letu kwenye nyanja tofauti tofauti. NHC wasiishie kujenga nyumba za biashara tu bali wajenge nyumba chache kwenye kila mkoa ama wilaya ambazo zitaweza kuwahifadhi wazee ambao wanakosa pa kuishi.

Ili kuendelea kuwasaidia wazee hawa kuwepo na mpango wa kutumia ujuzi wao mbalimbali walio nao kwa kwenda kwenye sekta zile muhimu kutoa ushauri na maelekezo hii itawasaidia kuweza kupata kipato kidogo cha kujikimu huku tukiendelea kujivunia uzoefu wao. Hii ni namna moja wapo ambayo hutumiwa na nchi za Magharibi kuwasaidia wazee wao ambao huendelea kutoa ushauri katika sekta muhimu na wao wakipata pesa kidogo kwa kujikimu.

Thabo Mbeki alishawahi kusema; “kama waafrika, tunapaswa kufahamu ya kuwa sote tutapoteza yale tunayojivunia kama tutashindwa kubadili bara letu”. Kwa kuazima maneno haya ya Thabo Mbeki kama watanzania fahari ya wazee wetu waliyoiletea taifa letu kwa kulijenga kwa bidii itapotea kama kwa pamoja tutashindwa kuwajali wazee wetu.

Kwa kuhitimisha, tukumbuke ya kuwa sote ni wazee watarajiwa na inatupasa kama jamii kuweza kuonyesha nia ya dhati ya kuweka miundombinu imara ya kuwasaidia wazee hawa. Kuwe na mikakati imara ambayo itasaidia wazee badala ya kusubiri huruma ya wasamaria wema.

 

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2018 FikraPevu.com